nieuws

RAI breidt uit: verkeer ondergronds, duizend hotelbedden de lucht in

bouwbreed Premium

amsterdam – Bovenop de RAI komen twee hoteltorens met totaal duizend bedden: een toren meet 125 meter, de andere 85 meter. In deze oostelijke uitloper van het Zuidas-gebied zijn de tekeningen de afgelopen maanden drastisch veranderd. De ene hoteltoren die eind september nog in de inspraak van alle zijden bekeken kon worden, is nu vervangen door een duo.

De komende maanden nemen de Amsterdamse gemeenteraad en de raad van het stadsdeel Zuider-Amstel hun besluit. Eind april ligt een herzien bestemmingsplan ter visie en eind 2000 beginnen de werkzaamheden met het omleggen van kabels en leidingen. De twee torens worden gepresenteerd met een Hoogbouw Effect Rapportage.

De totale investering in het gebied zal 1,5 miljard gulden bedragen. Een deel van de bestaande Europaboulevard gaat ondergronds. Naast het hotel komt extra tentoonstellingsruimte, twintig- a derertiduizend vierkante meter kantoren, zeshonderd woningen en een groot overdekt plein met winkels en horeca.

Om in te spelen op de markt voor beurzen, congressen en andere evenementen wil de RAI het complex uitbreiden met 26.000 vierkante meter tentoonstellingsruimte en met extra voorzieningen.

Die zijn nodig om de bezoekers van internationale congressen van meerdere dagen zoveel mogelijk onder een dak een compleet programma aan te bieden. Er moet dus naast congresseren en winkelen ook gelegenheid zijn om te dineren, liefst met een danspartij voor duizend bezoekers plus partners. Om die ook te slapen te kunnen leggen, zullen twee hoteltorens nodig zijn.

Centraal plein

De torens staan aan de rand van Berlage’s zuid, waar tot nu toe alleen een ‘wolkenkrabber’ van architect Staal op het Victorieplein bovenuit steekt. Aan hun voet is openbaar gebied gedacht in de vorm van een centraal plein met een piazza/passage naar het verderop gelegen Beatrixpark. Daarnaast komt er een nieuw Europaplein.

Het hotelinitiatief past in het beleid van de hoofdstad, die op zoek is naar zeker vijfduizend extra hotelkamers de komende vijf jaar. De extra kamers zijn bedoeld voor zowel congresgangers als de toerist die uit culturele interesse Amsterdam bezoekt. Volgens de Nota Hotelbeleid 1999-2003 telt de stad nu ruim driehonderd hotels met vijftienduizend kamers.

Bij het zoeken naar locaties om nieuwe hotels te bouwen wordt vooral buiten de grachtengordel gekeken, om de overlast van de bezoekersstromen meer over de hele stad te verspreiden. De RAI is met de laatst overgebleven twee gegadigden in gesprek die het hotel willen exploiteren, aldus gemeentelijk projectleider Frank van Beek, werkzaam bij de Dienst Ruimtelijke Ordening. Het is een vijfsterren conventionhotel.

Het hotel heeft al een eigen geschiedenis. Eerdere ontwerpen van Mels Crouwel, ooit door Alexander Bodon aangewezen om hem als huisarchitect van de RAI op te volgen, zijn kritisch ontvangen. De toren kon ten hoogste achthonderd kamers herbergen, en dat bleek te krap. Hij was 145 meter hoog, de maximumhoogte die is toegestaan in verband met het luchtverkeer van Schiphol. Er ontstond discussie over de hoogte: paste zo’n – weliswaar slank – gevaarte hier wel?

Projectleider Van Beek: “In de laatste fase ontstond ook discussie tussen architect Crouwel, supervisor Pi de Bruijn en de Dienst Ruimtelijke Ordening over de vraag hoe we dat grotere volume moesten onderbrengen. De Bruijn is supervisor voor het gehele Zuidas-gebied, waarvan de RAI deel uitmaakt. We zitten nu op een lijn, gekozen is voor twee torens in plaats van een hele hoge”.

Een van beide torens wordt nu twintig meter hoger dan de ABN-Amro-toren, een kilometer westelijker in het Zuidas-gebied. Die domineert daar met zijn 105 meter. Een paar kilometer oostelijk, aan de Amstel, staat de 135 meter hoge Rembrandttoren, tot nu toe de hoogste van Amsterdam.

Voor de informatie- annex inspraakavond van 21 september stond nog maar een hoteltoren op tekeningen en de maquette. Van Beek: “We moeten nu zien hoe dit maatschappelijk valt. We hebben er alle vertrouwen in. In het stadsdeel ligt het fiftyfifty. Er zijn enthousiaste reacties. Ook de Amsterdamse Raad voor de Stadsontwikkeling lijkt geen bezwaar te hebben”.

Metrohalte

Met de aanleg van de Noord-Zuidlijn komt er een ondergrondse metrohalte voor de deur. Er komt ondergrondse parkeerruimte voor vijfduizend auto’s. Tegen de noordelijke kant van de RAI aan, langs de Wielingenstraat, komen woningen, gebouwd bovenop een laag kantoren.

Tegen de oostelijke gevel van het complex zullen meerdere lagen kantoren verrijzen, met bovenop een laag woningen. En tegenover deze kantorenstrook, aan de overkant van de Europaboulevard, verdwijnen de synagoge, het gebouw dat nog de vignetten draagt van PTT Telefonie (telefooncentrale van KPN) en een verzorgingshuis. De synagoge en de bejaarden gaan naar elders, KPN heeft genoeg aan een ondergronds telefoonlijnenknooppunt. Hier komen drie blokken etagewoningen.

Tunnels

De werkzaamheden worden in een periode van 2000 tot 2006 uitgevoerd, zegt Van Beek. Verkeer, kabels, leidingen en bebouwing veranderen voortdurend van plaats. Daardoor zijn steeds tijdelijke oplossingen nodig, met overlast als gevolg. De langste stabiele periode omvat vier maanden. Begonnen wordt met de leidingen en vervolgens met de beide tunnels: voor de Noord-Zuidlijn en voor het autoverkeer. Daarna beginnen de uitbreiding van de RAI en de bouw van de hotels. De woningbouw aan de Wielingenstraat gaat gelijk op.

Het bouwproject heeft geld gekregen uit de StiR-gelden van het ministerie van VROM voor intensief ruimtegebruik. Dat wordt vooral gebruikt om de bewoners te informeren tijdens het bouwproces. Dankzij een computerpresentatie kunnen zij op elk moment zien hoe het gebied op dat moment functioneert, en wat er staat te gebeuren. In het eerste kwartaal van 2000 doen de politici hun uitspraken. Eind april ligt het bestemmingsplan ter visie, verwacht Van Beek.

Haat-liefdeverhouding

De stad Amsterdam en het RAI-complex kennen al tientallen jaren een haat-liefde verhouding. Aan de ene kant is het complex met een omzet van 350 miljoen gulden per jaar (1998) een motor voor de lokale en regionale economie. Daarbij komt dat de RAI, door de heel uiteenlopende typen bezoekers, bijdraagt aan het multiculturele leven van de hoofdstad. De economische spin-off zou een miljard gulden bedragen, goed voor vijfduizend arbeidsplaatsen. Ter illustratie: jaarlijks komen er 1,9 miljoen tentoonstellingsbezoekers en 2,1 miljoen congresgangers over de RAI-vloer.

Aan de andere kant bezorgt de RAI veel overlast. Het complex staat aan de rand van de Rivierenbuurt, de populaire woonwijk uit de tijd van Berlage’s plan zuid. Autoverkeer kan op beurs- en congresdagen zijn weg nauwelijks vinden, straten worden afgezet om de bewoners te sparen en hun een parkeerplaats te garanderen. De achtertuin van de RAI is even prachtig als de Berlage-buurt aan de voorkant: het Beatrixpark. Een Vriendenvereniging vecht voor het handhaving van dit stukje groen. Voorzitter Herman Wals: “Hoe verder de RAI van het park blijft, hoe beter. De meest recente uitbreiding is een hal die hoog oprijst aan de oostkant van het park. Het park is daar visueel afgesloten. Ik zeg wel: “Als boom zul je maar claustrofobisch zijn en in het Beatrixpark staan.”

De verbindingen per openbaar vervoer naar de RAI zijn niet slecht: er is een NS-station waar drommen mensen op beursdagen gebruik van maken; tram en bussen komen langszij. Maar het complex heeft zich, ook bij de uitbreiding in de loop van de tijd, steeds afgekeerd van het openbaar vervoer. Het is zo ingericht dat verdwaasde congresgangers regelmatig twintig minuten in de kou op de tram wachten voor een halte naar het RAI-station, terwijl het zes minuten lopen is voor wie de route weet.

Fietsers rijden graag over het RAI-terrein, omdat het de kortste weg is van de Rivierenbuurt naar Zuid-WTC. Hun route wordt in de plannen geblokkeerd. Protesten uit de buurt keren zich onder andere hiertegen.

De maquette laat zien hoe het complex van de RAI er in de nieuwe opzet, met de twee hoteltorens als blikvangers, uit gaat zien.

De luchtfoto toont het complex in zijn huidige vorm.

Foto maquette:

Dijkstra

Reageer op dit artikel