nieuws

Cycloon spaart mensenlevens bij tunnelbrand Bij proeven Detzer blijft rook beperkt tot ruimte rond brandend voertuig

bouwbreed Premium

Vervolg van pagina 1 hamburg – Alle zuigkracht concentreren op de brandhaard en via een wervelgoot de rook snel afvoeren. Op die manier kunnen volgens Imtech mensenlevens gespaard worden bij tunnelbranden.

Bij pogingen een wervelwind in zijn laboratorium na te bootsen, ondervond de Duitse hoogleraar prof. dr. Detzer dat het niet eens nodig is om gigantische onderdrukken te creeren. Het komt vooral aan op een goede afstemming van de verschillende variabelen. Net als in de natuur eigenlijk, waar op gezette tijden boven het warme zeewater een kleine onderdruk onstaat.

Op grote hoogte heerst sowieso een onderdruk en wanneer de luchtkolom daartussen als het ware een duwtje krijgt van een windstroom, ontstaat een wervelwind. Maar het duwtje moet wel in de juiste richting plaatsvinden en betrekkelijk constant aanhouden. Net als een natuurlijke cycloon is zijn kunstmatige tegenhanger daar heel gevoelig voor. Als de lucht vanuit een iets andere richting aanstroomt, wordt hij instabiel en zakt in.

Wennen

Na de twee grote tunnelbranden eerder dit jaar vroeg Detzer zich af in hoeverre deze techniek, die al succesvol wordt toegepast bij de afzuiging van rook en gas in de industrie, ook geschikt is voor rook in tunnels. Hij vroeg een budget aan om daar onderzoek naar te doen.

Dat was even wennen voor Imtech, dat twee jaar geleden Detzers werkgever ROM overnam. Imtech is vanouds vooral praktisch en uitvoerend met installatietechniek bezig. Maar het bedrijf hechtte aan de typisch Duitse traditie van de net overgenomen branchegenoot om ook wat fundamenteler onderzoek te verrichten. Detzer mocht aan de slag. Na een paar maanden experimenteren lijkt Detzer inderdaad geslaagd in zijn opzet. In zijn laboratorium in Hamburg heeft hij op schaal 1:20 een deel van de nieuwe boortunnel onder de Elbe nagebouwd. Helemaal uit perspex, zodat de bewegingen van de rook goed te volgen zijn. Met vernevelde paraffineolie, de rook die veel in disco’s wordt toegepast, simuleert Detzer daarin tunnelbranden.

Wanneer hij de model-tankauto in lichterlaaie zet zonder dat er iets aan ventilatie wordt gedaan, vertoont het model het bekende angstaanjagende beeld: de rook drijft langs het plafond van de brandhaard weg om verderop afgekoeld weer naar beneden te zakken. Daar wordt het, met de lucht die door het vuur wordt aangezogen, weer teruggevoerd naar de brandhaard.

Binnen twee minuten ziet een segment ter lengte van zo’n tachtig meter tunnel zwart van de rook. Automobilisten die zich daar dan nog ophouden, raken alle orientatie kwijt en zijn ten dode opgeschreven.

Het beeld is compleet anders wanneer Detzer zijn cycloon in werking stelt. Dan blijft de rook beperkt tot de ruimte direct rondom de brandende vrachtwagen; in de rest van de tunnel blijft het zicht goed. Daarvoor heeft de onderzoeker aan weerszijden tegen het verlaagde plafond van de proeftunnel een goot gemonteerd. Bovenin de goot wordt met buizen op regelmatige afstand onderdruk gecreeerd.

Aanstroomhoek

De hellingshoek van het dak boven de goot verschaft de rook die langs het plafond aankomt precies de juiste aanstroomhoek om een wervelwind op gang te brengen.

In Detzers model volstaan volgens de professor betrekkelijk lichte afzuiginstallaties.

In zijn korte model is dat misschien niet nodig, maar in een lange tunnel is het volgens Detzer niettemin raadzaam om alle afzuigkracht te concentreren op de plek van de ramp. Dat is mogelijk door schuiven in kanalen boven het verlaagde plafond, die de rook afvoeren, neer te laten. Die schuiven worden aangestuurd door warmtesensoren in de tunnelwand, die een brand snel moeten signaleren.

Maatwerk

Al die voorzieningen maakt het systeem ongetwijfeld prijzig, verwacht Imtech-woordvoerder Pieter Koenders.

Hoe prijzig valt nog niet goed te zeggen. Detzer en consorten voeren wel gesprekken met tunnelbouwers en exploitanten, maar een concrete opdracht is nog niet in zicht. ROM en Imtech, doen beide wel het nodige op het gebied van tunnelinstallaties, maar ze zijn daarin bepaald geen marktleider, zodat er nog wel wat lobby-werk moet gebeuren.

Een concrete opdracht of aanbesteding zou volgens de woordvoerder een mooie gelegenheid zijn om de kosten eens grondig door te rekenen. Installatiewerk voor tunnels is per slot van rekening maatwerk.

In de proefopstelling is duidelijk te zien hoe het systeem van prof. Detzer de rook van een brandend voertuig op de plek des onheils concentreert.

Reageer op dit artikel