nieuws

Far West bewijst geloof in tuinsteden van Amsterdam Corporaties richten bedrijf op voor grootschalige renovaties

bouwbreed

amsterdam – Drie, vier miljard gulden gaat de herstructurering van de westelijke tuinsteden in Amsterdam kosten. Een plan is er nog niet. Belangrijker vinden de deelnemende corporaties dat er overeenstemming is over ‘de manier waarop’ de plannen gestalte gaan krijgen. Daarvoor wordt een apart bedrijf, Far West genaamd, opgericht.

Onder ‘westelijke tuinsteden’ worden deze gebieden verstaan: Geuzenveld/Slotermeer, Osdorp, Slotervaart/Overtoomse Veld, en Bos en Lommer.

Vier corporaties, De Key, Het Oosten, Patrimonium en Patrimonium hebben voor deze naoorlogse probleemwijken iets bedacht dat de bestuurders van Den Haag, Groningen, Maastricht – al die steden die overhoop liggen met bewoners van herstructureringswijken gerust als voorbeeld mogen nemen. Zij gaan niet uit van een plan – “nee, nee, dat moet je beslist niet doen”, bezweert ir. Han Michel van De Key met grote nadruk. “Je moet niet met het product beginnen, maar met het proces. Vanuit het proces gaan wij eerst zorgen voor draagkracht. Mensen die met bewoners in overleg treden, krijgen bijvoorbeeld een groot mandaat voor het doen van toezeggingen. Ook door de stelregel ‘eerst bouwen, dan slopen’ te hanteren, kan beter aan bewonerswensen tegemoet worden gekomen.”

Lappendeken

Probleem van de opgave die de vier zich hebben gesteld is de versnippering van het bezit in de westelijke tuinsteden. Bij de uitvoering – direct na de oorlog – van plannen die Van Eesteren eind jaren dertig had gemaakt, kregen alle Amsterdamse corporaties stukken grond toebedeeld. Een plattegrond waarop de bezittingen van dertien corporaties in verschillende kleuren staan aangegeven, ziet eruit als een lappendeken. Alles bij elkaar gaat het om 55.000 huizen. Daarvan zijn er 40.000 van corporaties. De rest, 15.000, is particulier bezit.

De Key, Het Oosten, Patrimonium en Zomers Buiten hebben samen 12.500 huizen in deze tuinsteden. Dat is 37 procent.

“Waarom de andere corporaties niet met ons meedoen? Wij zitten beleidsmatig op een lijn. De anderen denken er anders over”, zegt Han Michel kortaf.

Proefprojecten

In de stad die een rijke geschiedenis heeft op het gebied van volksoproeren kan het nooit kwaad nieuwe inzichten eerst in proefprojecten aan de realiteit te toetsen. Twee lessen hebben de vier corporaties uit experimenten (in ‘buurt negen’ in Geuzenveld, de Zuidwest Kwadrant in Osdorp en het Overtoomseveld) geleerd.

Ten eerste gaat het niet alleen om de woningen, maar om de hele woonomgeving. Dus ook om additionele economische en culturele functies.

Tweede les is dat de gang van zaken aanzienlijk vlotter gaat indien de handen ineen worden geslagen. Om die reden is het idee voor de onderneming Far West ontstaan.

“Far West krijgt de tijdelijke beschikkingsbevoegdheid over al het te herstructureren woningbezit van alle Amsterdamse woningcorporaties in de westelijke tuinsteden”, staat in het memorandum dat de vier deelnemers gisteren hebben ondertekend. In plechtige bewoordingen worden ‘de opgave’, ‘de onderneming’, en ‘de koers’ uiteengezet.

“De nieuwe, slagvaardige onderneming Far West heeft de opdracht de herstructureringsportfolio in enkele bouwcycli van drie a vijf jaar te transformeren in een samenhangend, eigentijds en onderscheidend woon-, werk- en leefmilieu.”

Gronduitgifte

De miljarden die hiermee zijn gemoeid, hebben de Far West-participanten natuurlijk niet op de bank staan. Niettemin zal Far West geen extra beroep op de overheid doen.

Alleen voor reguliere subsidies zal bij de rijksoverheid worden aangeklopt. Essentieel punt in de haalbaarheid van het initiatief is de verwerving van de erfpachtrechten op de gronden in de tuinsteden. De vier corporaties willen het uitgifte- en ontwikkelingsrisico bij Far West onderbrengen. Daaruit moeten op langere termijn de baten van de investeringen komen. De vier zijn hier optimistisch over, gezien de ligging: niet ver van de Amsterdamse binnenstad en van alle kanten goed bereikbaar.

Han Michel: “We willen met de gemeente in een keer een erfpachtovereenkomst voor het hele gebied sluiten. Zodat we – als het goed gaat – kunnen profiteren van de gestegen grondprijs. Op die manier willen we de lusten en de lasten in de tijd verevenen.”

Daarbij denkt Michel nadrukkelijk ook aan de ontwikkeling van niet-woonfuncties, zoals commerciele bedrijven, detailhandel, non-profit instellingen. Voorzover de deelnemende corporaties de daarvoor benodigde kennis niet in huis hebben, zal samenwerking met derden worden gezocht.

Operationeel

Han Michel kan nog niet zeggen of Far West een stichting wordt of een bv. Wel moet de onderneming eind eerste kwartaal 1999 operationeel zijn. Tien tot vijftien jaar later moet de wedergeboorte van de westelijke tuinsteden een feit zijn.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels