nieuws

Omvangrijke renovatie watertransportleidingen Grote buisdiameter vergt bouw nieuwe machines

bouwbreed Premium

breukelen – Nelis Infra brengt bij NS-station Breukelen een polyethyleen ‘liner’ aan in twee watertransportleidingen. Met hun diameter van 1200 millimeter zijn het de omvangrijkste hogedrukleidingen ter wereld die op deze manier worden gerenoveerd. Eind juli moeten beide leidingen weer in gebruik zijn.

De geplande verdubbeling van de spoorlijn Amsterdam-Utrecht en de voorgenomen verbreding van de A2 tussen Amsterdam en Utrecht zette Watertransportmaatschappij Rijn-Kennemerland (WRK) aan het denken. Bij Breukelen komen spoor en snelweg vlak bij elkaar, met daartussen de leidingen van het bedrijf. Het gaat om de dubbel uitgevoerde ‘WRK Twee’ die sinds 1967 vanuit een waterwinstation in Nieuwegein voorgezuiverd Lekwater transporteert in de richting van Noord-Hollandse duinen. De vijftig kilometer lange leidingen hebben een inwendige diameter van 1200 millimeter (‘rond 1200’). Ze zijn samengesteld uit voorgespannen betonbuizen met een lengte van zes meter, die via een mof-spierrubberringverbinding in elkaar zijn geschoven. De kruisingen met grote (water)wegen en spoorlijnen bestaan uit stalen buizen of betonbuizen met stalen binnenkern. De maximumcapaciteit is tienduizend kubieke meter water per uur .

Viaduct

Chef transportleidingen van het waterwinstation in Nieuwegein, ing. J. Foekema: “Voor ons is leveringszekerheid het allerbelangrijkste. We moeten onze afnemers kunnen garanderen dat ze hun water krijgen. Met al die activiteiten en veranderingen vlakbij de WRK II waren we er niet helemaal gerust op dat alles goed zou blijven gaan. De grond is daar erg slap en binnenkort kunnen we er over een afstand van ruim een kilometer niet meer goed bij.”

Als er wat mis zou gaan met de leiding zou de vlakbij gelegen spoorbaan kunnen wegspoelen, met alle gevolgen van dien.

NS Railinfrabeheer (RIB) begint in september met de grondwerkzaamheden voor de verdubbeling van de spoorlijn Amsterdam-Utrecht. Vlakbij de leidingen komt een ruim acht meter hoog viaduct over de bestaande spooraftakking naar Rotterdam. De werkzaamheden zullen twee a drie jaar duren. Om toekomstige problemen te voorkomen laat RIB een damwand slaan en is Nelis Infra in opdracht van WRK bezig met het renoveren van de leidingen over een afstand van anderhalve kilometer.

De watertransportmaatschappij wilde niet over een nacht ijs gaan, en begon zo’n twee jaar geleden al na te denken over de mogelijke aanpak. Op zich waren er drie opties. Ten eerste het leggen van twee geheel nieuwe leidingen via een ander trace. Dat is een dure oplossing en betekent een behoorlijke kapitaalvernietiging, aangezien de huidige leidingen nog in goede staat verkeren.

De tweede mogelijkheid was het inbrengen van een stalen of kunststoffen binnenbuis. Probleem daarbij vormden de talrijke zinkers en horizontale knikken in de huidige leidingen. Foekema: “Dan hadden we de leidingen eerst exact moeten inmeten. Pas daarna zouden we de maximaal mogelijke diameter van de in te brengen buis kunnen bepalen. Ik ben bang dat we dan in plaats van rond 1200 op 1000 of misschien zelfs 800 millimeter zouden uitkomen. Dat zou een veel te sterke capaciteitsreductie geven, en een hogere druk vergen.”

De watertransportmaatschappij koos voor de derde optie, het ‘re-linen’ van de leidingen met een relatief dunwandige, nauw aansluitende ‘binnenvoering’ van polyethyleen. Hoewel dat volgens WRK beslist niet de doorslag gaf, bleek die oplossing in dit geval ook de goedkoopste.

