nieuws

Brug kan meer zijn dan oeververbinding

bouwbreed

rotterdam – Een brug is de kortste verbinding tussen twee oevers en dient om snel op en neer te gaan. Dat een brug meer kan zijn bewijst de schitterende tentoonstelling ‘Living Bridges’ in het Architectuurinstituut. Tientallen maquettes tonen hoe je er woningen, winkels, tempels en theaters op kunt bouwen.

In het dertiende eeuwse Londen was de Thames de plek met de meeste frisse lucht, de minste rioolstank en de grootste ruimte.

Geen wonder dat de Old London Bridge werd gebruikt om er (duurdere) huizen en winkels op te zetten. Hetzelfde geldt voor de Ponte Vecchio, een eeuw later in Florence en nog weer later in Parijs. Vooral in die laatste stad was de stadsmuur een keurslijf voor de onstuimige groei: nergens woonden zoveel mensen zo dicht opeen. Dus nergens waren er uiteindelijk zoveel bruggen zo dicht bebouwd; er was geen verschil met de omliggende straten.

Het fenomeen van de bebouwde brug is dus ontstaan uit fysieke noodzaak. Ook vanuit economisch oogpunt bleek het een goede investering. De laatst gebouwde bewoonbare brug (de Pulteney Bridge bij Bath, 1773) was zelfs louter bedoeld door de particuliere opdrachtgever om meer rendement te halen uit zijn lapje grond aan de andere kant van de rivier. Een brug vol levendigheid en handel zou allicht meer publiek trekken dan louter een kale verkeersroute.

Uit de plannen die sindsdien zijn verzonnen maar nooit uitgevoerd blijkt, dat de noodzaak voor bebouwde bruggen steeds minder is geworden. Er werden functies verzonnen: de Triumphal Bridge was een serie kapellen en tempels maar dan over het water, de Art Gallery brug had Dublin moeten verrijken met een museum over de Liffey.

Blijkbaar werd het vrije uitzicht ook steeds meer op prijs gesteld. In Parijs verdwenen alle bouwsels, zodat uiteindelijk de Seine weer in volle glorie te zien was.

Toch is het idee dat je zo’n sterke constructie als een brug ook kunt gebruiken voor meer doeleinden, nooit helemaal verdwenen. Was de Seine net helemaal zichtbaar en verrijkt met representatieve nieuwe bruggen, kwam de Russische architect Melnikov in 1925 met het idee om bovenop zo’n sieraad voor de stad een parkeergarage te bouwen.

Die parkeergarage is een van de vele spectaculaire maquettes die in het Architectuurinstituut te zien zijn. Behalve voorbeelden uit de geschiedenis gaat het ook om zeer recente voorstellen. Zoals Rotterdam zeven ontwerpers aan het werk heeft gezet om eens wat ideeen te opperen voor een derde stadsbrug, zo is in Londen een prijsvraag geweest voor een nieuwe ‘Living Bridge’ over de Thames.

‘Living Bridges’ is ook de titel van de tentoonstelling, een coproductie van het Centre Pompidou en de Royal Academie in Londen.

Maar naast deze internationale voorbeelden is er een verdieping hoger ook een bescheiden overzicht van Nederlandse ideeen. Uit de archieven van het Architectuurinstituut zijn tekeningen opgediept van voorbeelden uit de afgelopen eeuw. Daaronder zit werk van bekende ontwerpers als Berlage, Dudok en natuurlijk de Amsterdamse bruggenbouwer Kramer.

Eraan toegevoegd zijn twee maquettes voor een complete stad op het water. Het architectenechtpaar Hartsuyker ontwierp in 1968 Hydrobiopolis als woon-werkstad voor 20.000 mensen in de zee voor Den Haag. Vier jaar eerder hadden Bakema en zijn medewerker Klopma het plan Pampus wereldkundig gemaakt. Dat was een IJburg avant la lettre; een lineaire stad voor 350.000 mensen die zich moest uit strekken van het centrum van Amsterdam tot aan Pampus.

Bruggen zijn dat natuurlijk niet meer echt, maar wel een actuele knipoog naar SeaCity of hoe Schiphol in zee ook genoemd wordt.

Zoals ook het plan voor een brug-gebouw over de Maas van de Spanjaard Busquets – te zien op een nevententoonstelling over ideeen voor een derde Rotterdamse stadsbrug – een actueel staartje is aan de tentoonstelling ‘Living Bridges’.

Living Bridges is tot 29 november te zien in het Architectuurinstituut in Rotterdam.

Sir John Soane ontwierp in 1776 de Triumphal Bridge als een 362 meter lange aaneenschakeling van tempels en

kapellen.

De bekende Amsterdamse bruggenbouwer Kramer deed verschillende voorstellen voor eenvoudige gebouwtjes op zijn scheppingen, maar verder dan een enkele kiosk is het in werkelijkheid nooit gekomen.

Foto’s: NAi

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels