nieuws

Ben van Berkel met de Erasmusbrug in Rotterdam (1990-1996)

bouwbreed Premium

Het kloeke driedelige Move, het voorlopige oeuvre complete van Ben van Berkel (1957) en zijn partner Caroline Bos (1959), plaatst deze architect in de Nederlandse architectuurbibliotheken vlak voor Berlage. In de knipselmappen van het Nederlands Architectuurinstituut, die tezamen een fraai overzicht van de Nederlandse architectuurjournalistiek van de laatste vijfentwintig jaar vormen, wordt men bij het trefwoord Van Berkel echter ook doorverwezen naar de map Plagiaat en architectuur. De plagiaatkwestie betreft de door diverse critici gesignaleerde vormovereenkomsten tussen de Erasmusbrug en een brug van Calatrava in Sevilla, een Spaanse architect/constructeur bij wie Van Berkel enige tijd stage heeft gelopen.

Met de Erasmusbrug, de verbinding tussen het centrum en de Kop van Zuid krijgt Rotterdam de architectonisch bijzondere brug waar de gemeente in de persoon van Riek Bakker nadrukkelijk om heeft gevraagd. Architectonische vormgeving die de extra dertig miljoen gulden dubbel en dwars waard is en de stad een nieuw beeldmerk heeft gegeven. Vanwege zijn sierlijke vorm krijgt de brug al gauw de bijnaam ‘De Zwaan’.

Groot is de consternatie als twee maanden na de feestelijke opening de tuidraden bij een combinatie van regen en harde wind vervaarlijk blijken te trillen. Behalve de auteursrechtelijke problemen zijn er nu dus ook technische problemen.

Een nieuwe affaire dient zich korte tijd later aan bij de technische problemen rond het in 1996 geopende winkelcentrum De Kolk aan de Amsterdamse Nieuwendijk. De tegels vallen van de gevels, het publiek mijdt de donkere spelonk en de winkels gaan failliet.

Het werk van Van Berkel en Bos, sinds kort werkzaam als UN Studio, staat gelukkig verder los van dergelijke affaires, die voor een groot deel buiten de directe verantwoordelijkheid van de architectonisch ontwerper vallen.

En bovenal is Van Berkel natuurlijk architectonisch ontwerper, een talentvol vormgever die als een hedendaagse Dudok het ene na het andere fraaie ontwerp uit de mouw schudt. Zijn projecten in Amersfoort, zoals het bedrijfsgebouw Karbouw, het schakelstation REMU en het woonhuis Wilbrink, de uitbreiding van het Rijksmuseum Twente in Enschede en het nieuwe museum Het Valkhof in Nijmegen en de mysterieuze villa Mobius ergens in het Gooi behoren onomstreden tot de belangrijkste werken van de recente Nederlandse architectuur.

Ben van Berkel zegt zelf over de roem en de kritiek: “Achteraf gezien was de opeenvolging van succes (bij de Erasmusbrug) en mislukking (bij De Kolk) een ideale combinatie. Door het succes krijg je veel werk, en de mislukking en de kritiek geven je een energiestoot: je gaat keihard aan het werk om het weer goed te maken.”

Reageer op dit artikel