nieuws

Wijchen trekt aan kortste eind met voorkeursrecht

bouwbreed Premium

wijchen – De vof Vermeer, Goeijers en Keusters uit het Brabantse Gilze kan een stuk grond op bedrijventerrein Groot Bijsterhuizen in Wijchen zelf ontwikkelen. Een met agrarier Th. Derks gesloten koopovereenkomst blijft intact. De gemeente trachtte die met een beroep op de Wet voorkeursrecht gemeenten (artikel 26) vernietigd te krijgen via een procedure bij de rechtbank in Arnhem. Later ging zij in hoger beroep bij het Hof in Arnhem, opdat de ontwikkeling van het gebied toch in eigen beheer zou kunnen plaatsvinden. De juridische actie van de gemeente bij het Hof is gestrand.

“Een baanbrekend arrest”, noemt advocaat J. van Groningen het besluit van het Hof. Van Groningen trad in deze affaire op voor zowel de agrarier uit Wijchen als de projectontwikkelaar uit Gilze. De positie van grondeigenaren in gebieden waarop de gemeente voorkeursrecht wil gaan vestigen, is “aanmerkelijk duidelijker geworden door het Arnhemse arrest”, vindt Van Groningen.

De kwestie rond agrarier Derks liep als volgt. Hij zag dat er op een gegeven moment geen ontkomen meer aan was. De gemeenten Nijmegen en Wijchen waren vast van plan op een deel van zijn gronden een bedrijventerrein te stichten. Volgens zijn advocaat heeft hij meermalen bij de gemeente grond te koop aangeboden. De plaatselijke bestuurders zouden niet adequaat hebben gereageerd, waarna hij op een zeker moment verder is gaan kijken.

Er liepen al onderhandelingen met de projectontwikkelaar in Gilze, toen duidelijk werd dat de gemeente een voorkeursrecht wilde vestigen op eigendommen van Derks. Als zoiets gebeurt, kan een grondeigenaar zijn land alleen nog aan de gemeente verkopen, behalve wanneer hij het in zijn macht heeft om de grond zelf te ontwikkelen.

Speculanten

In dat laatste geval hoeft er natuurlijk helemaal niet verkocht te worden. Aldus tracht de gemeente te voorkomen dat speculanten aan de haal gaan met vette winsten, die ontstaan door verandering van agrarische grond in bouwgrond.

De agrarier besloot definitief in zee te gaan met de projectontwikkelaar. Te elfder ure (een dag voordat de gemeente het voorkeursrecht op zijn eigendommen zou gaan vestigen) sloot hij een koopovereenkomst met het bedrijf uit Gilze.

Dat schoot de gemeentelijke bestuurders in het verkeerde keelgat. Zij sloegen aan het procederen en poogden Derks te dwingen alsnog de grond aan de gemeente te verkopen. In de procedure voerde de gemeente onder meer aan dat er was gehandeld met “de kennelijke bedoeling afbreuk te doen aan de voorkeurspositie van de gemeente.” De gemeente is gebrand op die voorkeurspositie, omdat alleen dan de belangen van de regio goed zouden worden behartigd. De gemeentelijke ontwikkelaars zouden veel beter letten op bij voorbeeld werkgelegenheidsbelangen van de regio dan een willekeurige ontwikkelaar.

Positie

Advocaat Van Groningen bleef erbij dat zijn clienten niets verkeerds hebben gedaan. Het is volgens hem zonder meer toegestaan dat burgers trachten zich, binnen de wettelijke regels natuurlijk, in een zo gunstig mogelijke positie manoeuvreren.

Denk aan de tijd dat de Wet investeringsregeling werd opgeheven. Veel ondernemers lieten nog net voor de opheffing een investering registreren om nog even subsidie op te strijken. Dat werd ook toegestaan.

In de kwestie Wijchen geeft het Arnhemse Hof Van Groningen gelijk. Volgens het Hof is de simpele bewering van de gemeente dat Derks afbreuk heeft willen doen aan het voorkeursrecht van de gemeente, onvoldoende reden om de tussen de ontwikkelaar en Derks gesloten koopovereenkomst te vernietigen.

De gemeente heeft er in de procedure alleen op gewezen dat de agrarier een dag voor de peildatum (van het voorkeursrecht) een koopakte liet registreren. Alleen die simpele constatering is onvoldoende om aan te tonen dat er “bewust inbreuk is gemaakt op het belang van de gemeente bij verkrijging van een voorkeursrecht”. Met andere woorden, de gemeente heeft in de kwestie Derks gewoon te laat het voorkeursrecht gevestigd.

Hoe nu verder? “Vast staat dat er door mijn clienten renteschade is geleden en ze hebben kosten voor juridische bijstand moeten maken”, reageert Van Groningen. Hij bekijkt nog met hen of een procedure tot schadevergoeding richting gemeente zinvol is.

Dit arrest van het Hof in Arnhem komt na een zaak, die zich rond voorkeursrecht bij de rechtbank in Roermond heeft afgespeeld. In die zaak trad advocaat Van Groningen op voor een pluimveehouder uit Weert. Op grond van twee argumenten vestigde de gemeente voorkeursrecht op de gronden van de pluimveehouder.

Allereerst stelde de gemeente op Rijksniveau een regionale taak wat betreft woningbouw en het stichten van bedrijfsterreinen te hebben gekregen.

Verder zou uit het Provinciaal streekplan blijken dat bepaalde gebieden in Weert zijn voorbestemd voor nieuwbouw.

Grenzen

Van Groningen voerde in de procedure aan dat het Streekplan keiharde grenzen kent. De gronden van de pluimveehouder zouden net niet binnen die grenzen vallen. Daarom zou de gemeente onvoldoende reden hebben een voorkeursrecht op de eigendommen van de pluimveehouder te vestigen.

Dat verweer is door de rechtbank gehonoreerd.

“Daaruit blijkt dat de gemeente niet maar lukraak overal voorkeursrecht kan vestigen. Iets dat bij veel gemeenten wel vaak is gedacht”, aldus advocaat Van Groningen.

Reageer op dit artikel