nieuws

Toiletten in gevel voor sociale interactie Schakelstation Rotterdam krijgt nieuwe functie en levendige facade

bouwbreed Premium

rotterdam – Voormalig schakelstation 25 kV van het Gemeentelijk Energie Bedrijf in Rotterdam begint in september een nieuw leven als verzamelgebouw voor de audiovisuele industrie. De dichte gevel van het gebouw is opengebroken en een levendige facade van staal en glas is aan de bestaande staalconstructie vastgeklonken. Met twintig toiletunits in de transparante gevel valt in 25 kV altijd wat te zien.

“De plaatsing van het toilet in de gevel heeft deels een sociale rol”, legt architect ir. Robert Winkel uit. “Mensen worden gedwongen uit de achtergelegen bedrijfsruimten te komen. Daardoor is er altijd beweging aan de straatkant.”

De eerste toiletunit, die inmiddels in de staalconstructie aan de gevel langs de Lloydstraat hangt, prikkelt onwillekeurig de fantasie. Wind en zon spelen nog door de koudgevormde stalen L-vormige bak, die wordt ingevuld met geperforeerde staalplaat en melkglas. Maar over enkele maanden zullen gebruikers zich hier over een glazen vloer naar de toiletpot bewegen. Hangend in een atrium over zes verdiepingen.

Elke unit bevat tevens een kleine pantry. Steenwol aan de binnenzijde van de staalplaatbekleding moet geluidtransport en zonlicht tegenhouden.

Ongebruikelijk

Winkel kwam op zijn ongebruikelijke idee in een poging het gebouw aantrekkelijk te maken voor huurders en de bruikbare oppervlakte te maximaliseren.

Het schakelstation naast de voormalige elektriciteitsfabriek (sinds twee jaar onderkomen van Blue Horse Productions van tv-maker Chiem van Houweninge) had een uitermate gesloten karakter. Slopen van de dichte voorgevel lag voor de hand, maar een nieuwe gevel van glas met direct daarachter de bedrijfsruimten zou statisch en anoniem zijn. Bovendien was Winkel niet tevreden over de trappenhuizen: die lagen diep in het gebouw en slokten vele vierkante meters vloeroppervlak op. Bovendien zou de ontsluitingsgang aan de dichte achterzijde duister en onaantrekkelijk zijn.

Met zijn oplossing won Winkel de prijsvraag voor de meervoudige opdracht van het Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam (OBR).

Scherm

Voor de gesloopte voorgevel is een twaalf meter lange glaswand gezet op vier meter afstand van de glazen puien van de bedrijfsruimten. In het smalle, maar zes verdiepingen hoge atrium dat daardoor ontstaat komen niet alleen toiletten, maar ook liften, trappen en zitjes.

De voorzieningen achter de glazen facade zorgen voor minder directe zoninstraling, terwijl het open zicht van binnen naar buiten en andersom gehandhaafd blijft. Voor de puien van de bedrijfjes loopt de centrale gang. Winkel: “Het glazen scherm dat de nieuwe gevel vormt, is een visitekaartje voor de bedrijven.’s Avonds verlicht het gebouw de buurt.”

Voordeel van het vele glas is tevens, dat de robuuste staalconstructie uit de jaren vijftig in het zicht blijft. De lichte staalconstructie van de nieuwe gevel kon zonder probleem aan het oude casco worden gemonteerd. Horizontale krachten zijn gemakkelijk via de gebouwconstructie af te voeren naar de fundering.

In verband met de warmtelast is dertig procent van het gevelglas zonwerend. Het ‘schoorsteeneffect’ van het langgerekte atrium draagt eveneens bij aan de temperatuurregeling. Als gevolg van de onderdruk wordt warme lucht vanuit de bedrijfsruimten naar buiten gestuwd. Boven de deuren is daarvoor een horizontale opening gecreeerd. De afgevoerde lucht verwarmt het atrium, terwijl deze in de winter bruikbaar is om verse lucht voor de bedrijfsruimten op temperatuur te brengen. Daartoe zijn warmtewisselaars geplaatst. Bij grote hitte kunnen bovenin luiken worden geopend. Winkel: “Dan krijg je een soort verticale bries.”

Een ‘huzarenstukje’ noemt Winkel dat het gebouw brandveilig is, zonder dat de staalconstructie hoefde te worden ingepakt.

Brandveilig

In overleg met het Staalbouw Instituut – dat onlangs een speciale ‘kijkdag’ aan 25 kV besteedde – kwam hij tot de slotsom dat met een sprinklerinstallatie precies aan alle eisen wordt voldaan.

Omdat de sprinklers direct gaan sproeien bij brand, blijft verhitting van de constructie beperkt. Die hoeft daarom niet te worden bekleed met brandwerend materiaal. Volgens het Bouwbesluit is geen compartimentering vereist, zodat het vrij in te delen vloeroppervlak groot blijft. Rook wordt via het open atrium snel naar boven afgevoerd, terwijl mensen kunnen vluchten via de trappenhuizen, die verbonden zijn met het atrium. Voor alle zekerheid wordt dat laatste getest voor de gebruikers het gebouw betrekken.

De nieuwe gevel is niet alleen vernuftig door zijn multifunctionaliteit en transparantie, maar blijkt ook goedkoop. Winkel: “Haast elke andere oplossing had meer gekost dan de 500 gulden per vierkante meter die we hiervoor hebben uitgetrokken.”

Projectgegevens

Opdrachtgever: OntwikkelingsBedrijf Rotterdam

Ontwerp: ir. Robert Winkel Architecten, Rotterdam

Constructief ontwerp: D3BN, Rotterdam

Uitvoering: Volker Bouwmaatschappij, Rotterdam

Staalconstructies en gevel: Oostingh Staalbouw, Katwijk

Start bouw: maart 1998

Opleveringsdatum: september 1999

Netto vloeroppervlak: 6000 vierkante meter

Investeringskosten: – 3,3 miljoen Televisie en film

In het Schiehavengebied, dat volledig wordt herontwikkeld, moet in de toekomst het centrum liggen van film en TV in Rotterdam. De Maasstad timmert al jaren aan de weg om Filmstad nr. 1 te worden in Nederland en is bereid diep in de buidel te tasten.

Achter 25 kV, verzamelgebouw voor filmproducenten en reclamebureaus, moet onder meer Rijnmond TV een nieuw studiocomplex krijgen. De voormalige Schiecentrale uit 1906 biedt al onderdak aan Blue Horse Productions en vier andere bedrijven. In totaal krijgt 60.000 vierkante meter b.v.o in het gebied een nieuwe functie.

Het plan is ook woningen/werkruimten voor beroepsbeoefenaars in de audiovisuele industrie te realiseren op de momenteel braakliggende terreinen langs de Maas. Het idee is dat door concentratie van functies, de bedrijven en bedrijfjes elkaar zullen versterken.

Het was ook de bedoeling dat 32 appartementen aan de St. Jobshaven voorbehouden zouden blijven aan huurders van nieuwe bedrijfs- en atelierruimtes in het St. Jobsveem, de overbuurman van 25 kV. Ondanks vierhonderd aanmeldingen lukte dat uiteindelijk in slechts vijf gevallen. “Laten we het er maar op houden dat de makelaar heeft zitten slapen”, grapt A. van Kleef (OBR).

Reageer op dit artikel