nieuws

Net sluit zich geleidelijk om oneerlijke concurrentie

bouwbreed

Overheidsbedrijven mogen zich steeds minder bezig houden met marktactiviteiten. Minister Wijers van Economische Zaken heeft de mogelijkheden voor Rijksdiensten nu beperkt en aan strakke regels gebonden. Wijers hoopt dat ook lagere overheden dit signaal zullen oppakken.

In zijn ‘Aanwijzingen inzake het verrichten van marktactiviteiten door organisaties binnen de Rijksdienst’ beperkt de bewindsman hun mogelijkheden om op de markt te opereren. Vanaf 1 juli dit jaar mogen rijksorganisaties alleen nog met derden op de markt concurreren als het activiteiten betreft die hun bij wet zijn opgedragen of voortvloeien uit internationale verplichtingen.

Wijers staat die marktactiviteiten toe die onlosmakelijk zijn verbonden met de uitvoering van een overheidstaak of samenhangen met een onontkoombare technische restcapaciteit. Doel van deze voorwaarden is het bevorderen van eerlijke concurrentie.

Zo mogen financiele middelen voor een marktactiviteit uitsluitend worden verstrekt op markt-conforme voorwaarden. Daarnaast dienen de kosten van productiemiddelen en werkzaamheden volledig in de prijzen te worden doorberekend. Bovendien zullen de kostprijzen worden verhoogd met een voor de vennootschapsbelasting en de omzetbelasting gebruikelijk bedrag, alsmede met een winstopslag.

Met deze aanwijzingen volgt Wijers in grote lijnen het advies van de commissie Cohen. De commissie heeft onderzoek gedaan naar ‘Organisaties met exclusieve of bijzondere marktrechten’ (OEM’s), zoals overheids- en aanverwante bedrijven worden genoemd.

Informatiepunt

Om de toepassing van de aanwijzingen te controleren, laat de minister zich informeren over voorgenomen marktactiviteiten van rijksorganisaties die niet voortvloeien uit de wet of uit internationale verplichtingen. Hiertoe stelt Wijers een centraal Kennis- en Informatiepunt in. Dit bureau zal ook op de hoogte worden gehouden van relevante klachten die bij de verschillende ministeries binnenkomen.

Wijers zal hiervan jaarlijks verslag uitbrengen. Binnen drie jaar brengt hij verslag uit over de effectiviteit van zijn aanwijzingen in de praktijk. Met zijn aanwijzingen heeft de bewindsman een eerste stap gezet op weg naar het terugdringen van oneerlijke marktconcurrentie door overheden. Want behalve de rijksoverheid begeven ook lagere overheden zich op de markt. Het gaat dan vooral om ingenieursdiensten, groenvoorziening en in een enkel geval om bestratingswerkzaamheden.

Geld in het laatje

EZ voert al geruime tijd overleg hierover met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. De VNG zit echter niet te springen om de marktactiviteiten van gemeentelijke diensten te beperken. Dit heeft er vooral mee te maken dat zulke klussen geld in het gemeentelijke laatje brengen.

Gezien de gevoelige aard van dit onderwerp, gaat Wijers op dit moment niet verder dan te hopen dat van zijn aanwijzingen een signaalfunctie uitgaat naar de lagere overheden. In zijn achterhoofd speelt daarbij wellicht mee dat excessen ook nu al kunnen worden aangepakt. Want als een gemeentelijke dienst duidelijk ver onder de marktprijs concurreert, is er bijna altijd sprake van het niet doorberekenen van kosten. In dat geval kan er sprake zijn van misbruik van een economische machtspositie, iets wat door de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) kan worden aangepakt.

Gemeenten kunnen niet al te lang meer dwars blijven liggen bij de aanpak van oneigenlijke concurrentie. Ook de Tweede Kamer heeft namelijk enige tijd geleden laten weten wetgeving op dit punt niet uit te sluiten.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels