nieuws

Kamer heeft twijfels bij aanbesteding HSL

bouwbreed

De Tweede Kamer heeft grote twijfels bij de plannen van minister Netelenbos (Verkeer) om over te gaan tot openbare aanbesteding van de exploitatie van de HSL-Zuid, nu de bewindsvrouw een bod van de NS heeft afgewezen. Gevreesd wordt dat het juridisch kader voor zo’n procedure ontbreekt en dat de Fransen en de Belgen een eventuele buitenlandse vervoerder niet op hun net zullen toelaten.

Grote vraag is dan ook of het de minister lukt door middel van aanbesteding de 1,9 miljard gulden binnen te halen, die als private financiering voor de supersnelle spoorlijn is opgenomen in de planologische kernbeslissing. Is dat niet het geval, dan moeten meer publieke middelen worden aangewend. Die kunnen alleen bij andere infrastructurele werken worden weggehaald.

De NS mocht een preferent bod uitbrengen op het binnenlandse gebruik van de HSL. Het bedrijf kwam echter met een veel verder strekkende aanbieding, waarin voor dertig jaar ook het internationale vervoer werd meegenomen. Daar zou het bedrijf 2,8 miljard gulden voor over hebben. Bovendien zou het voor 5 miljard investeren in nieuw, snel materieel voor zowel binnenlandse als buitenlandse bestemmingen.

Minister Netelenbos verzekerde deze week de Tweede Kamer dat het vanwege het Europees recht onmogelijk is het internationale deel voor een lange periode ondershands aan te besteden en dat het financiele bod van de NS ondermaats is. Ze wees het dus keihard af en wil nu overgaan tot openbare aanbesteding. Volgende week al komt Netelenbos met een tenderplan. In mei kan er een bidbook liggen met daarin de aanbiedingen van belangstellenden.

Of het zo’n vaart loopt, is echter nog de vraag. De Tweede Kamer voelt er namelijk niets voor de minister vrij spel te laten, ook al deed zij nog zo’n klemmend beroep op de politici vooral haar positie niet te beschadigen. De Kamer vindt dat sprake is van een nieuwe situatie als tot openbare aanbesteding wordt overgegaan. PvdA’er Van Gijzel drong er daarom op aan dat Netelenbos volgende week in een vertrouwelijk overleg aantoont dat zo’n procedure ook het gewenste effect kan hebben.

“Stel nu dat straks een Brits bedrijf de tender wint en de Belgen en de Fransen weigeren dat bedrijf toe te laten op hun spoor. Zijn we dan niet in een hopeloze situatie verzeild geraakt?”, vroeg Van Gijzel zich hardop af. Nu mogen de Thalystreinen ongestoord het Belgische en Franse railnet op. Dat is het gevolg van een samenwerkingsverband tussen Nederland, Belgie, Frankrijk en Duitsland. Nergens is volgens Van Gijzel geregeld dat ook Britten vrije doortocht krijgen.

Grote vraag is dus of Netelenbos zichzelf niet voorbijloopt en al bluffend in de problemen geraakt. Uitkomst van de procedure wordt dan dat alsnog een beroep moet worden gedaan op de NS. Maar nu al concludeert de minister dat het bod van de monopolist te mager is. Weliswaar is het bedrag van 2,8 miljard genoemd, maar volgens de minister zou daar van alles bij zijn gesleept. “Bekijk je het in relatie tot de 1,9 miljard in de planologische kernbeslissing, dan is het NS-bod ongeveer 1 miljard waard”, verklaarde ze. Kortom, als de minister gelijk heeft moet er 900 miljoen gulden bij andere projecten uit het Meerjarenprogramma voor Infrastructuur en Transport (MIT) worden weggekaapt. Andere wegen of spoorwegen moeten dan wijken voor de HSL.

In dat geval heeft de minister dus groot gelijk dat ze tot Europese aanbesteding overgaat. Er bestaat immers een grote kans dat buitenlandse giganten veel hogere bedragen neertellen om de slagader van het Nederlandse spoorwegnet in handen te krijgen. Maar de Kamer heeft een punt als zij beweert dat de minister zich lelijk in de vingers kan snijden. Indien er geen juridische basis is voor de tendering, zal Netelenbos namelijk automatisch bij de NS terugkeren. Haar onderhandelingspositie is dan zeer slecht. Daarom is het terecht dat de Tweede Kamer eerst eens goed naar alle haken en ogen wil kijken.

Ron Kragten,

Parlementair redacteur Cobouw

‘Moet geld

voor wegen naar de HSL?’

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels