nieuws

Noordzeekanaal wordt bedrijvige corridor Uitvoering masterplan verre van eenvoudig

bouwbreed

Het begon al in de jaren zestig toen wijlen Joop den Uyl als wethouder voor economische zaken in Amsterdam, het zogenoemde Zand van Den Uyl creeerde. Sindsdien is het lang stil gebleven. Maar het gemeentelijk Havenbedrijf heeft niet stilgezeten. Het resultaat: een heus masterplan dat voorziet in forse uitbreiding van de haven vanaf IJmuiden tot aan de Oostelijke Handelskade. Rozengeur en maneschijn is het echter geenszins – de Afrikahaven is daar nog slechts een voorbeeld van.

Projectleider George Keet van de Amsterdamse haven somt de gegevens op: netto 1400 hectare nieuwe bedrijventerreinen in 20 jaar, waarvan het grootste deel tussen 1998 en 2005 wordt gerealiseerd. Een nieuwe terminal voor containeroverslag, “niet om Rotterdam te beconcurreren, maar we hebben de faciliteit gewoon nodig en gezien de groei van containervervoer is het ook geen probleem”. Verder een passagiersterminal voor cruiseschepen in het oostelijk havengebied. En om al de juiste schepen binnen te krijgen is er een nieuwe, bredere zeesluis in IJmuiden voorzien.

Geraamde kosten: f. 4 miljard, exclusief alle private projecten die door de nieuwe infrastructuur worden gegenereerd. “Maar we kunnen nu al zeggen dat het wat meer zal worden”, geeft Keet aan. Hij noemt geen bedragen, maar hier en daar mompelt men al van f. 6 miljard.

Om alle nieuwe projecten goed op een rijtje te krijgen, kan je het beste een denkbeeldige route afleggen – van west naar oost langs het Noordzeekanaal. Het begint al buiten de sluizen met de derde haven van IJmuiden. Hier moeten vanaf 1999 20 hectare bedrijventerrein aangelegd worden voor zogenoemde short sea activiteiten, vooral koel- en vriestransport. Het is de bedoeling om in 1999 te beginnen. Het project is gekoppeld aan de herstructurering van het gebied rond de derde haven. Doel van de hele operatie is een betere benutting van de havenkom door natte bedrijven.

Bulkschepen

Niet ver van de derde haven wil het Masterplan ook de Felisonterminal aanpakken. Deze is nu in gebruik door de veerdienst op het Zweedse Gotenburg. De terminal moet worden uitgebreid met een extra ligplaats voor passagiersschepen en met de aanleg van een wandelboulevard.

Dan volgt het sluizencomplex zelf, waarvan de renovatie zich nu in het laatste stadium bevind. Belangrijker is het plan om een nieuwe, 70 meter brede sluis te bouwen. De huidige breedte van de Noordersluis is 50 meter. Ook de toegangsgeul moet worden verdiept. “Hoogovens vindt dat belangrijk voor de bulkschepen. Daarnaast is er een markt voor 175.000 tonners (dead weight)”, legt Keet uit. Bij dit project hoort ook de uitbreiding van de lichterplaatsen, waar te diep stekende zeeschepen een deel van hun lading lossen, zodat ze alsnog via het Noordzeekanaal binnen kunnen lopen.

Het volgende project op de route is de aanleg van 100 hectare bedrijventerrein aan de oost- en noordkant van de Hoogovens. Het staalbedrijf zit met 800 hectare te ruim in zijn jasje en is bereid de 100 hectare af te stoten. Keet noemt de aanleg van de westelijke Randweg voor dit project bittere noodzaak, maar daar zit hem nog een probleem. Nadat eerst de gemeente Heemskerk dwars lag (maar nu weer lijkt te willen), heeft Velsen inmiddels zijn bedenkingen.

A hell of a job

Ook De Pijp moet op de schop. De haven ligt aan de noordkant van het Noordzeekanaal, ten oosten van de Hoogovens, en wordt verdiept van zeven naar acht meter. Daarnaast moet de kadeconstructie worden aangepast om “niet het gedonder te krijgen dat aardappelen en cacao in de plomp vallen”.

In samenhang met De Pijp, maar verder naar het oosten wordt er 400 meter kade bijgebouwd in zijkanaal A. Keet: “Planologisch is dat rond, het wachten is nu op de financiering. Die zal waarschijnlijk deels uit private bronnen komen.”

Nog verder oostelijk wil het Masterplan de Wijkermeerpolder ontwikkelen. Dit wordt echter langere termijn, omdat de aanwezigheid van twee forten van de vesting Amsterdam het plan controversieel maken. Bovendien noemen sommigen het gebied van eminent cultuurhistorisch belang. Het is dan ook de bedoeling om het gebied zo te ontwikkelen dat deze waarden behouden blijven en er bovendien 100 hectare natuurgebied ontstaan.

Keet: “We zijn druk bezig om het project voor te bereiden, ook al wordt het pas op langere termijn uitgevoerd. Wanneer we het terrein precies nodig hebben, hangt af van het tempo van uitgifte in de Afrikahaven en de Westzanerpolder.” Het terrein zal in elk geval worden ontsloten voor de binnenvaart en aansluiting krijgen op het spoornet. Dat laatste wordt nog “a hell of a job. Maar als je 250 ha hebt, is het in de huidige tijd bezopen om daar geen spoorlijn naar toe te trekken.”

Actievoerders

Daarmee komen we meteen in het volgende probleemgebied aan, de Afrikahaven. Na veel gesteggel met de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude lopen er nu nog procedures. Het grondwerk is niettemin al in volle gang, ondanks acties van het GroenFront om dat te verhinderen. Ook loopt er nog een procedure om opnieuw een referendum te houden. “Als het goed is zijn de procedures in het najaar afgerond. Dan kunnen we eind dit jaar met de aanleg beginnen. Dat zal ook wel moeten, want Westpoort 3 is vol”, aldus Keet.

Verder naar het oosten is de herstructurering van de Australiehaven volop aan de gang. De aannemers zijn de basisstructuur al aan het veranderen.

Bedrijvige corridor

Ter hoogte van Sloterdijk staan de Westrandweg en de bouw van de tweede Coentunnel op het program. Probleem hier was dat het trace een klein puntje van een bufferzone zou doorsnijden. VROM ligt echter niet langer dwars over de Tracenota en in 2006 zou de eerste auto door de nieuwe tunnel kunnen rijden. Voordien begint het Rijk al wel aan een stukje snelweg op een viaduct boven de Basisweg.

Rond het Cornelis Douwesterrein, aan de noordkant van het Noordzeekanaal, speelt er nog een andere kwestie. De oude scheepswerven daar zouden plaats moeten maken voor een bedrijventerrein. Het Havenbedrijf vreest echter dat de gemeente of andere krachten toch weer met plannen zullen komen om er woningen neer te zetten. “Door de zonering van bedrijfsterreinen zou dat vernietigend zijn voor de bedrijvigheid in het gebied.”

Ver in het oostelijk havengebied bevindt zich de piece de resistance van het Masterplan: de nieuwe passagiersterminal. De bouw moet nog dit jaar beginnen, in 2000 voltooid zijn en een prachtig gebouw opleveren, dat de afhandeling van passagiers combineert met culturele functies.

Bovengenoemde projecten vormen slechts een greep uit de ontwikkelingsplannen voor het totale Noordzeekanaalgebied. Het resultaat? Een bedrijvige corridor van de Noordzee praktisch tot aan het IJsselmeer. “Maar”, zo besluit Keet, “wel met groene zones ertussen.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels