nieuws

Geschiedenis van een verdwenen achterbuurt

bouwbreed

Het Duitse bombardement van 14 mei 1940 en daarop aansluitend een enorme brand, legden de Rotterdamse binnenstad vrijwel volledig in de as. Een van de beruchtste delen van het centrum, de wijk rond de Zandstraat, was echter al jaren eerder grotendeels verloren gegaan. In het boek ‘De Ondergang van de Zandstraatbuurt’beschrijft Herman Romer deze episode.

De Zandstraatbuurt lag op de plek waar tegenwoordig het Rotterdamse stadhuis staat. Het was, al lang voor Katendrecht, de rosse buurt van de havenstad. Overdag moet het een armoedige volkswijk zijn geweest, maar ’s avonds gingen de kroegen, tingeltangels en bordelen open. Het lijkt alsof het er dan een groot feest was. Lou Bandy en zijn broer Willy Derby traden er op als de ‘Bandy Brothers’, in cafe Lange Toonbank werd gedanst op de klanken van een pierment en overal struinden zeelui de straten af op zoek naar het meisje – voor een nacht – van hun dromen.

Boulevard

Herman Romer roept een heel ander beeld op van het leven in de Zandstraat buurt. Het was er allerminst een festijn. Armoe was troef. Het merendeel van de bevolking woonde in krotten, had nauwelijks te eten en voorzag in zijn levensonderhoud door bijvoorbeeld kachelhoutjes te hakken (en vervolgens te verkopen), door te bedelen of door zich te prostitueren .

De Zandstraatbuurt was de gemeente Rotterdam jaren een doorn in het oog. Waar de aloude hoerenbuurt lag, moest een boulevard verrijzen met een fraai stadhuis, een hoofdpostkantoor, een beursgebouw, winkels en een bioscoop.

Begin 1912 gingen de bordelen en de kroegen op last van de gemeente dicht. Kort daarop werd een begin gemaakt met de sanering van het kwartier. Zevenhonderd woningen, honderdvijftig pakhuizen, een kerk, een politiebureau en talloze kantoren, werkplaatsen en winkels gingen tegen de vlakte. In 1915 begon de bouw van het stadhuis, daarna volgenden het hoofdpostkantoor en het beursgebouw. In 1940 waren er slechts enkele oude pandjes uit de Zandstraatbuurt over. Het Duitse bombardement legde ook die in de as.

Herman Romer beschikt over een grote kennis van het onderwerp. Dankzij een vlotte pen en veel oog voor petit histoire vertelt hij een verhaal dat van a tot z boeit. Daar komt bij dat er zeer veel foto’s zijn opgenomen, waardoor de lezer zich een beeld kan vormen hoe het er vroeger rond de Coolsingel uitzag.

De nadruk ligt in dit boek sterk op de sociale geschiedenis van de Zandstraatbuurt. De bouwgeschiedenis wordt zijdelings behandeld. Voor wie vooral is geinteresseerd in de Rotterdamse stadsvernieuwing voor de Tweede Wereldoorlog is dat jammer. Daar staat tegenover dat de liefhebbers van sociale geschiedenis aan dit boek veel plezier zullen beleven.

Mario Silvester

Herman Romer, De Ondergang van de Zandstraat buurt, ISBN 90 288 1421 3, uitgave Europese Bibliotheek Zaltbommel, prijs 29,90 gulden.

Een danssalon in de Zandstraat omstreeks 1910.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels