nieuws

Wao: Smet op blazoen van het poldermodel

bouwbreed

Een smet op het blazoen van het poldermodel, noemde staatssecretaris Hoogervorst (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) afgelopen week het grote aantal wao’ers in Nederland. Rond de 900.000 zijn het er en als niet wordt ingegrepen, komt de magische grens van 1 miljoen snel in zicht.

Grote vraag is, hoe het toch mogelijk is dat een welvarend land als Nederland met een uitstekend draaiende economie, zoveel mensen voor de arbeidsmarkt heeft afgeschreven op grond van gebreken. Er is namelijk geen land dat (relatief) zo hoog scoort.

Toch maakt staatssecretaris Hoogervorst zich daarover niet de meeste zorgen. Want, zo stelde hij afgelopen week, Nederland heeft gewoon een socialer gezicht dan al die andere landen. Bij ons kom je ook in de wao als de oorzaak van de arbeidsongeschiktheid buiten het werk ligt. Kom je bijvoorbeeld door prive-omstandigheden psychisch hopeloos in de problemen, dan val je niet buiten de boot.

In andere landen is de uitkering wel aan het werk gerelateerd. Als sprake is van arbeidsongeschiktheid door ‘prive’-oorzaken, komt een werknemer in het gunstigste geval in aanmerking voor een lagere uitkering.

Buitenbeentje

Nederland is dus een buitenbeentje en blijft dat als het aan een meerderheid van de Tweede Kamer ligt. Maar dan zijn, zo realiseren alle politici zich, enorme inspanningen nodig. Want de snelle stijging van het aantal wao’ers baart zorgen. Die kan er toe leiden dat de wettelijke regeling voor arbeidsongeschiktheid op den duur onbetaalbaar wordt. Is dat het geval, dan moet het bezuinigingsmes worden gevreesd. Hoogte en duur van de uitkering komen dan in gevaar. En dat is nu juist hetgeen een Kamermeerderheid niet wil.

Het is daarom een goede zaak dat staatssecretaris Hoogervorst op verzoek van de Kamer aanvullend onderzoek laat verrichten. Hij wil per bedrijfssector precies in kaart brengen hoe het staat met de in- en uitstroom van wao’ers. Dat is belangrijk, omdat er grote verschillen zijn per sector. Pas als de cijfers op tafel liggen, kan worden gepoogd ze te verklaren.

Hoogervorst wil gericht maatregelen nemen. Zomaar roepen dat in een bepaalde periode 25.000 wao’ers moeten reintegreren, vindt hij onverantwoord. Hij acht het al helemaal niet uitvoerbaar om wettelijke minimumeisen vast te stellen voor de arbeidsomstandigheden. Per sector wil de staatssecretaris convenanten sluiten. Daarin worden afspraken gemaakt over specifieke problemen van de bedrijfstak.

Verstandig

Het is een verstandige keuze van staatssecretaris Hoogervorst. Er bestaat immers een groot verschil tussen de risico’s per bedrijfstak. In de bouw zijn de arbeidsongevallen wel degelijk een serieus item. Maar in bijvoorbeeld de bankwereld speelt dat allerminst. Andersom speelt uitval om psychische redenen door stress juist veel meer in de financiele wereld.

Streefcijfer

Terecht proberen PvdA en D66 druk op de ketel te zetten. Zij willen resultaat zien. D66 vooral wat betreft het aantal gereintegreerden en de PvdA wat betreft de ontslagbescherming.

D66 wil het liefst een algemeen streefcijfer, maar zou er beter aan doen die te stellen per bedrijfstak. De PvdA heeft terecht gevraagd ook te kijken naar de ontslagpraktijk. Kamerlid Smits wil een gedegen onderzoek naar de cijfers van Arbeidsvoorziening om te kunnen vaststellen hoe het zit met het ontslag van arbeidsongeschikten.

Dat laatste is belangrijk. Werkgevers moeten vanaf nu beseffen dat het ‘not done’ is te proberen van zieke werknemers af te komen via de wao. Dat is in het verleden te vaak gebeurd en deze werkwijze heeft het aantal arbeidsongeschikten opgestuwd. Terecht vinden zowel de Kamer als de staatssecretaris dat het vanaf nu zaak is alles in het werk te stellen om de zieken binnenboord te houden.

Dat zal niet altijd lukken omdat ook mensen met arbeidsconflicten in de ziektewet komen. Een vertroebelde relatie ontslaat werkgevers en werknemers echter niet van een inspanningsverplichting. Het is immers mogelijk elders werk te zoeken, desnoods met outplacement. Want het kan ook niet zo zijn dat iemand die ruzie heeft met de baas voor het leven in de wao belandt.

Ron Kragten

Parlementaire redactie

Reageer op dit artikel