nieuws

Stenen lijmen ontgroeit kinderschoenen

bouwbreed Premium

udenhout – Lijmen als alternatief voor het metselen van gevelwerk wint veld. Nu de techniek meer wordt toegepast, komen ook producten op de markt die het lijmen efficienter en goedkoper maken. Nadat al eerder zeer maatvaste stenen in waalformaat verkrijgbaar waren, introduceert baksteenfabrikant Hanson Desimpel een in maatvoering en maatvastheid volledig op de lijmtechniek toegesneden baksteen: het Hanson Snel Lijm Blok (HSL-Blok). Hiermee kan een gevel sneller en strakker worden gelijmd, pretendeert de fabrikant.

‘Lijmen is een volwassen systeem geworden’, zegt H. W. Speelman, technisch adviseur bij het Koninklijk Verbond van Nederlandse Baksteenfabrikanten (KNB). Hij verwacht dat in de nieuwbouw binnen een aantal jaren zo’n twintig procent van de bakstenen wordt verlijmd. “De groei van de techniek is goed te merken aan de reacties die wij ontvangen. Waar we in de begintijd nog veel vragen van architecten ontvingen hoe zij de stenenlijmtechniek konden toepassen, wordt het nu al direct in het bestek opgenomen.”

Scheurvorming

Het gebruik van lijm bij het metselen heeft een aantal voordelen. Zo krijgt de architect nieuwe mogelijkheden om zijn ideeen tot uitdrukking te brengen. Onder meer door de toepassing van steeds steviger mortels, is het in de huidige traditionele bakstenen constructies noodzakelijk om zeer veel te dilateren. Dit om scheurvorming tegen te gaan. Bovendien zijn zelfs kleine overspanningen alleen te maken met behulp van een stalen of betonnen latei, omdat de baksteenconstructie van zichzelf niet voldoende draagkrachtig is. Dit is voor een deel op te lossen door te gaan lijmen.

Ook kan met de lijmtechniek een zwak punt van de baksteenconstructie worden weggenomen. Een baksteenconstructie kan namelijk geen trek opnemen. Door te lijmen, neemt de trekvastheid van baksteen vijfvoudig toe.

Verder is de wijze van aanbrengen van de lijm een voordeel. Niet met de troffel, maar door middel van een aan een menginstallatie verbonden spuit. Dat is minder belastend voor de rug van de metselaar, die niet meer telkens voorover hoeft te buigen voor een schep specie op zijn troffel.

Prijs

Een probleem bij het toepassen van gelijmde constructies is het prijskaartje dat er aan hangt. Hoeveel duurder het lijmen van stenen is, valt niet in algemene zin te zeggen. Dat hangt sterk af van het ontwerp, de gebruikte stenen en de ervaring van het metselbedrijf met de nieuwe techniek.

Dat lijmen, zeker nu nog, duurder uitvalt, is wel duidelijk. Dat heeft een aantal oorzaken. Doordat er amper een voeg is, gaan er meer stenen in een vierkante meter (92 in plaats van 72). Ook moet de metselaar zorgvuldiger – en dus langzamer – werken en kost het aanbrengen van de stootvoegen meer tijd. Bovendien kost het per dag een half uur om de lijmapparatuur schoon te maken. Daar staat tegenover dat er geen kosten meer hoeven te worden gemaakt voor het afvoegen. Dat voordeel komt later nog eens terug, omdat er geen onderhouds- of reparatiekosten van de voegen zullen zijn. Ook kan er worden bespaard op de ondersteunende constructies, zoals de lateien.

De toepassingsmogelijkheden van het verlijmen nemen toe naarmate er meer speciaal op de techniek gesneden bouwproducten op de markt komen. Zo vraagt de techniek een zeer maatvaste steen, omdat kleine maatafwijkingen niet meer door de voeg kunnen worden opgevangen. Baksteenfabrikanten speelden daar al op in, door zo maatvast mogelijke stenen in waalformaat aan te bieden. Dat was een vooruitgang, maar een probleem was nog wel dat het formaat niet aansluit op de in de bouw gangbare maten.

Eenvoudiger

Door het vrijwel ontbreken van een voeg komt een verlijmde steen niet aan de standaardhoogte van tien centimeter, maar komt hij amper boven de negen centimeter uit. In de breedte doet zich uiteraard hetzelfde probleem voor. Onder meer om dit probleem op te lossen, ontwikkelde baksteenfabrikant Hanson Desimpel in Udenhout een speciaal op het verlijmen toegesneden steen: het Hanson Snel Lijm Blok. Het HSL-Blok wordt aangeboden in modulaire maten van 10 tot 30 centimeter breed en tien centimeter hoog. De maatvoering wordt daardoor een stuk eenvoudiger.

Door het grotere formaat hoeven er ook minder stenen per vierkante meter te worden verwerkt (circa 33 stuks) en bovendien is de voeg nog dunner dan bij traditioneel verlijmd metselwerk. De dikte van de blokken (80 millimeter) maakt het bovendien mogelijk om de spouwruimte 20 millimeter groter te maken dan bij traditioneel metselwerk. Hierdoor kan er meer isolatie in de spouw en neemt de isolatiewaarde dus toe.

Open stootvoeg

Bijzonder is daarnaast dat de stenen met open stootvoegen kunnen worden verwerkt. Dat scheelt niet alleen een handeling van de metselaar – hij hoeft immers niet meer aan de zijkant van de steen lijm op te brengen – , maar zorgt ook voor een betere waterhuishouding. Praktijkmetingen van de TU Eindhoven toonden aan dat dit inderdaad het geval is.

De HSL-blokken worden binnenkort voor het eerst in de praktijk toegepast. De baksteenfabrikant verwacht dat begin 2000 de eerste twee grootschalige projecten met de nieuwe HSL-blokken van start zullen gaan.

De gelijmde gevel van een complex aan de Wittevrouwensingel in Utrecht. Foto: Vincent Boon

Reageer op dit artikel