nieuws

Fabrikanten betonproducten investeren in stofbestrijding ‘Wachten op arbeidsinspectie heeft geen zin’

bouwbreed

zwijndrecht – “Stof moet je voorkomen, het geeft slijtage aan je machines. Een schone fabriek is ook prettig als je klanten op bezoek komen. En het arbeidsklimaat wordt er beter door.” Die redenen voert een betonproductenfabrikant aan om te investeren in een installatie voor het afzuigen en filteren van stof. Het ‘stofbewustzijn’ in de betonproductenindustrie neemt toe.

Betonstof bevat kristallijn kwarts. Van mijnwerkers is bekend, dat het kan leiden tot ‘stoflongen’ en kanker. Om die reden is de norm voor ‘respirabel kwartsstof’ in de betonproductenindustrie verlaagd van 0,15 naar 0,075 milligram per kubieke meter lucht. Veel betonproductenbedrijven voldoen niet aan die norm. De CNV Bedrijvenbond vreest daarom een ‘kankergolf’ onder de medewerkers. De fabrikanten geloven daar niet in.

“Mijn vader is nu 78. Hij heeft de tijd nog meegemaakt dat cement en toeslagstoffen met de hand werden gelost. Betonmengers waren toen nog niet met een deksel afgesloten. Toch is er bij mijn weten nog nooit ‘stofkanker’ voorgekomen”, reageert C. Morsinkhof, directeur van Morsinkhof Beton uit Hengelo, Overijssel.

Volgens hem moeten fabrikanten zelf bepalen of zij het wel goed doen met het stof in de fabriek. “Wij begonnen twintig jaar geleden al met kasten om de machines, tochtdeuren tegen het dwarrelen en stofzuigers met filters. Onze medewerkers kregen de instructie niet te vegen en te blazen. Betonstof moet vochtig worden verwijderd.”

Graniet

De fabriek van tegels en straatstenen van Morsinkhof Beton bestaat bijna tien jaar. Twee jaar geleden is een installatie voor het afzuigen van stof geplaatst. “Dat helpt, het arbeidsklimaat wordt er wel beter door”, aldus de directeur. In januari is een tweede installatie geplaatst, die onder meer de stofwolken van het toeslagmateriaal graniet in de zomermaanden moet wegnemen. “Ik denk dat we ook dat probleem opgelost hebben”, verwacht Morsinkhof. Een deel van het stof wordt niet afgevoerd, maar komt opnieuw op de toevoerband terecht. Beide installaties blazen de gefilterde lucht terug in de fabriekshal, via een stoffen slang. Dat scheelt in de verwarmingskosten.

Morsinkhof vindt, dat betonproductenfabrikanten niet moeten wachten op de arbeidsinspectie. Die komt zelden langs en de eisen verschillen per regio en bedrijf. “Van sommige bedrijven vraag je je af hoe ze kunnen blijven bestaan. Nog nooit van lekbakken of afzuiging gehoord. Dat leidt tot oneerlijke concurrentie, ook in Duitsland. Maar ach, ze vallen vanzelf wel af.”

Installatie

Marcel Hoek is ‘sales engineer’ van Ralton Engineering in Zwijndrecht, de leverancier van de stofbehandelingsinstallatie bij Morsinkhof Beton. Ook hij heeft ervaring met bedrijven die nog niets aan het betonstof hebben gedaan. “Soms willen ze wel, maar krijgen de bank niet mee. Zelfs niet voor twintig- of dertigduizend gulden.”

Een installatie voor het afzuigen en filteren van stof kost al gauw tussen de tachtig- en honderdduizend gulden. Daarvoor levert Ralton Engineering een installatie van Nordfax Systems A/S uit Denemarken, met een FMK25 cassettefilter en een verdeelslang om de lucht diffuus terug te blazen. Het stof wordt in bakken opgevangen en afgevoerd, naar een stortplaats of een recyclingbedrijf.

Verwo Alphen uit Alphen aan den Rijn heeft ruim een jaar geleden twee installaties aangeschaft voor de tien jaar oude betonbandpersen. “Er stonden wel afzuigers, maar dit is een duidelijke verbetering. Je kunt het goed zien als het zonlicht de fabriek binnenvalt”, aldus een medewerker. Vroeger werd het zicht op de pers belemmerd door het stof. Nu kan de ‘operator’ dwars door de omkasting heenkijken.

Onderzoek

Verwo Alphen beschikt al sinds 1984 over een centraal stofzuigersysteem. “Daar moeten de meesten nog aan beginnen”, aldus directeur ir. G.G.H. Haas. De Amsterdamse vestiging van zijn bedrijf heeft meegedaan aan een onderzoek, dat in de zomer van 1997 is gehouden, in opdracht van de Bond van Fabrikanten van Betonproducten in Nederland (BFBN) te Woerden. Adromi heeft in februari 1998 gerapporteerd over het stof in de betonproductenbedrijven.

In tien fabrieken zijn de concentraties van ‘algemeen’ stof en kwartsstof gemeten. Indien de metingen worden opgevat als een momentopname en gecorrigeerd naar de feitelijke duur van de blootstelling van medewerkers, dan werden de Maximaal Aanvaarde Concentraties (MAC-waarden) voor ‘inhaleerbaar stof’ en ‘respirabel kwartsstof’ op alle onderzochte werkplekken in alle bedrijven overschreden. Dat was een schokkend resultaat.

“Er zijn weinig bedrijven die zich het rapport niet hebben aangetrokken”, stelt Haas. “Ik ben geen arts, maar ik neem aan dat de Staat ons naar eer en geweten een MAC-waarde voorschrijft. Als er al weinig gezondheidsproblemen waren, dan zijn er bij de nieuwe MAC-waarde zeker geen problemen meer.”

Aanpassing

Door het rapport kan de indruk ontstaan, dat de betonproductenindustrie nog niets aan stofbestrijding heeft gedaan. Dat klopt niet, vindt ing. A. Barendregt, directeur van De Hoorn/Nederhemert te Zaltbommel. Voor een deel is het een kwestie van aanpassing aan nieuwe ontwikkelingen. De cementsilo bijvoorbeeld was vroeger afgedekt met een doek, dat bol ging staan. De druk van de lucht in de silo was niet hoog. Tegenwoordig heeft de opslag een filter, een overdrukbeveiliging en een hoogtemelder.

Vroeger was het gewoonte om de ruimte af te zuigen, de fabriekshal of de omkasting van een machine. De huidige tendens is het inkapselen en direct afzuigen van stof aan de bron. “Dat is veel effectiever. Met de hedendaagse stoffilters is het niet moeilijk om een factor drie tot vier onder de voorgeschreven MAC-waarde te komen”, is de ervaring van Hoek (Ralton Engineering).

In de fabriek van De Hoorn/Nederhemert in Alphen aan den Rijn heeft brand gewoed. Bij het herstel van de fabriek heeft Ralton Engineering een installatie geleverd voor het afzuigen van het betonstof. “We hebben daardoor een nette, schone fabriek. Dat is altijd positief. We hebben overigens geen hoger of lager verzuim dan vroeger. Er bestaat bij ons geen verband tussen het afzuigen en de gezondheid van de medewerkers”, concludeert Barendregt. De voordelen van afzuiging zijn volgens hem: minder stof in de elektronica, minder storingen en een verlaging van de totale schoonmaakkosten. Afzuiging is nooit te duur of technisch te moeilijk, stelt hij. “Als het te kostbaar is of te lastig, dan moet je het proces veranderen.”

Menger in de fabriek van Zoontjens Beton in Tilburg. Op de ene foto staat de afzuiging aan, op de andere is de afzuiging uitgeschakeld. Het openen van het inspectieluik zonder afzuiging geeft een enorme stofwolk.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels