nieuws

‘Vogelonvriendelijke’ waterplas geeft extra cachet aan woonwijk

bouwbreed

“Water in woonwijken voegt een dimensie toe.” Landschapsarchitect Ben Taken is directeur van Taken Landschapsplanning BV in Roermond. Hij is de ontwerper van een 36 hectare grote waterplas in Meerhoven. “Natuurlijk, op elke Vinexlocatie wordt wel water toegepast. Dat is niet alleen commercieel goed. Het brengt ook de prominente rol die water in ons land traditioneel speelt, tot uitdrukking in de nieuwe wijken.”

De waterplas in Meerhoven zou aanvankelijk maar liefst 90 hectare meten, maar dat kwam niet uit met de Vinex-opgave. Projectleider Bert Kaiser vindt het vreemd dat er nooit discussie is gevoerd over de vraag of een waterplas in de nieuwe woonwijk wel zo wenselijk is. “Van het begin af aan stond vast dat die er komen zou. Ook al om financiele redenen – het afgegraven zand kon mooi als ophoogzand voor de woonwijk dienen.”

Pas toen het ontwerp-masterplan van Teun Koolhaas werd gepresenteerd, barste de discussie los. Kaiser: “De milieubeweging vreesde verdroging van de omgeving. De provincie was niet enthousiast omdat de plas midden in een beschermingszone voor grondwater was getekend. De mogelijke komst van watervogels deed Defensie vrezen voor de veiligheid van het vliegverkeer.”

De onverwacht felle tegenstand bracht het projectbureau ertoe nader onderzoek te doen. Het resultaat was een meterslange rij rapporten en second opinions, die volgens Kaiser “allemaal concludeerden dat de plas, onder voorwaarden, kon worden aangelegd”.

Voorwaarden

Om de verdroging tegen te gaan wil de provincie een afdichtingslaag op de bodem laten aanbrengen. Hiertoe wordt de plas zo’n vijftien meter diep afgegraven, waarna een 5 meter dikke leemlaag wordt teruggestort. “Dat is ruim voldoende om verdroging te voorkomen”, aldus Taken.

“Voor defensie, de beheerder van het aanpalende vliegveld, moeten we voorkomen dat de plas grote groepen vogels gaat aantrekken.” Vooral aalscholvers, zilvermeeuwen, stormmeeuwen en kleine mantelmeeuwen, soorten die voor een trek over de landingsbaan zorgen, moeten worden geweerd.

Hiertoe heeft Ben Taken in zijn ontwerp ‘vogelafschrikkende’ maatregelen opgenomen. Oeverbegroeiingen bijvoorbeeld, waar de ‘risicovogels’ niet van houden. De diepte van de plas – zeven meter – moet voorkomen dat zich al te veel vis en ander voedsel in het water gaan ontwikkelen. Maar ook surfers en vaarders moeten ervoor zorgen dat de rust van de vogels wordt verstoord. Zelfs de inzet van een valkenier wordt niet geschuwd.

De 36 hectare grote waterplas moet de centrale plek van de woonwijk worden. Hierom heeft Taken ruime zichtlijnen over de plas gecreeerd. Het papier toont een strak ontwerp, maar dat lijkt maar zo. Taken: “Door de schaal van de tekeningen pakt een strakke lijn hier op papier in werkelijkheid niet zo rechtlijnig uit. Op wat kades na zal het er

straks juist heel natuurlijk uit zien. Het water geeft echt een extra dimensie aan zo’n wijk.”

Paden rondom de plas zullen het mogelijk maken om een rondje om de plas te lopen of te fietsen. Een eilandje, dat ook toegankelijk zal zijn, scheidt de grote plas van een wat kleiner watertje. Hoogteverschillen tussen de twee plassen en de inzet van windmolens moeten het water in beweging brengen.

Aanbesteden

Met de aanleg van de waterplas is, van uitgraven tot inrichting, ruim f. 29 miljoen gemoeid. Kaiser: “We halen bij elkaar ruim 2,5 miljoen kubieke meter ophoogzand uit de plas. De opbrengst hiervan moet de aanleg budgettair neutraal maken.”

Aanvragen voor de ontgrondings- en milieuvergunning zijn inmiddels de deur uit. In januari of februari hoopt Kaiser het groene licht te krijgen van de provincie. Op dit moment buigt het projectbureau zich over de vraag wie de klus gaat klaren. De grond is volledig in handen van de gemeente. “In een PPS-constructie is het gebruikelijk om de realisering samen met een zandwinner ter hand te nemen. Wij kunnen echter niet op voorhand een partij als ‘natuurlijke bondgenoot’ aanwijzen. Er zijn meer geschikte kandidaten. We willen de aanleg van de plas dan ook Europees aanbesteden. De voorselectie hiervoor hopen we nog voor de zomer af te ronden”, aldus de projectleider.

Beatrixkanaal

Als alles meezit begint het afgraven van de grond eveneens in januari of februari van het volgend jaar. “Het voordeel daarvan is dat we de plas in het natte seizoen makkelijker kunnen laten vollopen.” Overwogen wordt om de plas met zogenaamd B-kwaliteit water te vullen. Het is de bedoeling dat de bewoners van de Vinex-wijk hun toiletten gaan doorspoelen met gefilterd water uit het Beatrixkanaal. “Daar gaan we eerst mee proefdraaien. We spelen nu met de gedachte om dit B-huishoudwater tijdens de proef door te sluizen naar de plas. Een tweezijdig voordeeltje en goed voor het milieu. Toch?”

Over twee weken: B-huishoudwater in Meerhoven

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels