nieuws

Ciriani en Team 4 Architecten ontwerpen nieuwe Stadspoort Groningen

bouwbreed

Vervolg van pagina 1 groningen – Onmiskenbaar bevat het ontwerp van het schoolgebouw De Stadspoort in Groningen elementen van Le Corbusier. Dat kan ook bijna niet anders, want de Franse architect Henry E. Ciriani komt voort uit de school van zijn beroemde Zwitserse leermeester.

De Corbusier Foundation gunt Ciriani de eer om enkele van Le Corbusiers legendarische bouwwerken te renoveren. Voorlopig richt hij zich op Groningen. Samen met Team 4 Architecten probeert de supervisor het puristische schoolgebouw in te passen in haar historische stadsomgeving.

Het Noorderpoortcollege ontwikkelt een nieuwe poot binnen haar instituut: verzorging en gezondheidszorg. Deze mdgo-opleiding wordt volgend jaar ondergebracht in De Stadspoort. Het gebouw gaat plaats bieden aan 14.000 leerlingen. Het onderwijsinstituut is bezig met een fysieke reorganisatie, waarbij het aantal locaties wordt beperkt. Vanwege fusieperikelen heeft de bouw van De Stadspoort jaren op zich laten wachten.

Ter hoogte van de voormalige stadspoort van Groningen wordt de nieuwbouw met een vloeroppervlakte van tienduizend vierkante meter ingeklemd tussen de enige overblijfselen van de Rijksuniversiteit Groningen: het geologisch instituut Melkweg 1 en het natuurkundige laboratorium. Beide gebouwen stammen uit het begin van deze eeuw. De Stadspoort komt in een van de zogeheten dwingers, die eeuwen geleden als een gekartelde rand rondom de stadsmuur lagen. De driehoekige dwingers, die dienden om de vijand in het nauw te drijven, zijn nu de groene longen van de binnenstad en rijp voor een herinvulling.

Ondergeschikt

Het schoolgebouw heeft de vorm van een winkelhaak met een trapvormig uitstulpsel. De bezoeker komt meteen in het hart van het gebouw binnen. “We willen een derde monument toevoegen dat ondergeschikt wordt gemaakt aan het geologisch instituut en het natuurkundig lab. De school bestaat uit vier bouwlagen en blijft daarmee onder de kroonlijst van de twee andere gebouwen”, zegt projectarchitect Klaas Paul de Boer van Team 4 architecten. Via loopbruggen wordt de nieuwbouw met de twee onderwijsinstituten verbonden.

Om op deze delicate locatie enige stedenbouwkundige samenhang te bereiken, werd een supervisor ingeschakeld. De in Peru geboren Ciriani, die eerder een appartementengebouw in Den Haag ontwierp en in Groningen een ontwerp niet ten uitvoer zag komen, kreeg een tweede kans. Ciriani is in Frankrijk groot geworden met sociale woningbouw, maar het buitenland kent hem vooral vanwege zijn prijswinnende ontwerp van het Paleis van Justitie in Parijs, het archeologisch museum in Arles en het museum over de Eerste Wereldoorlog in Perron.

Vooral in Ciriani’s openbare gebouwen zijn de invloeden van Le Corbusier sterk aanwezig. De puristische uitstraling en de strategische organisatie van de ruimte vallen op. Het gebouw wordt opgetrokken uit een monoliet betonskelet, geheel in de stijl van Le Corbusier. De strakke gevels tonen rechthoekige vormen die afwisselend een horizontaal en verticaal lijnenspel opvoeren. Behalve het hoogteverschil van geveldelen spelen de vensters een belangrijke rol hoofdrol. De ordening van de grote en smalle ramen is nauwkeurig gerelateerd aan de vides in het gebouw. “De vides zijn op strategische plekken geplaatst. Het lijkt wel of Ciriani heel fijn met een scalpel in het interieur heeft gesneden”, meent De Boer. Veel gebruikte ruimten krijgen daardoor ruimschoots lichtinval. Daarentegen worden weinig gebruikte ruimten afgeschermd met robuuste, gesloten geveldelen. Daaruit blijkt dat de Fransman veel waarde hecht aan een kenmerk van Le Corbusier om bewust contrast op te roepen tussen massief en leegte en tussen licht en donker.

Orientatie

De vensters hebben zowel een functionele als plastische waarde. De horizontale bandvensters en hun schijnbaar willekeurige positie geven de westgevel een sculpturaal karakter. Opvallend is de trapsgewijze opbouw van deze gevel, ook typisch een stijlkenmerk van Le Corbusier.

Hoewel zeer gevarieerd, biedt de plattegrond een zeer overzichtelijke orientatie. Boven elkaar ‘gestapelde’ vides hebben een verschillende schaal, waardoor zichtlijnen door het gehele gebouw ontstaan. “Op de trap van de eerste etage kun je door het dak heenkijken”, geeft De Boer aan. Grote en kleinere ruimten worden afgewisseld, waardoor je de ruimtelijkheid in het gebouw steeds weer op een andere manier beleeft.

Ciriani zorgt er wel voor dat gebruikers niet ‘verzuipen’; grote ruimten worden afgeschaald met wanden die soms tot twaalf meter hoog zijn. Alle kolommen en andere draagstructuren hebben een vaste maat. Ciriani maakt gebruik van het geometrisch systeem van Le Corbusier die hij altijd zeer strikt hanteerde. De Fransman was niet te vermurwen, toen Team 4 Architecten hem influisterde dat de doorsnee Nederlandse student langer is dan de Fransen. “Essentieel voor Ciriani is dat alle draagstructuren onveranderbare dingen zijn. Hij heeft de pest aan tijdelijkheid!”, zegt De Boer met een glimlach.

Prefab

‘Kleur kan ruimte scheppen’, zei Le Corbusier ooit. Hij paste vaak felle accentkleuren toe. Ciriani maakt de liftkoker pikzwart en de luifel kanariegeel en helrood. Niettemin is slechts een procent kleur toegevoegd. In het bovenste deel van de westgevel wordt wit beton in het werk gestort. De zuidgevel wordt bekleed met rode baksteen, hetgeen refereert aan de woningen in de omgeving. Verder wordt ook aluminium beplating en _helaas voor Ciriani- ook prefab beton toegepast.

Contrast tussen open en gesloten geveldelen kenmerkt het

ontwerp van Ciriani.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels