nieuws

Bouw heeft baat bij ruimtevaart

bouwbreed

leiden – Oppompen van zware lasten, nauwkeurig werken met composietmaterialen en het in kaart brengen van het trillingsgedrag van de Erasmusbrug. Zonder betrokkenheid van Nederlandse bedrijven bij de ruimtevaart zou het allemaal niet mogelijk zijn geweest. Dat blijkt uit een recente publicatie van de Nederlandse ruimtevaartlobby.

Deze week bepaalt het kabinet zijn standpunt over de ruimtevaart. “Zijn de 180 miljoen gulden die de overheid jaarlijks aan ruimtevaart spendeert een zinvolle investering of niet?”

Dat is de vraag waar het allemaal om draait. De Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid gaf het afgelopen najaar al een uiterst kritisch rapport af.

Reden dus voor de ruimtevaartindustrie, verenigd in de NISO, om nog eens flink uit te pakken over het maatschappelijk nut van wat sommigen zien als een geldverslindende hobby van een klein clubje techneuten. NISO stelde een boekje samen, ‘Learning in space, earning in industry’, dat vol staat met voorbeelden van producten en technieken die op andere vakgebieden vruchtbaar werden ingezet. Ook in de bouw.

Vorige week werd het boekje aangeboden aan minister Jorritsma van Economische Zaken.

Een tot de verbeelding sprekend voorbeeld van spin-off in het boekje is een hefkussen van de firma Zumro uit Lisse. Een soort afgeplatte rubberbal, waarmee lasten tot 132 ton bijna een halve meter kunnen worden opgeheven. En dat met een bal vol lucht met een gewicht van nog geen twintig kilo. De crux zit hem in de filament-wikkeltechniek waarmee de vezelversterkte rubberen bal wordt gefabriceerd. Die techniek is rechtstreeks afkomstig uit de ruimtevaart

Volgens de fabrikant kan de vondst goed dienst doen als vijzel in de bouw. Bij veel brandweerkorpsen maakt het hefkussen inmiddels deel uit van de standaarduitrusting. Ook werd het succesvol toegepast bij het bevrijden van overlevenden onder het puin van ingestorte gebouwen na de aardbevingen in Japan een paar jaar geleden.

Vloerankers

Veelbelovend zijn ook de vloerankers die bij het ruimtevaartcentrum Estec in Noordwijk zijn ontwikkeld. Daarmee worden onderdelen van satellieten vastgezet wanneer wordt getest of ze zijn opgewassen tegen de geluidsbelasting van ruim 150 decibel die zich voordoet bij de lancering. Daarbij treden krachten op, waaronder alle gangbare vloerankers bezwijken. Daarom monteerde Estec vleugels aan het deel van het anker dat met epoxy in de vloer wordt gegoten. Ook is de kop op het anker gelast in plaats van geklemd, zoals gebruikelijk. Aanhaalmomenten van meer dan 300 Nm zijn voor het nieuwe anker geen probleem. Op de vondst is door Estec patent aangevraagd.

Erasmusbrug

Zonder ruimtevaart ook geen Erasmusbrug, zo blijkt uit Learning in space earning in industry. Dat wil zeggen: geen stil hangende brug. Toen het symbool van Rotterdam door de combinatie van wind en regen vervaarlijk begon te trillen, moesten in allerijl schokdempers gemonteerd worden. Het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium leverde daarvoor de berekeningen, op basis van de nieuwste kennis van aerodynamica, ontwikkeld voor de ruimtevaart.

Dezelfde technieken blijken onontbeerlijk bij het onderzoek naar drukgolfeffecten die ontstaan wanneer een HSL-trein een tunnel inrijdt.

Maatvoering

Meestal is de overdracht van kennis of producten vanuit de ruimtevaart naar andere branches niet een op een aan te geven, volgens de opstellers van het boekje. Daarmee worstelt ook directeur Van Santen van Polymarin in Medemblik.

Zijn bedrijf maakt onder andere de neuskegels van de Ariane-raketten. Daarbij was een maatvoering vereist tot op tienden van een millimeter. Bij het verwerken van composietmaterialen, waar zijn bedrijf in gespecialiseerd is, is dat geen sinecure. De technieken die daarvoor zijn ontwikkeld, zijn onder andere aangewend voor de verbetering van de bewegende zwembadvloeren en de rotorbladen van windmolens, die het bedrijf ook maakt. Maar bovenal werd volgens Van Santen de procesbeheersing en kwaliteitscontrole binnen Polymarin verbeterd door het meewerken aan ruimtevaartprojecten.

Beter dan ISO

Dat is een vaker gehoord argument van de Nederlandse bedrijven die betrokken zijn bij de ruimtevaart. Voor hen ligt een belangrijk deel van de baten in betere procesbeheersing, imago en betrouwbaarheid. Sommige bedrijven vinden betrokkenheid bij ruimtevaart zelfs een beter visitekaartje dan het ISO-certificaat.

Of die baten ook zo groot zijn voor de Nederlandse samenleving als geheel, daarover mag het kabinet binnenkort oordelen. Minister Jorritsma liet bij de overhandiging van het boekwerkje van NISO in ieder geval al doorschemeren dat de soep wat haar betreft lang niet zo heet wordt gegeten als hij door de adviesraad AWT werd opgediend.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels