nieuws

Eerste stap naar breder gebruik van aluminium

bouwbreed

rijswijk – Aluminium constructies zijn in de bouw steeds vaker te vinden. Een relatief nieuw verschijnsel vormen aluminium bruggen. Onlangs werd het enige aluminium ontwerp voor 58 bruggen op de Vinex-locatie Leidschenveen toegelaten in de tweede ronde van een prijsvraag voor bruggen in dit gebied.

Het ontwerp haalde de eindronde niet. De jury koos voor een oplossing met een slanke uitstraling, uitgevoerd in beton.Waarom geen aluminium brug? Was het ontwerp niet uitdagend genoeg of is de gww-sector nog niet klaar voor deze toepassing?

“Het laatste”, beweert professor Soetens. “Het product is prima toepasbaar en biedt vele voordelen. Maar in de traditionele bouw in Nederland is onbekend vaak ook onbemind.”

Prof.ir. Frans Soetens is plaatsvervangend hoofd van de Afdeling Lichte Bouwconstructies van TNO Bouw in Rijswijk en bijzonder hoogleraar Aluminium Constructies binnen de faculteit Bouwkunde van de TU Eindhoven. Tevens maakt Soetens als projectleider bij TNO Bouw onderdeel uit van een stuurgroep, die bestaat uit aluminiumproducenten, constructiebedrijven en ingenieursbureaus. Doel van de stuurgroep is de toepassing van aluminium constructies te promoten.

“De prijsvraag voor het ontwerp van 58 bruggen in Leidschenveen was hier onderdeel van. Wanneer ons ontwerp was gekozen, had dit een gigantische impuls betekend voor de introductie van aluminium bruggen”, stelt Soetens.

Bestaand

Voor de jury gaf vooral het bijzondere ontwerp van de betonnen brug de doorslag. Maar ook de onbekendheid met het materiaal aluminium leverde aarzelingen op: bij opdrachtgevers, constructeurs en bouwers. De onbekendheid met het gedrag van het materiaal en de vraag welke berekeningen erop moeten worden losgelaten, zijn er debet aan dat vaak wordt teruggegrepen op traditionelere systemen in hout, beton, staal en metselwerk.

De toepassing van aluminium bruggen is niet nieuw in Nederland. In de polder bij Anna Paulowna in Noord-Holland ligt al 25 jaar een ophaalbrug die volledig is uitgevoerd in aluminium.

Soetens: “Aluminium heeft als metaal dezelfde mechanische eigenschappen als staal en kent zelfs grote voordelen. Het heeft een laag eigen gewicht, is duurzaam, corrosiebestendig en kan zelfs onbeschermd worden toegepast. Door het lage eigen gewicht kunnen ook de onderliggende constructies lichter worden uitgevoerd, transport en montage zijn zelfs aanzienlijk arbo-vriendelijker. Het materiaal laat zich ook gemakkelijker vormgeven. Door extruderen zijn lijnvormige constructie-elementen als balken en liggers in diverse vormen uit te voeren; zij kunnen als esthetisch aspect een uitdaging bieden.”

Nadelen kent het product ook. Aluminium heeft een lagere elasticiteitsmodulus en is buigzamer dan staal, en is hierdoor gevoeliger voor instabiliteitsgedrag als knikken en plooien, wisselende belastingen kunnen materiaalmoeheid bevorderen. Dit nadeel kan in de constructie worden gecompenseerd. Ook is het materiaal tien tot vijftien procent duurder dan staal. De levensduur en het bescheiden onderhoud dat nodig is, doen dit nadeel weer teniet.

Het is vooral de onbekendheid van het materiaal die als grootste nadeel de introductie tegenhoudt.

Onbekend

Nederland kent geen grote aluminiumproducenten met een langjarige ervaring in aluminium bouwconstructies. Soetens noemt als voorbeeld Noorwegen en Zweden, waar inmiddels veel aluminium bruggen voor zelfs de zwaarste verkeersklassen zijn gebouwd.

“Noorwegen heeft als politiek dat de gelden uit de offshore worden gespendeerd aan nieuwe technologieen”, zegt Soetens. “Het land heeft bovendien een grote aluminiumindustrie, die de ontwikkeling van dit materiaal als speerpunt heeft gesteld. Inmiddels zijn er veel toepassingen ontwikkeld en beproefd. In de offshore is de bovenbouw van diverse boorplatforms uitgevoerd in aluminium, waaronder zelfs complete helikopterdekken. Ook Zwitserland kent veel aluminium toepassingen als vangrails, verkeersportalen en brugconstructies. In Nederland”, zo vervolgt hij, “hebben we die stimulans vanuit de overheid niet en dat bemoeilijkt de introductie.”

Doorbraak

Met de stuurgroep probeert Soetens dit te doorbreken. “Zo hebben we onder meer een aluminium ontwerp geleverd voor de verschuifbare dakconstructie van Gelredome. Ook in de opleiding besteden we aandacht aan de toepassing van aluminium constructies in het algemeen. De TU Eindhoven heeft een aarzelend begin gemaakt aankomende constructeurs met dit materiaal aan de slag te laten gaan. Niet alleen aluminium, ook andere materialen zoals kunststof, bieden een groot aantal mogelijkheden. In Nederland maken we nu een voorzichtig begin.”

“Het grote voordeel van aluminium komt vooral naar voren bij grote overspanningen en het relatief lage eigen gewicht”, stelt Soetens. “Voor het ontwerp voor Leidschenveen waren in de eerste ronde meer dan honderd inzendingen. Hieronder bevond zich zelfs een flink aantal gerenommeerde en buitenlandse ontwerpers. Dat wij met ons ontwerp de tweede ronde hebben gehaald, zien wij al als een enorme vooruitgang. De toepassing van het materiaal zit in de lift. Als het eerste schaap maar eenmaal over de dam is, volgt de rest vanzelf.”

‘Dat we de tweede ronde haalden, zien we als een enorme vooruitgang’

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels