nieuws

Koen van Velsen

bouwbreed

Koen van Velsen (1952) is een eigenzinnig architect die zich niet zo maar in een hokje laat stoppen. De bekendste voorbeelden van zijn werk zijn zijn eigen woonhuis in Hilversum (1980- 1981), de bibliotheek in Zeewolde, de verbouwing van de Rijksakademie voor Beeldende Kunsten in Amsterdam (1985-1992) en de megabioscoop aan het Rotterdamse Schouwburgplein (1992-1996).

Onder collega-architecten en architectuurcritici is de waardering voor zijn werk vrijwel unaniem. Maar van echte navolging is amper sprake. Hooguit zou je kunnen zeggen dat de huidige trend in het gebruik van onbehandelde, banale bouwmaterialen en onopgesmukte, recht-door-zee detaillering zijn oorsprong vindt in het werk van Van Velsen. Zelf zal hij daar zijn schouders over ophalen, want dat is niet waar het hem in de architectuur om gaat. Waar het hem wel om gaat, is echter moeilijk uit te leggen. Van een architect wiens meest geciteerde uitspraak is ‘Over architectuur valt niets te zeggen’, hoeven we in elk geval geen sluitende verklaring te verwachten.

De bibliotheek in Zeewolde is een mooi voorbeeld van wat Van Velsen wil bewerkstelligen. Alle zintuigen van de bezoeker worden op scherp gezet. In hoofdopzet is het een eenvoudig gebouw: een rechthoekige betonnen doos, met daarin de publieksfuncties zoals de boekenkasten, lees- en studiezaal en dergelijke. Aan de voorzijde vormt een, ten opzichte van de betonnen doos verschoven en opgetilde, strook transparante kantoren een entree-arcade. De geprefabriceerde, betonnen wandplaten zijn geperforeerd met smalle lichtstroken en bovendien van de bodem gescheiden door een doorlopende, smalle glasstrook. Ondanks het gesloten karakter ontvangt het interieur daardoor volop daglicht.

Binnen de betonnen doos zijn een groot aantal losse elementen in een vloeiend ruimtelijk stelsel geplaatst: een bakstenen cilinder met toiletten, een ronde balie, eenvoudige houten boekenkasten en een stelsel van trappen en bruggen waarover de bezoeker zich door de ruimte kan begeven. Op de verdieping bevindt zich een apart leeszaalgebouwtje, met daar omheen een buitenruimte die wordt afgeschermd door de betonnen wandplaten en gedeeltelijk wordt overdekt door een, ten opzichte van de betonnen doos verschoven, houten dak.

Het gaat Van Velsen bij elk gebouw opnieuw om het cre ren van een unieke ruimte-ervaring. Zijn werk laat zich dan ook inderdaad moeilijk in woorden, tekeningen of foto’s beschrijven. Je moet er geweest zijn om erover te kunnen zwijgen.

Koen van Velsen – Bibliotheek, Zeewolde (1985-1989)

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels