nieuws

‘Gunnen tunnel Groene Hart kwestie van strak regisseren’

bouwbreed

utrecht – De tijd voor de gunning van de geboorde tunnel voor de HSL onder het Groene Hart is krap. Een besluit over het trace is later genomen dan gedacht, en de Projectorganisatie HSL-Zuid wilde de uitvoeringstijd niet bekorten. Op 1 november volgend jaar moet gegund zijn, om op 1 februari 2000 met de uitvoering te kunnen beginnen. Met de Europese procedure van gunnen via onderhandelingen moet dat mogelijk zijn. “Het is een kwestie van goed voorbereiden en strak regisseren”, zegt ir. W.L. Leendertse, clustermanager Tunnel Groene Hart bij de projectorganisatie HSL-Zuid.

Het onderdeel van de projectorganisatie HSL-zuid voor de boortunnel onder het Groene Hart heeft een kantoor op de hoogste verdieping van gebouw Westraven in Utrecht. Het is er druk, ik moet even wachten, zeg koffie lekker te vinden en krijg chocolademelk. Leendertse zit pas kort hier met de HSL-Zuid. In de projectorganisatie Hogesnelheidslijn-Zuid werken NS Railinfrabeheer, Holland Railconsult en DHV Milieu en Infrastructuur samen, onder verantwoordelijkheid van de ministeries van VROM en Verkeer en Waterstaat. In Utrecht vindt een herschikking plaats van locaties voor de projectorganisatie, nu deze van voorbereidend naar uitvoerend gaat.

De aanbesteding verloopt volgens de Richtlijn Werken van de Europese Gemeenschap. De te volgen procedure van gunning ‘via onderhandelingen met voorafgaande bekendmaking’ is een uitzondering volgens deze richtlijn. Het gaat namelijk om een ‘Design and Construct’-opdracht waarbij de aannemer zowel het ontwerp als de uitvoering van het project doet. “We laten de markt ontwerpen maar willen wel greep houden op het verloop van het ontwerp. Er zijn nu eenmaal beperkingen door bijvoorbeeld omgevingseisen. En het moet allemaal wel ‘verkoopbaar’ zijn.

Het tijdschema tot het begin van de uitvoering op 1 februari 2000 is krap. Het nemen van een tracebesluit is uitgelopen, maar de datum van opleveren van de HSL-tunnel op 31 december 2005 is gelijk gehouden. Leendertse: “We hebben ook de uitvoeringstermijn gehandhaafd. Dus is de tijd voor aflopen van de procedure tot begin uitvoering ingekrompen. Dat kan, als je de zaak maar goed voorbereid en strak regisseert.” Zo’n aanpak vraagt om veel openheid bij zowel opdrachtgever als aannemer. Alles moet van te voren duidelijk zijn om tijdverlies door verschillen van inzicht te voorkomen. Daarin past ook het symposium op 8 september dat als onderdeel van de aanbestedingsprocedure wordt gehouden.

Bij de aanbestedingsdocumenten krijgen gegadigden ook een zogenoemd referentie-ontwerp. Het is een soort voorontwerp van het bouwwerk, zoals de projectorganisatie HSL-Zuid zich dat voor ogen heeft. Daarin staat ook aangegeven waar kritieke punten zitten. Leendertse: “Wij denken aan een startschacht aan de noordzijde vanwaar met twee machines de twee tunnelbuizen worden geboord. Een startschacht in het qua milieu en grondslag gevoelige gebied aan de zuidzijde is niet toegestaan. In het referentie-ontwerp zijn in het boortraject drie verticale schachten voorzien. Het aantal hangt samen met de gekozen diameter van de tunnelbuizen. De schachten zorgen ervoor dat de luchtdruk in de tunnelbuizen niet te hoog oploopt als er een trein met zo’n 300 kilometer per uur doorheen raast. De treinwagons zijn niet luchtdicht. Te hoge drukverschillen zijn voor de reizigers niet comfortabel en voor de exploitant van de HSL dus niet acceptabel. Volgens ons hebben we voor deze schachten de optimale plek gevonden, maar de aannemer kan andere ideeen hebben.”

Als voorbeeld van inbreng van aannemers noemt Leendertse de diameter van de buizen. Het referentie-ontwerp voorziet in twee buizen met een inwendige diameter van 9,5 meter, met dwarsverbindingen om de 300 meter. De methode van boren is niet voorgeschreven. Behalve de conventionele machines (boormachine, tunnelwandbekleding met geprefabriceerde elementen, bentoniet bij boren, en scheidingsinstallatie voor ontgraven grond en bentoniet) zijn er nog andere technieken mogelijk. Met zogenoemde DOT-boormachines kan een tunneldoorsnede gemaakt worden waarbij twee afzonderlijke tunnelbuizen tegen elkaar aan liggen. Dan zijn bijvoorbeeld geen dwarsverbindingen meer nodig. Het is ook mogelijk een enkele buis te boren met een diameter van zo’n 13,5 meter met twee sporen erin. ITM, een samenwerkingsverband met onder meer IHC Caland dat met ter plaatse gemaakte betonnen wandbekleding wil komen, ontwikkelt verder een eigen machine.

Die technieken zijn volgens Leendertse op voorhand niet uitgesloten, mits het ontwerp goed is, en aangetoond kan worden dat de methode niet te riskant is. “Wij staan open voor goede, innovatieve ideeen. Maar het proces moet wel beheersbaar zijn.”

Het referentie-ontwerp

Het referentie-ontwerp geeft de ideeen weer van de opdrachtgever over het object dat hij zich wenst. De geboorde HSL-tunnel onder het Groen Hart krijgt een gesloten deel van circa 7370 meter, waarvan ongeveer 7010 meter wordt geboord. De open toeritten hebben een lengte van circa 650 meter elk. Er komen twee enkelsporige tunnelbuizen met een inwendige diameter van circa 9,5 meter. De tunnel loopt van de Does nabij Leiderdorp naar het westeinde van Hazerswoude Dorp, en zal komen te liggen in een gebied met een bijzonder slappe bodem. Hierdoor moet de tunnel met zijn bovenkant op een diepte van circa 15 tot 20 meter onder maaiveld worden aangelegd. Om de 300 meter moeten in verband met de veiligheid tussen de tunnelbuizen dwarsverbindingen komen. De tunnel zal in het tweede kwartaal van 2004 worden opgeleverd voor het aanbrengen van spoor- en tunneltechnische installaties.

Het referentie-ontwerp behoort tot de aanbestedingsdocumenten. Het kan onderdeel van de aanbieding zijn van geselecteerde gegadigden. Maar dan moet het wel gecontroleerd en nader uitgewerkt zijn.

Inschrijvers kunnen ook een aanbieding doen die niet is gebaseerd op het referentie-ontwerp. Zo’n alternatieve aanbieding kan principieel afwijken. Bijvoorbeeld omdat een andere doorsnede van de tunnel wordt aangeboden, of dat start-, ontvangst-en vluchtschachten of dwarsverbindingen wezenlijk anders zijn gesitueerd of uitgevoerd. Ook mag de exacte ligging van de tunnel iets afwijken, mits deze past binnen de grenzen van het Tracebesluit. De opdracht voor de succesvolle aanbieder omvat het ontwerp, de aanleg van een boortunnel in het Groene Hart en mogelijk een onderhoudsperiode voor de duur van 5 of 10 jaar), aansluitend op de levering van het werk.

Planning tunnel 14 augustus 98, aankondiging aanbesteding 8 september 98, symposium 16 oktober 98, sluiting aanmelding 16 november 98, start overlegfase 13 april 99, inschrijving 31 mei 99, start onderhandelingsfase 1 november 99, voorlopige gunning 1 feb 2000, start uitvoering Medio 2005, opleveren HSL-tunnel

De doorsnedes van de Tunnel Groene Hart bij: de open toerit, de gesloten toeritten, de boortunnel en een verticale vluchtschacht.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels