nieuws

Strijd om zelfstandige in de bouw is losgebarsten

bouwbreed

Voorzitter Roel de Vries zei het al in mei 1996: “De macht van het getal maakt dat de bond niet meer om de zelfstandige zonder personeel heen kan”. Daarna bleef het enkele jaren stil. Maar sinds vorig jaar is het dan echt zo ver: de strijd om de zelfstandige zonder personeel in de bouw is losgebarsten. Er wordt van alle kanten aan die zelfstandige getrokken. En niet uitsluitend in het belang van die eenmansbedrijfjes.

In hun eentje opererende vaklieden hebben altijd al bestaan. Maar hun aantal bleek niet zodanig groot dat ze, bijvoorbeeld door de vakbonden, als interessant genoeg werden beschouwd om ze te organiseren of hen diensten aan te bieden.

Integendeel. De leden van de FNV- en CNV-vakbonden in de bouw hebben tot nu toe de zelfstandig werkende vakman niet als collega willen zien. Zij zagen hen eerder als concurrent op de bouwplaats, die de rechtspositie van de bouwvakker aantastte. Bijvoorbeeld doordat er gewerkt zou worden onder het cao-loon. Bijvoorbeeld ook doordat ze het werk overnamen als de reguliere bouwvakkers juist hadden besloten het werk te staken om betere arbeidsvoorwaarden af te dwingen.

Maar zoals gezegd: de macht van het getal gaat spreken. Binnen enkele jaren, zo is uit onderzoek van het Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid gebleken, is het aantal eenmansbedrijfjes tot 25.000 toegenomen. En recent onderzoek door de vrijdag operationeel geworden Vereniging Zelfstandigen Zonder Personeel geeft aan dat 23 procent van alle bouwvakkers er wel oren naar heeft als zelfstandige te beginnen. Dat zou inhouden dat we rekening zouden moeten houden met een niet voor te stellen aantal van 70.000 eenmansbedrijfjes in de bouw.

Poging

Het bondsbestuur van de bouwbond FNV zag kennelijk al heel vroeg welke vlucht het aantreden van zelfstandigen zou gaan nemen. Vandaar dat ze op het congres van april 1997 in Maastricht voorstelde de bond alsnog voor zzp’ers open te stellen. Op de een of andere manier wenste men de zelfstandige bouwvakker vast te houden in plaats van hem de deur te moeten wijzen.

Het bestuur kreeg echter het lid op de neus. Met 192 tegen 99 stemmen en enkele onthoudingen werd het voorstel verworpen: zzp’ers kwamen er volgens de bouwvakkers bij de bouwbond FNV niet in.

Maar het kan verkeren. In FNV-verband, zo liet het bondsbestuur nog geen week geleden weten, gaat men toch weer onderzoeken of ze via een stichting of vereniging producten en diensten kan aanbieden zoals pensioen, verzekeringen, contracten, vakopleiding. Ze doet dat samen met de FNV-Bondgenoten, de Kappersbond en de Nederlandse Vereniging van Journalisten. De laatste kent al jaren een sectie zelfstandigen, fraai free lancers genoemd.

Als de animo om tot een dergelijke stichting of vereniging toe te treden groot genoeg is, gaat de bouwbond proberen de bondsraad van de noodzaak tot oprichting ervan te overtuigen.

Vakbondsprijsje

Intussen zijn er al ‘kapers op de kust’ verschenen. De al eerder genoemde Vereniging Zelfstandigen zonder Personeel, die vrijdag operationeel werd dankzij pionierswerk van een voormalig penningmeester van de bouwbond FNV, is daar een van. Voor een ‘vakbondsprijsje’ van 39,50 gulden per maand kan de zelfstandige op allerhande hulp rekenen op administratief gebied, verzekeringen, contracten enzovoorts.

Al sinds juni vorig jaar draait in Rotterdam de Cooperatie Bouw Nederland, die zegt zzp’ers te kunnen helpen met acquisitie, facturering, incasso en belastingaangifte. Wordt voor een dienst als acquisitie gekozen dan betaalt men 1500 gulden per jaar. Met nu al zestig ingeschrevenen levert dat de initiatiefnemer straks een aardige boterham. Hoewel het woord ‘cooperatie’ anders doet vermoeden, profiteren de deelnemende zzp’ers niet van eventuele winsten.

Nog beter doet het volgens eigen zeggen SBO ZZP, ook al in Rotterdam gesitueerd. Naar eigen zeggen bedient men daar al ruim zeshonderd eenmansbedrijfjes met juridisch advies, een pensioenregeling en allerhande verzekeringen voor de totaalprijs van 225 gulden per kwartaal exclusief btw.

Deze initiatieven lijken veel op de organisatie De Vrije Arbeider, die Ina Kuiper in Harlingen al in 1989 opzette om werkloos geraakte bouwvakkers aan werk te helpen. Zij acquireerde werk, factureerde etcetera tegen een percentage van de omzetten, die de zelfstandige vakmensen maakten.

De fiscus maakte bezwaar tegen deze constructie en beschouwde De Vrije Arbeider als uitzendbureau, dat a) in die tijd in de bouw verboden was en b) bovendien belasting diende te betalen in plaats van elk van die zelfstandig werkenden zelf.

We zullen niet raar staan te kijken als nog veel soortgelijke initiatieven als hierboven beschreven binnenkort het licht gaan zien, of laten weten al te bestaan.

Principieel

De bouwbond-CNV heeft eigenlijk nog het meest principiele standpunt in deze kwestie. Die bond wenst zzp’ers niet als lid te accepteren omdat ze hen niet als werknemer in de bouw beschouwen.

Wel wil deze bond in het belang van zowel werkgevers als werknemers in de bouw dat de zzp’ers als groep en individueel in beeld blijven. Het zou volgens deze bond goed zijn als de eenmansbedrijfjes worden geregistreerd, bijvoorbeeld door het Sociaal Fonds Bouwnijverheid. Die zou hen daarvoor ook een bedrag in rekening moeten brengen, waarmee bedrijfstakeigen regelingen, waaraan ze niet meer rechtstreeks bijdragen, worden gefinancierd.

Het zou volgens deze bond ook niet gek zijn als de zogenaamde zzp-verklaring, ooit door de Bedrijfsvereniging voor de Bouw, het Sfb, uitgegeven, weer in het leven zou worden geroepen. Die verklaring werd afgegeven als aan een aantal voorwaarden werd voldaan. Als men een dergelijke verklaring kon tonen, was de opdrachtgevende aannemer gevrijwaard van betaling van sociale lasten voor die zelfstandige werkende. Als uitsluitend voor een opdrachtgever wordt gewerkt, wordt de zzp’er namelijk als werknemer aangemerkt.

Vakman of niet

Die verklaring kent men in de bouw niet meer. Toch is er wat voor herinvoering te zeggen. Tenslotte nemen alle bovengenoemde stichtingen en verenigingen rijp en groen als zelfstandig werkende aan, vakman of niet.

Daar zou ter bescherming van vooral de particuliere opdrachtgever iets aan moeten worden gedaan. Maar ook om vakorganisaties en werkgeversverenigingen meer zicht te laten krijgen en houden op het fenomeen zelfstandige.

(Zie ook pagina 5)

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels