nieuws

Verdwenen brief symboliseert afhandeling van de Bijlmerramp

bouwbreed Premium

De brief. De brief van Annemarie aan Els en Hans. Bijlmerramp. Discussie over gezondheidsproblemen. Voortaan moest na rampen altijd epidemiologisch onderzoek plaatsvinden. Dus schreef Annemarie Jorritsma in haar hoedanigheid van minister van Verkeer en Waterstaat een brief aan haar collega’s Els Borst van Gezondheidszorg en Hans Dijkstal van Binnenlandse Zaken.

Brief? Nooit ontvangen, was vrijdag het verhaal van Borst in het verhoorbankje van de parlementaire enquetecommissie. Is ook nooit in onze postkamer aangekomen! Snap er niets van, zei vervolgens Jorritsma in hetzelfde bankje. Bij ons is ie gearchiveerd. Meestal wordt ie dan tussentijds ook verzonden, stamelde ze er achteraan.

De affaire van de brief van Jorritsma, die niet eens ging over hoofdzaken van de Bijlmerramp, lijkt illustratief voor de manier hoe de diverse betrokken kabinetten met de gevolgen van het vliegtuigongeluk zijn omgegaan. Geen premier, geen minister, geen staatssecretaris nam de coordinatie op zich van de afwikkeling van de ramp. Gezondheidsklachten of niet, ontbrekende vrachtpapieren of niet, verhalen over mannen met witte kappen of niet… De verantwoordelijke bewindslieden waren vooral bezig met het bagatelliseren van de geruchtenstroom en maakten nauwelijks werk van de verzoeken van de Tweede Kamer om nader onderzoek en gedetailleerde informatie.

Michelinmannetjes

Sorgdrager, ex-minister van justitie, bracht het vrijdag ook zo treffend aan het licht. Waarom ze de berichten over mannen met witte kappen, mannen met witte jassen en Michelinmannetjes op de puinhopen kort na de ramp, niet gedetailleerd had doorgegeven aan de Kamer? Vond ze niet nodig, was haar commentaar. Je moet tenslotte de Kamer niet overvoeren met informatie. Elke minister selecteert. En het kon tenslotte haast niet waar zijn. Waarom zou ze dus extra onrust veroorzaken?

En dan minister Borst. Ze leek drukker met het tegenhouden van een gezondheidsonderzoek onder de bevolking van de Bijlmer dan met pogingen er achter te komen waarom zoveel mensen klaagden dat ze sinds de ramp ziek waren. Acht maanden duurde het eer een onderzoek op gang kwam. Omdat het AMC zoveel voorbereidingstijd nodig had en omdat een onderzoekscommissie misschien nog nadere informatie zou krijgen over de onbekende lading.

Ministers zijn ook maar mensen en zitten dus ook geregeld te pitten. Niemand voelde zich geroepen nu eens werk te maken van het Bijlmeronderzoek. Luizen in de pels als Kamerlid Van Gijzel (PvdA) werden als stemmingmakers afgeschilderd, om maar niet in actie te hoeven komen.

Ook de gerespecteerde staatsmannen Lubbers en Kok grepen niet in. Eigenlijk werd in de ministerraad nauwelijks over de Bijlmerramp gesproken. Dat gebeurde hooguit aan de lunch, tussen twee betrokken ministers. Je ziet het al voor je, Jorritsma en Borst aan tafel. Even een snelle hap. En oh ja, die klagende mensen in de Bijlmer. Wat een gezeur he…? Begint die Van Gijzel al weer over die vrachtbrieven. Alleen maar om de boel op te hitsen…

Modderde

Geen premier die het nodig vond de hele club van ministers eens bijeen te roepen voor een vergadering over de ramp met de El Al Boeing. Zo modderde iedereen voort binnen de smalle marges van het eigen ministerie. En zo kon minister Jorritsma zeggen dat ze niet mag worden gezien als coordinerend minister, maar als meest betrokken minister.

De afgelopen weken is veelvuldig gespeculeerd over het lot van bewindslieden die verbonden zijn aan de Bijlmerramp. Met name voor de positie van minister Jorritsma werd gevreesd.

Zij mag zich dan zelf als meest betrokken minister presenteren om niet als hoofdschuldige te worden aangewezen, algemeen werd ze toch gezien als de spil van het ministersteam als het ging om de gevolgen van het neerstorten van de El Al Jumbo. Zij was het die de meeste Kamervragen beantwoordde, zij was het die lange tijd het onderzoek leidde.

Maar, het moet gezegd, Jorritsma deelde slechts in de malaise. Waar Paars I op veel terreinen met glans opereerde en internationaal naam maakte met het poldermodel, liet dat kabinet het onderwerp Bijlmerramp volledig liggen. Het is een ontluisterende conclusie, die kan worden getrokken uit twee dagen verhoren van bewindslieden en ex-bewindslieden door de enquetecommissie.

Toch lijkt het onwaarschijnlijk dat politiek bloed zal vloeien. Daarvoor zijn er te veel schuldigen, hebben er te veel verantwoordelijken zitten slapen. Falende bewindslieden zullen blijven zitten. Dat maakt het des te zuurder voor de ambtenaren en ex-ambtenaren van de Rijksluchtvaartdienst, die werden geschorst.

Schande

Schande sprak minister-president Kok ervan dat deze mensen informatie onder de pet hielden. Bizar, was ook de reactie van minister Jorritsma, op dit nieuws.

De vraag is of het falen van alle betrokken bewindslieden niet even bizar is en of niet te snel met het vingertje naar de ambtenaren is gewezen. Want de ambtenaren konden bij deze ministers doen wat ze wilden.

Terecht is de schorsing opgeheven. Overigens ook tot opluchting van de postbode die de ministeries van Verkeer en Waterstaat, Volksgezondheid en Binnenlandse Zaken in zijn wijk heeft.

Reageer op dit artikel