nieuws

Architecten ontevreden: Vinex-wijk supermarkt

bouwbreed

nagele – Met de mond belijden gemeenten en projectontwikkelaars kwaliteit op de Vinex-locaties. Krappe verkaveling en bezuinigingsronden maken er echter middelmatige wijken van. Het creatief potentieel van architecten wordt nauwelijks aangesproken.

“Het in eerste instantie door de gemeente hoog ingezette niveau (met Frank Lloyd Wright als referentie) bleek in de verdere planvorming niet echt haalbaar (lage huren en lage verkoopprijzen).” “Vinex is synoniem voor de grootste uitkleedactie in Nederland.” Het zijn enkele uitspraken van architecten in een enquete die de architectenorganisatie BNA onder driehonderd leden heeft gehouden. De resultaten zijn gisteren tijdens een symposium in Nagele bekendgemaakt.

Uit de enquete blijkt dat architecten geconfronteerd worden met prachtige ‘referentiebeelden’ en ‘beeldkwaliteitsplannen’, die de begrenzingen van de nieuwe bouwprojecten aangeven. Precies om die reden doen zich in Vinex-wijken weinig verrassingen voor, maar wel veel teleurstellingen. Vooral omdat gedurende de planfase programma’s van eisen worden bijgesteld en budgetten krapper worden. Gevolg: “Weinig euforie, maar veel herhaling van het veilige bestaande.”

Gene

Stedenbouwkundig lijkt het volgens de architecten alsof nog steeds Berlage’s adagium van eenheid in verscheidenheid geldt. De stedenbouwkundige patronen maken dan ook geen enthousiasme los, maar veeleer een gevoel van gene. “Als je een Vinex-locatie oprijdt, zie je het gebeuren. Je bent in een woningsupermarkt terecht gekomen, keurig in de schappen van het stedenbouwkundig plan liggen de woningen in rijen op smaak gesorteerd te wachten op de koopgrage woonconsumenten. Rolletjes Amsterdamse School, doosjes Haagse School, een lange rij pseudo-Rietveldjes, de kappen van de jaren dertig, klassieke zuilen, een mandje romantiek. Is deze tentoonspreiding van architectuurstijlen het resultaat van het opvoedende werk van Architectuur Lokaal en het Stimuleringsfonds voor de Architectuur?”

Dat projectontwikkelaars een dikke vinger in de pap hebben op de Vinex-locaties blijkt eveneens uit de enquete. Een kleine tachtig procent van de opdrachten aan architecten komt van projectontwikkelaars. De woningbouwverenigingen zijn goed voor dertien procent en de gemeenten voor zes procent.

Onder architecten bestaat onvrede over de beperkte ruimte die zij krijgen voor het ontwerpen van (nieuwe) plattegronden, vernieuwingen van de functionaliteit, de ruimtelijkheid van woningen en toepassing van innovaties. Geconstateerd wordt dat de programma’s van eisen voor de woningbouw qua ambitie ver achter lopen bij die van de stedenbouw.

Cosmetisch

“Achter het Vinex-beleid zit geen architectuurdebat, geen betrokkenheid met de bewoners. De projectontwikkelaars zijn behoorlijk conformistisch, gaan als vanzelf met het beeldkwaliteitsplan mee. De aandacht is slechts zelden gericht op woonmilieus. De cosmetisch georienteerde architect heeft nu de hoogste scoringskans. De ruimtevertaler staat momenteel op de achtergrond”, zo luiden klachten.

Maar een omslag komt zeker, denken de architecten. “Als men dadelijk ziet dat het aantal verhuisbewegingen vanuit Vinex-locaties groot is, zal men beseffen dat alleen het plaatje niet voldoende is en dat er nu een paar snelle successen zijn gemaakt.”

Honoraria

Over de honoraria wordt blijkbaar behoorlijk onderhandeld. Ongeveer tweederde van de architecten wordt onder de tarieven uit de standaardregeling betaald. Een architect blijkt het zelfs te willen doen voor 1600 gulden per woning bij een serie van 25 woningen.

Ondanks alle kritiek en de magere beloning lijken architecten het werk aan Vinex-woningen toch leuk te vinden. Op de vraag of zij weer bereid zijn soortgelijke opdrachten aan te nemen, antwoordt 93 procent met ja. Een enkeling tekent daar overigens bij aan in de toekomst wel voorwaarden te zullen stellen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels