nieuws

Het allereerste ziekenhuis van de eenentwintigste eeuw Vervolg van pagina 1

bouwbreed

ede – In Ede bouwen een kleine honderd personen dagelijks aan het eerste ziekenhuis van de eenentwintigste eeuw: De Gelderse Vallei. In zeshonderd werkbare dagen zet bouwcombinatie HBG/Klaassen aan de Dr. Willem Dreeslaan een ziekenhuis neer inclusief geestelijk gezondheidscentrum en parkeergarage.

De eerste paal ging in juni 1997 de grond in, de eerste patienten komen half augustus 2000.

De nieuwbouw vervangt vier gefuseerde ziekenhuizen in de Gelderse Vallei. Een efficientere exploitatie was een doel, uitbreiding van medische specialismen in de regio eveneens. Het gemeentebestuur liep warm voor een markant gebouw, want de locatie ligt in het entreegebied van de gemeente. De bewoners van de achtergelegen woonwijk pleitten voor een ingetogen bouwvolume. En de toekomstige gebruikers vroegen om een doordacht plan met binnenshuis extra aandacht voor korte loopafstanden.

Architectenbureau Duintjer uit Amsterdam ontwierp daarop een complex dat ‘wel groot, maar niet intimiderend’ is. Het hoofdgebouw is compact en van bescheiden hoogte – begane grond plus drie en gedeeltelijk vier verdiepingen. Daardoor oogt het gebouw kleiner dan het in werkelijkheid is, aldus de ontwerper. Toch biedt het plaats aan 581 bedden, 24 wiegen en rekent men programmatisch op 92 vierkante meter per bed.

Afgaande op de mooie plaatjes in de brochures kunnen de 250.000 mensen in de Gelderse ziekenhuisregio in een prachtige gebouw ziek zijn. Maar opmerkelijk genoeg zijn de betrokken ontwerpers en bouwers zelf vooral enthousiast over de organisatorische kant van de klus.

Zorgclusters

Het ziekenhuisbestuur maakte vlak na de fusie een voor het ontwerp bepalende keuze: de nieuwe organisatiestructuur stoelt op drie zorgclusters. Elke cluster bestaat uit een aantal met elkaar samenhangende specialismen, die een eigen klinische en poliklinische eenheid vormen.

“Die heldere structuur konden we vertalen naar een net zo helder georganiseerd gebouw”,vertelt architect J. Koldewey, een van de architecten van Duintjer, die het complex ontwierpen. Elke cluster wordt in een apart L-vormig gebouw gehuisvest. De poliklinieken bevinden zich op de begane grond, de verpleegzorg erboven. De drie L-vormige bouwvolumes zijn ten opzichte van elkaar in een driehoek geplaatst en de naar binnengerichte hoekpunten zijn onderling verbonden. Zo ontstaat een gebouw van zes vleugels met een driehoekig plein in het midden.

Meepraten

Zes jaar van niets tot oplevering en drie jaar van eerste paal tot en met eerste patient is een krap bemeten tijdsbestek. Hoewel de overvloedige regenval in het najaar de planning danig heeft beproefd, zitten de bouwers nog exact op schema.

“De bouwproblematiek is niet zo groot”, zegt hoofduitvoerder Bouwman, “we hebben ervaring en we werken met een architect die weet wat hij wil. Dat is plezierig. Wat Duintjer ontworpen heeft, staat ook voor negentig procent vast. Dat verandert niet meer. Daar kun je als aannemer een goede organisatie op bouwen. Het tijdrovende aspect zit’m in de langdurige processen van meepraten.”

Dat is een bewuste keuze geweest van gedelegeerd bouwheer Twijnstra Gudde. Meepraten verhoogt de betrokkenheid van de mensen. De ziekenhuismedewerkers hebben zich in ‘gebruikersgroepen’ kunnen organiseren en een fors aandeel in het Programma van Eisen ingebracht. De omwonenden vinden middels een eigen commissie een open oor voor hun belangen. En die kunnen heel groot zijn. Zoals toen ten tijde van het heien – het ziekenhuis staat op 1225 zware betonnen palen – schade en onrust ontstonden.

Van te voren gemaakte video-opnames van woningen, een speciale CAR-verzekering en duidelijke afspraken moeten de niet te voorkomen bouwoverlast zoveel mogelijk beperken.

Middels het maandelijks verschijnende ‘Bouwnieuws’ blijven de omwonenden betrokken bij de nieuwbouw. Dat werkt nadrukkelijk ook in het voordeel van de aannemer. Soms zelfs wel heel praktisch: de aannemer bleef een bouwplaatsbrand bespaard omdat een buurman zijn hond uitliet, rare geluiden op de bouwplaats hoorde en de brandweer belde.

Zelfsturing

Ook op de bouwplaats zelf maakt men bij de medewerkers zoveel mogelijk betrokkenheid los. HBG heeft van de nieuwbouw een ‘pilotproject voor zelfsturing’ gemaakt. En, blijkt uit de woorden van Bouwman en projectorganisator Koos van Os, tot volle tevredenheid.

“We werken hier niet met een baas, die boven de mensen staat, maar met een vlakke organisatie. Het hele werk is uitgezet in een grof schema, dat uiteindelijk verfijnd wordt tot ‘zes-wekenroosters’. Een team mensen uit verschillende disciplines neemt de verantwoordelijkheid voor zo’n zes-wekenrooster op zich. Met elkaar moeten de mensen de klus klaren en de problemen waar ze tegen oplopen oplossen. Je huurt niet langer alleen maar handen, maar je geeft mensen ruimte om al hun capaciteiten in te zetten. Je ziet het rendement. Er komen heel veel verbetervoorstellen uit zo’n team”, legt Bouwman uit.

Planning

Tegen de tijd dat de medische apparatuur aangebracht en geinstalleerd moet worden, gaat het er echt om spannen of de planning overeind blijft, denkt Van Os. Om er vooral maar zeker van te zijn de meest geavanceerde medische apparatuur in huis te halen, wachten de doktoren tot het allerlaatste moment met hun bestellingen. Er liggen, uiteraard, budgetten voor klaar en bij de fabrikanten is productietijd gereserveerd. Maar de daadwerkelijke bestelling gaat zo laat mogelijk de deur uit.

Polikliniek

Ziekenhuis De Gelderse Vallei wordt in Nederland het eerste ziekenhuis van de eenentwintigste eeuw. Dat geeft het project een extra glansje. Maar de architect heeft wel degelijk naar de toekomst gekeken. Patienten zullen in de toekomst steeds meer poliklinisch onderzocht en behandeld worden. Dat betekent minder verpleegafdeling en meer polikliniek. Duintjer heeft daarom twee verpleegafdelingen op de eerste verdieping gepland. Mocht de trend doorzetten, dan kunnen de afdelingen vrij eenvoudig voor poliklinisch gebruik geschikt worden gemaakt.

Bouwcombinatie HBG-Klaassen realiseert het werk met de installateurs Stork Installatietechniek BV en Croon Electrotechniek BV.

Ton Bouwman, hoofduitvoerder, en Koos van Os, projectorganisator, staan samen in de ‘proefkamer’: op de tweede verdieping is middenin het nog open bouwskelet een volledig ingerichte standaard patientenkamer neergezet. In die kamer kunnen de ontwerpers en bouwers zien of de kamer inderdaad voldoet aan alle eisen, die patient en hulpverleners eraan mogen stellen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels