nieuws

Architect boekt succes met verzet tegen sloop

bouwbreed

leeuwarden – Bejaardencentrum De Golfslag in Emmeloord mag niet worden gesloopt, maar moet worden gerenoveerd. De voordelen van sloop wegen volgens het gerechtshof in Leeuwarden niet op tegen het nadeel voor de architect A. Bonnema, namelijk de schade die sloop zijn reputatie zou aandoen. Deze uitspraak versterkt de positie van architecten tegenover eigenaren met sloopplannen.

De Stichting Bouw Bejaardenhuizen (SBB) wil het uit eind jaren zestig daterende bejaardenhuis De Golfslag in Emmeloord slopen en tot nieuwbouw overgaan. De Leeuwarder architect Abe Bonnema verzet zich hiertegen en heeft berekend dat renovatie goedkoper is. Aanvankelijk honoreerde de rechter zijn verzet niet. De auteurswet geeft hem weliswaar het recht om zich te verzetten tegen aantasting van zijn werk, maar sloop zou daar niet onder vallen. Populair gezegd: is een gebouw weg, dan kan de architect ervan ook geen schade meer lijden aan zijn naam.

In hoger beroep heeft het gerechtshof in Leeuwarden anders geoordeeld: sloop is wel degelijk een vorm van aantasting en kan schade toebrengen aan de reputatie. Of dat zo is, hangt af van de redenen voor sloop, aldus het hof. “Naarmate vernietiging van een werk minder voor de hand ligt, moet deze aantasting als kwetsender en daarom nadeliger voor de maker worden aangemerkt. Bij derden zal dan immers de gedachte kunnen postvatten dat de waarde van het ontwerp weinig gewicht in de schaal heeft gelegd.”

Het hof honoreert Bonnema’s berekeningen dat renovatie mogelijk is. Sloop heeft wellicht voordelen voor SBB, maar die kan haar doel tegen lagere kosten ook bereiken met instandhouding van het karakteristieke van het gebouw. Pas als blijkt dat renovatie ernstige nadelen oplevert, mag sloop weer worden overwogen. Want in dat geval zal volgens het hof bij de buitenwereld ook niet het idee postvatten dat het werk van Bonnema weinig voorstelde en lijdt diens reputatie dus geen schade.

Met deze uitspraak staan architecten sterker dan tot nu toe als sloop van hun werk in het geding is. “Weliswaar gaat het auteursrecht niet zover dat aan de maker het voortbestaan van zijn werk tot in lengte van dagen wordt gewaarborgd, maar de maker kan in rechte onder meer vorderen dat de eigenaar wordt verboden het kunstwerk voortijdig te vernietigen (slopen)”, aldus het hof.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels