nieuws

De megalomane waanzin van Twentestad

bouwbreed

De meningen over de vorming van Twentestad lopen sterk uiteen. Ook onder de bouwers. Van de Hengelose bouwers ziet bijna driekwart de vorming niet zitten. De Bornse bouwbedrijven zien wel perspectieven. Correspondent Marcel van Rijnbach vindt de argumenten voor deze ‘superstad’, met name met betrekking tot de ruimtelijke ordening, uitermate vaag.

Megalomans in Twentestad. Ook dat zou een treffende kop boven een opinieartikel kunnen zijn. Lijden burgemeester Mans van Enschede, vurig voorstander van de bestuurlijke samensmelting van Enschede, Hengelo en Borne, en consorten aan grootheidswaanzin? Je zou geneigd zijn om die vraag met ‘ja’ te beantwoorden. De bepleiters van Twentestad bedienen zich van vage vooronderstellingen en argumenten die meedeinen op de huidige waan van groot, groter en grootst. Maar in dit geval is groter niet beter.

Op de hoorzittingen van de Vaste Tweede Kamercommissie werd duidelijk dat de Tukkers geen behoefte hebben aan deze superstad. En daar hebben we het eerste en belangrijkste argument te pakken waarom Twentestad een heilloze weg is. Het draagvlak onder de bevolking ontbreekt, net zoals vijf jaar geleden toen Enschede en Hengelo met elkaar in het huwelijksbootje wilden stappen.

Een volksraadpleging op 3 maart zal duidelijk maken dat de Hengeloers zich massaal tegen Twentestad zullen uitspreken. Peilingen geven ruim 85 procent aan. Saillant is dat bijna driekwart van de bouwbedrijven uit Hengelo geen behoefte heeft aan Twentestad. Natuurlijk is per definitie bijna iedereen huiverig voor veranderingen, welke dan ook. Zo zit de mens in elkaar. Maar het zou Enschede en Borne sieren om ook in hun gemeenten referenda te houden over dit thema dat per slot van rekening iedere burger direct treft. We weten niet hoe daar de stemverhoudingen liggen, hoewel de meningen sterk uiteenlopen.

Ruimtenood

De twijfelaars staan in hun recht. Beperk ik mij tot zaken als ruimtelijke ordening en economie, dan blijken de standpunten en argumenten voor deze ‘monstergemeente’ erg broos. In de eerste plaats stellen de provincie en het kabinet dat Twentestad uit oogpunt van ruimtenood van de drie gemeenten er moet komen. Ze bedienen zich van een drogreden. Enschede kent helemaal geen ruimtenood wat woningbouw betreft. De gemeente loopt achter bij de invulling van haar Vinex-locaties, omdat de woningbouw niet wordt afgestemd op de marktbehoefte. Inwoners waaieren uit naar omliggende plattelandsgemeenten waar het aantrekkelijker en rustiger wonen is. Bovendien heeft Enschede nog genoeg ruimte voor inbreidingsprojecten, neem bijvoorbeeld Enschede-Noord waar het plan voor de grootste binnenstedelijke Vinex-locatie van Nederland wordt voorbereid.

Hengelo kampt wel met ruimtenood wat bedrijventerrein en woningen betreft. Met Borne zijn echter al strategische afspraken gemaakt over uitbreiding op Borns grondgebied (tussen de A1 en Borne). Daarvoor is een Twentestad niet nodig. Tussen Enschede en Hengelo kan nauwelijks ruimtenood worden gelenigd. Een vliegveld en ecologische zones staan in de weg.

‘Internationale kaart’

De kreet dat Twentestad met 250.000 inwoners op de ‘internationale kaart’ wordt gezet, getuigt werkelijk van megalomane neigingen. Zonder inhoud overigens. Met name de Kamer van Koophandels van Salland en Twente zien dollartekens in de ogen. Vele (inter)nationale bedrijven zouden zich in het Twentse agglomeraat gaan vestigen. Want Twentestad ligt ideaal aan de as Berlijn-Rotterdam. Helaas gaat de vlieger niet op. In de Houtskoolschets is de A1 niet eens als internationale corridor aangemerkt, waardoor nieuwe, prestigieuze bedrijfslocaties aan de Twentse neus voorbij gaan. Andere stedelijke regio’s gaan met de eer strijken.

Bovendien laten bedrijven zich niet leiden door schaalvergroting van steden. Zij kijken louter naar werkgelegenheid, geografische ligging en bereikbaarheid. Wat dat laatste betreft krijgt Twente een probleem. De A1 slibt steeds meer dicht en renovatie van provinciale wegen c.q. aanleg van nieuwe snelwegen laat erg lang op zich wachten. Zo komt de vurig gewenste Rijksweg 15 tussen de Achterhoek en Twente er zeker niet voor 2010.

Het enige voordeel dat Twentestad kan bieden, is dat ongezonde concurrentie tussen steden wordt voorkomen. Enschede en Hengelo zullen elkaar niet meer bevechten als het om aantrekken van bedrijven gaat. Maar de schaalvergroting trekt de regio Twente wel uit balans. Het voorzieningenniveau in plattelandskernen staat al onder geweldige druk. Zij kunnen niet voldoende bouwen voor eigen behoefte, waardoor jongeren noodgedwongen wegtrekken naar de grote stad om daar werk te vinden.

Identiteit

In dit betoog laat ik de financiele en burgerlijke nadelen gemakshalve buiten beschouwing, maar het moge duidelijk zijn dat Twentestad de regio verder uit balans brengt en dat is geen goede zaak. Een krachtig netwerk van gemeenten, onder strakke regie van de provincie, kan beter de ruimtelijke en sociale problematiek van de regio aanpakken.

Verdeel Twente in regio’s en wijs centrumgemeenten aan waar de meeste voorzieningen worden geconcentreerd. Kleinere kernen kunnen en mogen bouwen voor eigen bedrijven en bewoners. Ruimtelijke planning moet gestalte krijgen via regiobesturen die rechtstreeks verantwoording afleggen aan de provincie. Op die manier behouden gemeenten hun identiteit en zal de afstand tussen burger en openbaar bestuur niet groter worden dan ze nu al is.

Marcel van Rijnbach is correspondent van Cobouw

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels