nieuws

Turkse aannemers krijgen zwartepiet Schade veel groter dan nodig

bouwbreed Premium

izmit- Falend bouwtoezicht en sjoemelende aannemers. Die lijken er verantwoordelijk voor dat de aardbeving van afgelopen dinsdag in Turkije zo’n desastreuze uitwerking kon hebben. Want tegen een aardbeving van zeven op de schaal van Richter valt weliswaar lastig op te bouwen, maar dat ook panden op honderd kilometer van het epicentrum als een kaartenhuis in elkaar storten is onnodig.

Zeker 3500 doden en een schade aan gebouwen en infrastructuur die in de miljarden loopt. De aardbeving die dinsdagnacht de Turkse stad Izmit en wijde omgeving trof, drukt de Turkse regering weer eens met de neus op de feiten. Door falend bouwtoezicht en sjoemelende aannemers is de schade veel groter dan nodig is.

“Aan de bouwnormen ligt het volgens Ersan Oztuna niet. Als directeur van ingenieursbureau Kuran in de Turkse hoofdstad Ankara, weet hij waarover hij spreekt. Zijn bureau is vooral gespecialiseerd in funderingen. De bouwnormen zijn volgens Oztuna gebaseerd op de Duitse DIN-normen en daar valt weinig op af te dingen. Bovendien fungeren ze niet louter als papieren lastpakken, maar worden ze daadwerkelijk toegepast door Turkse constructeurs en ontwerpers. Alleen wordt niet door de overheid gecontroleerd of ze ook worden nageleefd. En daardoor kunnen aannemers er de hand mee lichten, als ze al niet onder een hoedje spelen met het bouwtoezicht en hebben afgesproken dat die een oogje toeknijpt. Omkoping, vriendjespolitiek en andere frauduleuze praktijken zijn schering en inslag. Als een aannemer kans ziet te beknibbelen op de wapening, zal hij het niet nalaten. De winst verdwijnt in zijn eigen zak.”

Wapening

En voldoende wapening is bij aardbevingen cruciaal, bevestigt onderzoeker Jan Rots van TNO-Bouw in Rijswijk. Wapening in het beton verschaft zowel de kolommen, vloeren, als de knooppunten voldoende plasticiteit, die het mogelijk maakt dat een gebouw trillingen opvangt die zich voordoen bij aardbevingen. Op het epicentrum is dat wellicht niet voldoende, maar iets verder daar vandaan wel. Wapening is volgens Rots vele malen belangrijker dan bijvoorbeeld betonkwaliteit. Sterker zelfs, het zou wel eens kunnen zijn dat de eigenaar van een pand met zwakker beton uiteindelijk beter af was tijdens de beving. Want hogesterktebeton is namelijk ook erg bros bij bezwijken. Het buigt dus niet door bij extreme belasting, maar breekt af en neemt dan vaak de rest van de constructie mee.

Bovendien levert sjoemelen met de betonkwaliteit niet zoveel geld op, vervolgt Oztuna uit Ankara. Er wordt bezuinigd op wapening, want dat is toch niet meer te achterhalen zodra het gebouw er staat en verder ook op de funderingen. Ook die zijn na voltooiing aan het zicht onttrokken en zijn daardoor lastig meer te controleren. Dus kunnen de aannemers ongestraft dunnere kolommen en poeren plaatsen. Want minder beton verwerken, levert wel degelijk geld op.

Deze praktijken zijn volgens Otztuna mogelijk, omdat Turkije voor een enorme bouwopgave staat. Mijoenen mensen wachten nog op goede huisvesting. Zolang dat zo is, kunnen malafide bouwers ongestraft hun gang gaan.

“Toch gaat het de goede kant op met de bouw in Turkije”, signaleert Oztuna, “al is dit misschien een wrang moment om dat vast te stellen. Er is een tendens dat gemeentelijke overheden pas bouwvergunningen afgeven wanneer verzekeringsmaatschappijen hun akkoord aan het project geven. En die hebben er direct belang bij dat gebouwen volgens de voorschriften worden uitgevoerd.”

Aardbevingsbestendig?

Er zijn vele manieren om een gebouw aardbevingsbestendig te maken. Vooral Japan is ver met de toepassing. Oplegging van de constructie op een rubber blok is een bekende maatregel. Dat voorkomt dat de schokken in de aarde zich via de constructie van het gebouw voortplanten. Dempers tussen de fundering en het skelet hebben hetzelfde effect. Een verrassende voorziening is ook een flinke waterbak op de bovenste verdieping. Omdat de trillende watermassa naijlt ten opzichte van de trillende grond, blijven de effecten voor het gebouw beperkt. Er bestaan ook elektronische systemen, die met sensoren en vijzels een vergelijkbaar effect hebben. Maar het belangrijkste is dat de gebouwelementen en de knooppunten voldoende plastisch zijn om de schokken op te kunnen nemen. Beton moet dus van voldoende wapening zijn voorzien.

Reageer op dit artikel