nieuws

‘Een rottrap, maar met mooi ruimtelijk effect’ vervolg van pagina 1

bouwbreed Premium

rotterdam – Waarom wordt de openbare ruimte niet zo ontworpen dat iedereen er uit de voeten kan? Hierover discussieerden opdrachtgevers, ontwerpers en gebruikers op de conferentie Unlimited by Design. Aanleiding vormde onder meer een wandeling door Rotterdam.

De route loopt van de Koopgoot via de Lijnbaan en de Aart van Nesstraat naar het Schouwburgplein en Weena Zuid. Bij de Koopgoot begint de ellende al. De trappen zijn zo lui dat je voortdurend op je voeten moet letten. De ernaast gelegen hellingbaan is te steil voor rolstoelen en minder sterke moeders met kinderwagens.

Hoe die dan beneden komen? Met een van de liften in de winkels. Dat moeten ze dan alleen wel weten, want het staat nergens aangegeven. Bovendien zijn niet alle liften voor iedereen geschikt. In onze groep bevindt zich een dame in rolstoel met gestrekt been, die alleen in de lift van C en A past. Alle andere zijn te klein. En zelfs via C en A kan zij niet zelfstandig afdalen, omdat haar rolstoel niet snel genoeg kan draaien van stand ‘op knopje drukken’ naar stand ‘lift inrijden’. Zij kan de lift dus wel laten komen, maar er niet in.

De wandelaars worstelen intussen met de trappen. Piepkleine pasjes en goed naar beneden kijken is het devies. Waarom die trappen zo zijn geconstrueerd? “We hebben daar eerlijk gezegd niet over nagedacht”, zegt Andre Kegge van de dienst Gemeentewerken van Rotterdam die ons rondleidt en nauw bij de planning betrokken is geweest. “Bovendien, het is een rottrap, maar hij geeft ruimtelijk wel een mooi effect. We wilden niet dat je tegen zo’n muur aan zou lopen.”

De Koopgoot was jarenlang een nauw onderdoorgangetje voor de metro, met marginale winkeltjes en zonder liften. “Terwijl de bedoeling van het begin af aan was een mooie langzaam-verkeer-route maken van het oude winkelcentrum in de Hoogstraat naar het nieuwe aan de Lijnbaan.”

Uiteindelijk nam C en A het initiatief om de boel op te knappen, waarna onder meer de Hema, P en C en de Bijenkorf volgden. Een particulier initiatief dus en in mogelijkheden zeer beperkt door de ondergrondse infrastructuur die er al lag. “Sommige problemen zagen we dus wel, maar we konden ze niet voorkomen.”

Dat van de trappen blijft echter vreemd en nog verbaasder is de groep als eenmaal beneden blijkt dat de straat afloopt. “Dat heeft geen enkele functie, want het loopt tussen de trappen af en weer op”, is het commentaar, “maar ondertussen struikelt iedereen over die schuine drempels.” De dame in rolstoel kan de winkels helemaal niet in. Reden? Afwezig.

Na de Goot gaan we naar het Schouwburgplein. “Hier was het ontwerpproces niet slecht. Het kan zelfs bijna model staan”, vindt Kegge. “Vanaf het begin hebben ontwerper, beheerder en uitvoerder overlegd.”

Toch zijn er dingen fout gegaan en Kegge weet eigenlijk niet waarom. “Ik verwijt het mezelf. Ik ben een tijdje uit het overleg gestapt en toen werd de gemeente alleen nog vertegenwoordigd door ingenieurs. Die natuurlijk kijken als ingenieurs.”

Een van de problemen is op het plein te komen met rolstoel. Dat kan alleen via een klein opritje achter de bioscoop, dat je niet ziet en nergens aangegeven staat. De dame in rolstoel is niet onder de indruk. “Ik ben gewend overal drie keer omheen te moeten rijden op zoek naar een ingang.”

Maar leuk is dat natuurlijk niet. En Kegge is verontwaardigd. “Wij hamerden vanaf het begin op een goede oprit, maar de architect zag dat niet zitten. Hij is toen naar de burgemeester gestapt en die gaf de uitvoerder een draai om zijn oren. Met als gevolgen dit lullige opritje en het feit dat zo’n uitvoerder de volgende keer natuurlijk niet eens in verweer gaat.”

Het was wel de bedoeling het plein voor rijdend verkeer ontoegankelijk te maken. “De burgemeester wilde een grote open ruimte, dus zonder kiosken en auto’s enzo. Want dat had Rotterdam nog niet. Om te zorgen dat dat ook in de toekomst zou worden gehandhaafd, is besloten het dak van de onderliggende parkeergarage zo licht te maken dat het geen groot gewicht kon dragen. De trappen waren echter zo lui dat je er best met de auto op kon, met als gevolg dat het in de garage steeds lekte. Vandaar dit nieuwe plein, dat voor het grootste deel niet op het dak rust en zo steil is dat je er echt niet op komt.”

Het plein is ontworpen door Adriaan Geuze en herinnert de Rotterdammer aan zijn haven. “Een sympathieke gedachte, die echter wel tot de nodige problemen heeft geleid.”

Het oppervlak is samengesteld uit delen steigerhout, metalen anti-slib platen van schepen, zwart rubber, metalen roosters en een zeegroen epoxy vlak. Hout en rubber zijn zo glad dat je er prima op kunt schaatsen als het heeft geregend. Lopen is alleen moeilijker. Daarbij is gezorgd voor een glad metalen oppervlak om op te voetballen. Goed voor slidings, maar ook weer niet voor de wandelaar. En je moet je sliding wel heel goed plannen om niet te eindigen op de andere metalen platen, die er hetzelfde uitzien, maar met de stroeve kant boven liggen.

Het epoxy vlak ligt op schuimbeton met korrels eronder. Dat verzakte, zodat het epoxy hobbelig werd en zeer geschikt voor de vorming van grote plassen regenwater. “Menigeen is in zijn galakostuum onderuit gegaan, zodat de gemeente uiteindelijk permanent twee mannen aan het dweilen heeft gezet.”

Daarbij verbrokkelde de epoxy op de plaatsen waar de architect boomblaadjes had laten aanbrengen en regende het in de garage dus wederom. Dat is nu verholpen. Het epoxy vlak is vernieuwd, van de blaadjes is afgezien, en in geval van gala gaat de rode loper uit.

Rest nog een zwakke plek: de architect vond de verspringende lijn van schroeven die bij de bouw van steigers normaal is niet mooi en heeft de planken in een lijn laten vastzetten. Waardoor de onderliggende balken splijten.

Tenslotte voert de route ons langs Weena Zuid. Van origine een winkelstraatje, maar nu aan een kant bevolkt door kantoren. “Daar spelen dus onmiddelijk tegengestelde belangen, want aan de ene kant wordt gewinkeld en aan de andere gewerkt.”

Hier heeft de gemeente een goede oplossing gevonden: het straatje is zo smal gemaakt dat auto’s er niet kunnen parkeren. Bovendien zorgt een golflijn van stenen bollen voor een gematigde snelheid. “Ik was bang dat daar allerlei vuil tussen zou blijven liggen, maar dat gebeurt niet”, zegt Kegge, die in eerste instantie tegen dit plan was. “Bovendien is het onderhoudsvrij. Het ligt er al twee jaar en er is niets meer aan gedaan.”

Geslaagd dus. Het werkt, de mensen vinden het mooi en zowel de winkels als de kantoren zijn tevreden. Blijkbaar kan het met een beetje mazzel ook goed gaan.

Reageer op dit artikel