nieuws

De econoom is niet dood

bouwbreed Premium

Vroeger werden grote gebouwen zelden officieel via een notariele akte geleverd. Dat kostte (te veel) overdrachtsbelasting. De verkoop vond bijna altijd plaats via de overdracht van de economische eigendom. Dit was de fiscus een doorn in het oog. Bij persbericht heeft het ministerie van Financien hier een einde aan gemaakt en werd wetswijziging aangekondigd. Mogelijk, zo stelt Jan Schipper, levert deze wijziging een lek op in de Wet belastingen rechtsverkeer.

De verkrijging van de economische eigendom van een onroerende zaak of van een zakelijk recht op een onroerende zaak werd vanaf 31 maart 1995, om 18.00 uur, onderworpen aan heffing van overdrachtsbelasting. Slechts indien die verkrijging volgde uit een reeds op 31 maart 1995, om 18.00 uur, bestaande schriftelijke overeenkomst en die overeenkomst binnen vier weken na inwerkingtreding van de wetswijziging bij de fiscus was gemeld, was geen overdrachtsbelasting verschuldigd.

Op 26 september 1995 is de reparatiewetgeving door de Tweede Kamer aangenomen. Aan de terugwerkende kracht tot 31 maart 1995, 18.00 uur, werd niet getornd.

Door een nieuwe, in de Wet belastingen rechtsverkeer opgenomen definitie van het begrip ‘economische eigendom’ zouden dergelijke transacties voortaan ook belast zijn met overdrachtsbelasting.

Volgens de nieuwe definitie van het begrip ‘economische eigendom’ in artikel 2, tweede lid Wet belastingen rechtsverkeer, is daarvan sprake als “tenminste enig risico van de waardeverandering en tenietgaan van de onroerende zaak aan een ander dan de juridische eigenaar toekomt”.

Niet dekkend

Het Gerechtshof in den Bosch heeft nog niet zo lang geleden beslist dat de nieuwe definitie niet dekkend is.

Het frappante is dat tijdens de behandeling in de Tweede Kamer door Kamerlid Van Rey ook al gewezen was op een aspect dat zijns inziens door de nieuwe definitie niet werd gedekt.

Staatssecetaris Vermeend is daar toen aan voorbij gegaan. In de uitspraak van het Bossche Gerechtshof ging het specifiek hierover. Ik vermeld hier de feiten.

Bij notariele akte van 1 september 1995 had een man samen met zijn echtgenote een woning gekocht van zijn vader.

De akte vermeldt hierover:

“Geen levering. Deze akte is geen akte van levering die de overdracht van het verkochte kan bewerkstelligen.

Bezitsverschaffing/risico

Het verkochte behoort met ingang van het tijdstip van ondertekening van deze akte in economische zin aan koper als bezitter toe, zodat vanaf dat moment bij hem het belang bij het verkochte berust, de baten de koper ten goede komen en de lasten voor zijn rekening zijn. Vanaf gemeld tijdstip komen met name ook voordelen of nadelen, voortvloeiend uit vervreemding van het verkochte aan derden, te zijnen bate en te zijnen laste. Het risico van het tenietgaan van het verkochte blijft bij verkoper.

In verband met het bovenstaande is verkoper verplicht de in artikel 174 van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek bedoelde aansprakelijkheid van de bezitter van een opstal te verzekeren en verzekerd te houden bij een solide verzekeringsmaatschappij.

(…)

Omzetbelasting/overdrachtsbelasting/kosten/akte

Ter zake van deze aflevering is (…) geen overdrachtsbelasting verschuldigd, aangezien het risico van het verkochte bij verkoper blijft.

(…)

Bepalingen ter zake van de toekomstige levering en overdracht

a. De voor overdracht van het verkochte vereiste levering zal plaatsvinden op eerste verzoek van koper (…).

b. (…) Bij de levering zal het risico overgaan op koper.”

Tegen de uitspraak van het Gerechtshof is door de Staatssecretaris cassatie aangetekend bij de Hoge Raad. Op 9 juni 1999 heeft de advocaat-generaal Moltmaker over deze kwestie advies uitgebracht aan de Hoge Raad. Moltmaker, voormalig hoogleraar belastingrecht en een groot deskundige op het specifieke terrein van de overdrachtsbelasting, is het volledig eens met het Gerechtshof in ‘s-Hertogenbosch dat niet van overdracht van economische eigendom sprake is als het risico van tenietgaan van de zaak geheel bij de juridische eigenaar is gebleven.

Het lijkt er dus op dat de wet binnenkort weer zal moeten worden aangepast. In de tussentijd kunnen ‘economen’ weer hun waarde bewijzen. De ‘econoom’ is niet dood, hij is alleen maar ziek geweest.

Jan Schipper is vennoot van KPMG Meijburg en Co

‘Economische eigendom’

niet dekkend

Verkrijging van economische eigendom van of van zakelijk recht op een onroerende zaak is sinds 31 maart 1995 onderworpen aan heffing van overdrachtsbelasting. Foto: Dijkstra

Reageer op dit artikel