nieuws

Monument mag ouderdom best laten zien

bouwbreed

amsterdam – De Rijksdienst voor de Monumentenzorg wijst verzoeken tot reiniging van monumentale gebouwen vaak af. De dienst maakt zich zorgen over de al te voortvarende schoonmaakwoede van de onroerend goed eigenaren of beheerders. Patina op de gevel is namelijk een waardevol onderdeel van een monument.

De aanblik van steden verandert. Het lijkt wel of de grauwsluier die over de gevels van veel oude panden en stadswijken hing, is opgetrokken en plaats heeft gemaakt voor fris, ogenschijnlijk nieuw metselwerk. Het valt nu pas echt op hoe mooi het metselwerk van bijvoorbeeld De Amsterdamse School is, omdat de bakstenen weer te zien zijn. Maar schijn bedriegt. Veel te vaak ontstaat er bij het ontdoen van algen, mossen of vuil van gevels schade aan de ondergrond en kunnen afwerkingen die in het verleden zijn aangebracht voorgoed verdwijnen. Op deze manier zijn er de laatste jaren veel panden onherstelbaar beschadigd.

Reden

Er moet daarom een goede reden zijn voordat kan worden ingestemd met het voornemen om een gevel te reinigen.

Theo van Oeffelt, hoofd communicatie van Monumentenzorg licht toe: “Het kan bijvoorbeeld zijn dat er in de loop der jaren een oppervlaktelaag is ontstaan, zoals een gipskorst, die een andere samenstelling heeft dan de ondergrond. Door de verschillende thermische uitzettingscoefficienten kan scheurvorming ontstaan. In dat geval is de instandhouding van het monument in het geding en kan worden besloten de gevel te reinigen.”

Elke vorm van gevelreinigen brengt een zeker risico met zich mee. Volgens een door TNO uitgevoerd onderzoek blijkt in alle gevallen dat na een gevelreiniging bakstenen meer water opnemen. Dit is het resultaat van het verwijderen van de bakhuid van de steen. Mede daarom is bij beschermde monumenten een vergunning in het kader van de Monumentenwet vereist. Voor de monumenteigenaar moet daarom helder zijn, waarom hij het pand wil reinigen.

Patina

Volgens Van Oeffelt mag aan een monument de ouderdom af te lezen zijn. Patina dat zich in de loop der tijd op de gevel heeft gevormd is een ‘waardevol onderdeel’ van het monument geworden. Van Oeffelt vervolgt: “Het idee van een eigenaar dat het pand na verwijdering van ‘de vervuiling’ in zijn oude luister is hersteld, is niet terecht. Monumentenzorg zal in een dergelijk geval dan ook geen toestemming geven de gevel te laten reinigen.”

Als er wel toestemming is verleend om een gevel te reinigen moet worden vastgesteld wat de oorzaak van de vervuiling, de aard van de ondergrond en de bouwkundige toestand van het hele pand is. Daarna wordt bepaald welke reinigingstechniek de meest geschikte is. Een reiniging kan gebaseerd zijn op het losmaken van de vervuiling, op het verwijderen van een laagje van de ondergrond of een combinatie van beide. Voordat een definitieve keuze is gemaakt voor een bepaalde techniek, moet een aantal proefvlakken worden gemaakt. Op basis van de proef kan het bestek worden gemaakt. Ook tijdens en na de uitvoering moet controle plaatsvinden.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels