nieuws

In ‘De Gelderhorst’ is communicatie zichtbaar Centrum voor dove ouderen uniek in Europa

bouwbreed

Zelden verkeren dove mensen in een omgeving waarin ze vrijuit kunnen communiceren. In het gloednieuwe, door koningin Beatrix geopende verzorgingshuis voor dove ouderen ‘De Gelderhorst’ in Ede is dat wel degelijk mogelijk. In dit door architect ir. C. F. Wentink ontworpen complex is de communicatie zichtbaar. Een unicum in Europa.

In het gebouw is het zo licht, de architectuur zo doorzichtig dat de mensen rondom en van boven naar beneden met elkaar kunnen communiceren. Dat is natuurlijk een vereiste voor een huis, waar dove mensen wonen.

Het multi-functioneel centrum omvat een verzorgingstehuis voor 80 dove ouderen en drie blokken met in totaal 81 zorggarantiewoningen. Die zijn geschikt voor bewoning door echtparen. Binnen het centrum zijn ook voorzieningen voor allerlei soorten van dagactiviteiten en voor bijzondere zorgtaken. ‘De Gelderhorst’ is uniek in Europa en alleen in de Verenigde Staten staat een verzorgingshuis voor dove mensen, dat groter is dan het Edese centrum.

Het gebouw is gerealiseerd door aannemer Hegeman uit Nijverdal in opdracht van de Landelijke Hervormde Bouwstichting Bejaardenoorden (LHBB). Het is een prefab-gebouw, een “beton-sandwich” met een dragende gevel, waar de buitengevel aan vast zit. “Als morgen de manier van zorg verandert, kan de indeling van het gebouw er onmiddellijk aan aangepast worden”, vertelt Wentink.

Essentieel

Het succes van het gebouw schuilt in de ronde en lichtdoorlatende structuur. Licht is essentieel voor dove mensen. Zij moeten hun taal immers zien. “Het is allemaal begonnen met het idee, dat er van twee kanten licht in de kamers moest kunnen vallen”, vertelt Wentink. Daarmee verviel automatisch de traditionele gang met aan weerszijden kamers.

De architect ontwierp het gebouw rondom een atrium, waar de woningen als taartpunten omheen liggen. Midden in het atrium, een plein van allure, staat als dragende constructie een “boom met een glazen bladerdak”, waar het daglicht zich door naar binnen stort. Daardoor krijgen de kamers, als echte doorzon-kamers, aan twee kanten daglicht: via het glazen dak aan de atrium-zijde en via de buitenkant.

Opmerkelijk is de situering van de natte cel aan de straatkant van het gebouw. Zo kon er een raam in de badruimte gezet worden, waardoor ook daar het zo onmisbare daglicht binnen kan komen. Spiegeltegeltjes in de wanden zorgen voor lichtreflecties als er iemand de badkamer binnenkomt. Het keukenblok staat dwars in de kamer: dove mensen zijn verstoken van contact als zij met het gezicht naar de muur staan te koken of af te wassen.

Het atrium is het hart van ‘De Gelderhorst’. Langs alle kamers op de vijf verdiepingen lopen brede balustrades aan de atriumzijde en de bewoners kunnen elkaar van alle kanten zien. Via twee glazen liftschachten kunnen zij van de begane grond tot op de vijfde verdieping komen.

Pure noodzaak

“Van die liften zoals je ze in luxe hotels tegenkomt”, omschrijft Wentink, “maar in dit gebouw zijn ze pure noodzaak. Dove mensen horen geen telefoon als er iets mis gaat met de lift. Je kunt ze niet toespreken via een installatie. En daarom moeten ze kunnen zien wat er gebeurt, om paniek te voorkomen.

De zorggarantie-woningen zijn middels een ronde tunnelachtige gang met het verzorgingshuis verbonden. Aan de ene kant is de gang van glas aan de andere kant van aluminium. “Als een spiralo-buis”, zegt Wentink, “het is een ronde, zelfdragende constructie, die aan de ene kant van glas en aan de andere kant van aluminium gemaakt is. Zo lijkt het een mooie, dunne gang en dat is belangrijk binnen een complex met een zo hoge bebouwingsdichtheid.” De gangen zijn voorzien van loopleuningen. Zes procent van de bewoners van De Gelderhorst is behalve doof ook blind. En ook die mensen moeten in het centrum een zo zelfstandig mogelijk leven kunnen leiden.

Het atrium is het hart van het centrum. Alle kamers van de bewoners van het verzorgingshuis komen er op uit en via de balustrades heeft iedereen overzicht over dat hele hart.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels