nieuws

IJzersterke constructie vergt veel minder hout Eerste commerciele toepassing van voorgespannen houtverbinding

bouwbreed

De zogenaamde voorgespannen houtverbinding die drie jaar geleden aan de TU Delft het levenslicht zag, beleeft dezer dagen zijn eerste commerciele toepassing. De nieuwe brandweerkazerne in Soest heeft de primeur met 354 verbindingen in 16 vakwerkliggers die 30 meter overspannen. De voordelen van de nieuwe verbinding zijn zodanig dat gerust kan worden gesproken van een revolutionaire vinding. Tot nu toe komt de belangstelling echter vooral uit het buitenland.

De nieuwe verbinding, die Ligno-Force is genoemd, werd in 1995 geintroduceerd door de vakgroep Houtconstructies van de Technische Universiteit Delft. Bedenkers waren H. Katsma en ir.ing. A.J.M. Leijten. De laatste zal in oktober op de nieuwe techniek promoveren.

Vorig jaar is de eerste test uitgevoerd met een van de spanten van een zwembad in Gramsbergen. Deze bleek succesvol en leidde, zij het in enigszins aangepaste vorm, tot de eerste commerciele toepassing in Soest. Daar is de hele overkapping van de nieuwe brandweerkazerne volgens de nieuwe techniek uitgevoerd. Samen met de TU maakte het bedrijf Lignostone International uit Ter Apel de verbindingen tussen de door Heko uit Ede geleverde gelamineerde liggers.

De nieuwe verbinding bestaat in feite uit twee innovaties. De liggers worden ter plaatse van de verbinding eerst voorzien van een stuk Lignostone, een samengeperst beukenfineer. Eenzelfde soort ‘super triplex’ wordt ook gebruikt voor bijvoorbeeld hockeysticks. Het is sterker dan tropisch hardhout en vangt de krachten in de verbinding op.

Voor de daadwerkelijke verbinding zorgt een verzinkt stalen buis. Die wordt in een ruim voorgeboord gat ingebracht en vervolgens ‘opgepompt’ totdat hij strak tegen het hout rust. Daaraan ontleent de verbinding zijn hoge stijfheid en sterkte. Volgens Leijten neemt de sterkte met een factor vier toe en wordt de stijfheid zelfs acht maal groter.

Veel lichter

De houtverbinding is volgens directeur ing. M. Mulder van Lignostone goedkoper dan traditionele verbindingen. Bovendien kan een besparing van 40 procent op het hout worden bereikt, omdat de spanten veel lichter kunnen worden uitgevoerd.

Dat de nieuwe houtverbinding erg belangrijk voor zijn bedrijf zal worden, durft Mulder nog niet te zeggen. Concrete vervolgopdrachten heeft hij namelijk nog niet.

Leijten is zekerder van zijn zaak. Hij wijst op verzoeken uit Japan en Korea om drie sporthallen met de nieuwe techniek te bouwen. “Maar die vraag kwam te vroeg. Toen waren we nog niet toe aan commerciele toepassingen.” Korea en Japan zijn met name interessante markten omdat de voorgespannen houtverbinding uitermate goed bestand is tegen aardbevingen. Bewegingsenergie is namelijk veel beter op te vangen dan met de conventionele verbindingen.

Ook adviesbureau Luning uit Doetinchem, die de berekeningen voor de vakwerkspanten in Soest uitvoerde, heeft al een vervolgopdracht binnen uit Groot-Brittannie. “Een profeet is in zijn eigen land nooit geeerd”, zegt Leijten gelaten. “De bouwwereld in Nederland heeft nog steeds de neiging vast te houden aan de conventionele technieken.”

Een detail van een van de spanten van de brandweerkazerne in Soest. In de ligger is duidelijk de verzinkt stalen gasbuis te zien die de eigenlijke verbinding vormt. Het donkergekleurde deel in het hout is de versterking van Lignostone, een soort ‘super triplex’. Foto: Iemke Ruige

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels