nieuws

Te veel dodelijke ongevallen: Nul Is Genoeg

bouwbreed

“Gerelateerd aan het arbeidsvolume per bedrijfstak is de kans op een ongeval in de bedrijfstak bouw het grootst.” Dat concludeert de Arbeidsinspectie in haar jaarverslag 1997. In de praktijk betekent dit dat vijfentwintig procent van alle dodelijke en ernstige ongevallen in Nederland plaatsvindt in de bouw.

Voor de bouw- en houtbond FNV aanleiding genoeg na te gaan hoe het kon gebeuren dat het aantal dodelijke ongevallen in de bouw de laatste jaren dramatisch is toegenomen. Wie of wat daar aan schuld heeft en hoe deze trend moet worden omgebogen staat in het rapport ‘Nul is genoeg’.

In de jaren tachtig werden doorgaans vijftien dodelijke ongevallen in de bouw per jaar geteld. (vorig jaar 32 – red). De bond voerde in die jaren actie om tot betere arbeidsomstandigheden te komen. Die leidde ertoe dat medio 1989 het convenant Arbeidsomstandigheden bouw werd opgesteld, een overeenkomst tussen werkgever, werknemers en de ministeries van Sociale Zaken en VROM.

Tijdens de convenantsperiode – tot 1995 – kwam ook het Bouwprocesbesluit tot stand (het huidige Arbobesluit bouwplaatsen), dat opdrachtgevers, architecten en werkgevers verplichtte om in een zo vroeg mogelijk stadium van het bouwproces aandacht te besteden aan arbeidsomstandigheden. En de Arbeidsinspectie zorgde voor meer en betere controles .

Een en ander heeft positieve effecten gehad, maar vanaf 1993 brokkelde de specifieke arbo-infrastructuur voor de bouwnijverheid af door het verdwijnen van de Dienst Coordinatie Bouwbeleid (DCB) . Deze dienst speelde een belangrijke rol bij de totstandkoming van het Convenant. Met de opheffing van deze dienst verdween de politieke en bestuurlijke druk op het thema arbeidsomstandigheden.

Als onderdeel van de reorganisatie bij het ministerie van Sociale Zaken werd in de periode 1994/95 de afdeling bouwveiligheid, een stafdienst bestaande uit zes deskundige medewerkers op het gebied van arbo, opgeheven. Een aantal van hen is ondergebracht bij een andere beleidsafdeling van het ministerie en bij de stafdienst van de Arbeidsinspectie. Twee medewerkers gingen met de vut.

Volgens sommige ingewijden heeft de deskundigheid bij het ministerie en de Arbeidsinspectie daar niet onder geleden. Anderen constateren echter een teruggang in bouwspecifieke deskundigheid bij deze instanties.

Geen sancties

De bouwbond FNV is het met dat laatste eens. Steeds vaker richt de Arbeidsinspectie zich op ‘procesevaluatie’. Men gaat na of er een risico-inventarisatie is en een veiligheids- en gezondheidsplan. Maar het ontbreken van deze documenten levert de werkgevers doorgaans slechts waarschuwingen en berispingen op, geen processen-verbaal.

Het aantal inspecteurs is al jaren van hetzelfde niveau: jaarlijks ongeveer negenduizend bezoeken en inspecties, dat is tussen de tien en vijftien procent van het totaal aan inspecties, terwijl de bouwnijverheid een kwart van het totale aantal ongevallen in Nederland ‘oplevert’.

Ook de positie van de Stichting Arbouw, het instituut ter verbetering van de arbeidsomstandigheden in de bouw, opgericht in 1986 en gefinancierd uit bedrijfstakgelden, ziet vanaf 1994 onder druk van werkgevers haar functie van arbouwadviseur afgebouwd worden. Met de komst van de wettelijke plicht aansluiting bij een arbodienst te zoeken, vinden werkgevers eigen arbouwadviseurs overbodig.

Maatregelen

Het is de hoogste tijd dat er bij het ministerie van Sociale Zaken een speciale stafdienst bouwveiligheid komt. Er moeten meer inspecteurs komen voor de bouw.

Boetes die de rechter en de Arbeidsinspectie zelf mogen opleggen moeten zo zwaar worden, dat er een preventieve werking van uitgaat. Het niet melden van ongevallen dient zwaar te worden gestraft.

Er moet een permanent platform veiligheid bouw komen, waarin sociale partners overleg plegen met de rijksoverheid. Jaarlijks moet dit platform een plan de campagne opstellen om het aantal ongevallen in de bouw terug te dringen.

Het plan moet concrete en toetsbare doelstellingen bevatten. De bouwbond FNV wil dat het aantal ernstige en dodelijke ongevallen in de bouw jaarlijks met vijfentwintig procent vermindert.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels