nieuws

Opdrachtgever: Exploitatie/Handelsmaatschappij Brals BV, Amsterdam

bouwbreed Premium

Ontwerp:

Architectenburo Dik Smeding, Amsterdam

Uitvoering: Z.A. Overhage BV, Hilversum

Adviseur constructies: J.H. Duyts Adviesbureau voor Bouwconstructies BV, Amsterdam

Historiserend jasje om stalen constructie Hotel in Amsterdamse Vijzelstraat als bouwpakket in elkaar gezet

amsterdam – Heien, vloeren storten en ook nog een acceptabele gevel bouwen is in hartje Amsterdam een complexe opgave. Je moet rekening houden met de overal aanwezige monumenten, terwijl laden en lossen slechts bij hoge uitzondering mag. Aan de Vijzelstraat wordt deze week een hotel opgeleverd met een ingewikkelde, maar geslaagde oplossing: een volledig stalen constructie in een ambachtelijk gemetseld jasje met koperen kap.

“In een gat in een wand van achttiende en negentiende-eeuwse panden ga je toch geen saaie blokkendoos neerzetten? Ik verdom het om op zo’n plek met goedkope materialen te werken.” Architect Dik Smeding gaat er eens goed voor zitten. “We glijden in Nederland steeds verder af. Ik voorspel dat hier over pakweg tien jaar geen vakbekwame metselaar meer rondloopt. Wat valt er voor plezier te beleven aan het ‘wegzetten’ van een paar honderd steentjes? Het is juist de taak van de architect dat ambacht in stand te houden, door er zoveel mogelijk gebruik van te maken.”

Passie

Smeding kon zijn passie voor ambachtelijk bouwen eens flink uitleven aan de Vijzelstraat. Met zijn hoogte van 25 meter steekt hotel De Compagnie ruim boven zijn bejaarde buren uit. Maar wat betreft gevelopbouw sluit het er netjes op aan. Op de plaats waar twee bouwvallige onderstukken sneuvelden, verrijst nu een gevel opgemetseld met kwalitatief hoogstaande handvormsteen, natuursteen en geprefabriceerde betonbanden.

Het metselwerk is levendig door terugliggende speklagen en een net iets vooruitgeschoven middendeel. De ribbels in de gevelwand sluiten aan op de uit drie delen opgebouwde ladderramen. Boven de klassiek vormgegeven prefab lijsten en de timpaantjes van de dakkapellen rijst als sluitstuk een roodkoperen dakconstructie. “Historiserend”, zo noemt Smeding de gevel van De Compagnie.

Kousenvoeten

Aan de buitenzijde wijst niets op de moderne constructiemethode die is toegepast. De bruikbare oppervlakte van 280 vierkante meter was gelijk aan de te bebouwen oppervlakte: opslag moest gebeuren op de bouwplaats zelf. Gezien het gebrek aan ruimte en het feit dat de bouwers op kousenvoeten moesten lopen om de kwetsbare omliggende bebouwing te ontzien, bleek een staalconstructie de enige oplossing.

“Laden en lossen is in de Vijzelstraat heel beperkt toegestaan”, vertelt architect Dik Smeding. “Hou je je daar niet aan, dan heb je meteen de politie op je dak. Daarom hebben we gekozen voor een snel te monteren constructie van staal. Het is als een bouwpakket in elkaar gezet.” Met stalen kolommen, stalen hoedliggers en kanaalplaatvloeren kwam er iedere week een bouwlaag op.

Omdat opslag en montage rondom de bouwplaats onmogelijk was, werd een strak schema gehanteerd. ’s Morgens werd in alle vroegte een vrachtwagen uitgeladen met materialen die dezelfde dag werden gebruikt. Stellen van de kolommen gebeurde op maandag, monteren van de constructie op dinsdag, aanvoer en plaatsing van kanaalplaten op woensdag en donderdag. Op vrijdag werden vloervelden afgestort.

De lichte constructie leverde een maximaal aantal kamers op. Bij de maximale bebouwingshoogte van 25 meter pasten er net negen bouwlagen in het gebouw, met elk een verdiepingshoogte van 2,70 meter.

Brandveiligheid

Het kostte de bouwers maar een kleine drie maanden om de staalconstructie van het acht verdiepingen hoge bouwwerk overeind te krijgen. Een fikse tijdwinst, maar bouwer Z.A. Overhage redde het desalniettemin niet de complexe klus helemaal binnen de gestelde tijd af te ronden. Staal maakt razendsnel construeren mogelijk, maar vereist – zeker in een hotel met 75 kamers – extra aandacht voor de brandveiligheid. Iedere balk en kolom van de stalen constructie moest 120 minuten brandwerend worden ingepakt.

De complexe funderingsklus, die niet minder dan acht maanden kostte, was toen al achter de rug. Smeding: “Iedere paal die werd geslagen had effect op de belendingen, meest panden uit de zeventiende of achttiende eeuw. Een deel ervan is in corsetten geplaatst. Om de omgeving te ontzien, is gewerkt met trillingsarme schroefpalen.”

Minimum

Omdat de stalen constructie een besparing van honderden tonnen gewicht ten opzichte van beton opleverde, kon worden volstaan met een minimum aantal palen. Vooral de bouw van de kelder kostte veel tijd. Met de grootst mogelijke omzichtigheid werden damwanden geslagen en werd rondom gestut. Daarna pas kon de kelder worden gestort.

Over het bloed, het zweet en de tranen die de fundering en constructie hebben gekost wil de architect het eigenlijk niet meer hebben. “Het gaat er mij om dat je kwaliteit te zien krijgt, iets waaraan met liefde voor het vak is gewerkt. Een goede steen en mooie bouwmaterialen kosten een paar centen extra. Maar dan kun je tenminste garanderen, dat het er over twintig jaar nog als een zonnetje bij staat. Neem je een steen die een paar dubbeltjes goedkoper is, dan ziet het er na een paar jaar uit als een dweil. Wat is dan je winst?”

Hotel De Compagnie sluit netjes aan op zijn ‘bejaarde’ buren.. Foto: Dijkstra

Reageer op dit artikel