nieuws

Machtige autolobby brengt minister aan het twijfelen

bouwbreed Premium

De plannen voor rekeningrijden lijken voorlopig van de baan. De machtige lobby van de ANWB, De Telegraaf, ABN-AMRO en VNO-NCW is er in geslaagd de aanvankelijk zo vastberaden minister Netelenbos van Verkeer aan het twijfelen te krijgen. Ze speelt nu nog met de gedachte een experiment uit te voeren rond een grote stad, maar ook het verzet daartegen is zo groot dat een proef kansloos lijkt.

Netelenbos wist aanvankelijk van geen wijken. In 2001 zou rond de vier grote steden een tolkordon zijn opgetrokken. Wie er in de ochtendspits (tussen 7 en 9 uur) met de auto langs wilde, zou moeten betalen. Vijf gulden als in de auto een kastje met smartcard zou zijn geinstalleerd, zeven gulden als de rekening moest worden nagezonden.

Niet alleen Netelenbos maar ook premier Kok stond pal achter het plan ter bestrijding van de files in de Randstad. Het was tenslotte opgenomen in het regeerakkoord van Paars II. Zelfs toen de VVD openlijk begon te twijfelen, hielden de kopstukken van de PvdA voet bij stuk.

Maar langzaam maar zeker wordt duidelijk dat ook deze politici niet bestand zijn tegen de macht van de autolobby. Het ziet er tenminste naar uit dat Netelenbos alsnog eieren voor haar geld kiest, om verdere persoonlijke beschadiging te voorkomen. De afgelopen weken kreeg zij tik na tik te incasseren. Alle media trokken haar plannen voor rekeningrijden in twijfel en zetten vooral grote vraagtekens bij de bewering van de minister dat het systeem in het buitenland werkt.

De Telegraaf, krant van autominnend Nederland, ging voorop in de strijd met een reportage uit Noorwegen. Het dagblad meende te hebben aangetoond dat ze daar niet eens in staat zijn auto’s deugdelijk te registreren bij het passeren van de tolpoorten. Het bleek een canard, maar leverde wel weer vette, onderstreepte krantenkoppen op.

Andere media deden het journalistieker en toonden aan dat tolprojecten in Noorwegen en Singapore weliswaar naar behoren functioneren, maar in het geheel niet kunnen worden vergeleken met de situatie in Nederland.

In Singapore is een relatief klein deel van het stadscentrum door middel van tolpoorten afgesloten van de vrije autowegen, en geen totale stadsagglomeratie, zoals in in ons land volgens de kabinetsplannen de bedoeling is.

In Noorwegen is tolheffing rond Trondheim en Oslo ingevoerd om inkomsten te genereren. De staat gebruikt het tolgeld voor nieuwe infrastructuur. Toen tien jaar geleden bij Trondheim de eerste tolpoorten werden neergezet, hadden ze daar zelfs nog nooit een file gesignaleerd.

Minister Netelenbos heeft de afgelopen tijd juist zo haar best gedaan om aan te tonen dat het in Nederland vooral niet gaat om het uitmelken van de automobilist en juist wel om de bestrijding van files. Tien tot vijftien procent minder verkeer in de ochtendspits zou al een eind maken aan het huidige fileleed, beloofde zij keer op keer.

Steevast vroeg ze om een kans haar belofte waar te maken en daadwerkelijk aan te tonen dat rekeningrijden in Nederland een succes kan worden. Maar dat klonk nooit echt overtuigend. Want op geen enkele manier kon de minister garanties geven dat haar missie enige kans van slagen heeft.

Het is natuurlijk mooi voor te wenden dat de tol kan worden ontlopen door buiten de spits te gaan rijden, maar veel werkgevers bieden hun personeel nog altijd niet de mogelijkheid hun arbeidstijden zo flexibel in te delen. Uitwijken naar het openbaar vervoer is geen reele optie, omdat de treinen op de drukke Randstadtrajecten al bomvol zitten en plannen ter vergroting van de capaciteit nog niet zijn uitgevoerd. Alleen om die laatste reden zou het plan voor rekeningrijden rond de grote steden al moeten worden uitgesteld. Want als iets duidelijk is geworden in het buitenland, is het wel dat tolheffing alleen aanvaardbaar is als sprake is van uitstekende openbaar vervoersfaciliteiten.

Minister Netelenbos doet er daarom verstandig aan nu een pas op de plaats te maken. Haar idee voor een experiment is op zich zo gek nog niet, maar het zal haar zwaar vallen een gemeente te vinden die als proefkonijn wil dienen. Terecht stellen de vier grote steden dat het leggen van een tolkordon rond een stad leidt tot concurrentievervalsing. Bedrijven zullen de wijk nemen naar plaatsen zonder rekeningrijden, om hogere kosten te ontlopen.

Grote vraag is wel hoe het nu verder moet. Uitstel van rekeningrijden leidt er in elk geval niet toe dat ervaringen kunnen worden opgedaan met het systeem. Gevolg is dat ook in een later stadium de autolobby een machtig wapen houdt om de plannen om zeep te helpen. Want de minister kan nooit uitleggen wat er gebeurt als de tolheffing in eerste instantie een succes blijkt te zijn en er inderdaad tien tot vijftien procent minder automobilisten in de spits rijden. Het lijkt waarschijnlijk dat de file-loze autowegen dan weer zo’n aantrekkingskracht zullen hebben op automobilisten, dat ze het betalen van tol voor lief nemen.

Als dat het geval is slibben de wegen binnen korte tijd weer dicht. De miljardeninvesteringen zijn dan voor niets geweest en het rekeningrijden verworden tot niets meer dan een manier voor de overheid om inkomsten te genereren. Dat wilde minister Netelenbos nu juist niet. We moeten haar nog steeds geloven op haar mooie blauwe ogen.

Minister kon op geen enkele manier garanties geven

Reageer op dit artikel