Na het vergelijken van diverse systemen viel de keus op het proces van een Engels bedrijf. Foekema: “Subterra is de ontwikkelaar van het Subline-proces en heeft er in Engeland en Amerika al tien jaar ervaring mee. Licentiehouder voor Noordwest-Europa is Etersol, onderdeel van de Eternitgroep. Voor West- en Midden-Nederland heeft Nelis Infra uit Halfweg een sublicentie en dat is dus de aannemer die voor ons de opwaardering van de WRK II uitvoert.”

Wereldprimeur

In Breukelen ligt bij Nelis Infra alles op schema. Directeur ing. A. Jutte wijst op foto’s, tracetekeningen en tijdschema’s. De benodigde kunststofbuizen zijn in lengtes van vierentwintig meter ’s nachts over de weg aangevoerd vanuit de fabriek in Duitsland. Jutte: “Hier in Breukelen lassen medewerkers van Etersol ze aan elkaar tot buizen van ongeveer 350 meter lang, met een buitendiameter van 1200 millimeter. Een ‘Subline-machine’ plooit de buizen in de lengterichting, zodat ze vanuit een van de twee invoerputten gemakkelijk met een lier in een iets korter segment van de bestaande leiding kunnen worden getrokken. Daarna worden ze met waterdruk weer in hun oorspronkelijke vorm gebracht.”

Subterra heeft al jarenlang ervaring met deze techniek, maar tot nu toe was de maximale diameter 900 millimeter. “Onze 1200 millimeter is een wereldprimeur, waarvoor Subterra speciaal een hele nieuwe Subline-machine moest bouwen. Ook de producent van de liner moest zijn proces aanpassen. Wereldwijd is veel belangstelling voor dit project”, aldus Jutte, die regelmatig buitenlandse belangstellenden rondleidt. “Begin mei hebben we de oostelijke leiding drooggezet en inmiddels de vier linerdelen in de leiding getrokken. We gebruiken daarvoor ongeveer vijftig procent van de maximaal toegelaten trekkracht.

We zijn nu bezig met de laatste koppeling tussen de liner en het niet gerenoveerde deel van de leiding. Daarna nemen we die oostelijke leiding weer in gebruik en koppelen we de westelijke buis af.”

Net als Foekema verwacht Jutte na de re-lining geen capaciteitsverlies: “Het gaat maar om twee keer twintig millimeter, wat erg weinig is op rond 1200. Verder is polyethyleen gladder dan beton, dus misschien neemt de capaciteit wel toe!”

Op 6 juli houden Nelis Infra, Etersol en WRK een open dag voor leidingbeheerders, ingenieursbureaus, zuiveringschappen en gemeenten. Die dag zullen ze de laatste koppeling uitvoeren.

De dubbel uitgevoerde, betonnen watertransportleiding WRK II moet over een afstand van 1500 meter inwendig worden voorzien van een twintig millimeter dikke ‘lining’ van polyethyleen. De benodigde kunststofbuizen zijn in lengtes van 24 meter over de weg aangevoerd vanuit de fabriek in Duitsland. In Breukelen last Etersol ze aan elkaar tot buizen van ongeveer 350 meter lang, met een buitendiameter van 1200 millimeter.

Een speciaal voor deze grote diameter gebouwde Subline-machine plooit de buizen in de lengterichting, waarna het vervormde materiaal met spanbanden in bedwang wordt gehouden. Vanuit een van de twee invoerputten kunnen ze dan gemakkelijk met een lier in een iets korter segment van de bestaande leiding worden getrokken. Na een tijdelijke afdichting worden ze met waterdruk weer in hun oorspronkelijke vorm gebracht, waardoor ze tegen de binnenwand klem komen te zitten: close-fit. Speciale koppelstukken (‘liner-grips’) zorgen voor de aansluiting tussen liner en het niet-gerenoveerde deel van de betonnen leiding, en tussen de linerdelen onderling.

Reageer op dit artikel