nieuws

Doetinchems bouwbedrijf heeft neusje voor archeologie

bouwbreed Premium

doetinchem – “Kijk, hier loopt ronding van de oude poorttoren”, wijst directeur Th.J. Ten Brinke aan op de bouwtekening. “Bijna op dezelfde plek waar de hoektoren van het nieuwe complex komt te staan.” Bouwvakkers van het Doetinchemse bouwbedrijf A. ten Brinke vonden vorige week bij heiwerkzaamheden voor een kantoren- en appartementencomplex restanten van een middeleeuwse stadsmuur. Het is niet de eerste keer dat het bouwbedrijf een archeologische vondst doet.

Toch had men in eerste instantie niet het vermoeden dat het de middeleeuwse muur was die in de weg zat bij de werkzaamheden. Omdat men dacht dat de Hamburgerpoort, een buitenpoort van de oude stad, verder weg lag, was de vondst een verrassing. “Het was bekend dat er andere gebouwen op die plek hebben gestaan. In juni zijn er nog een paar oude huizen gesloopt. Het zou dus best kunnen dat er een oude fundering in de grond zat”, zegt uitvoerder A. Fischer. “We waren bezig met boorpalen, zogenaamde mortelschroefpalen, maar die kwamen er niet doorheen. Er bleek een hele dikke muur onder de grond te zitten. Toen wisten we dat het de stadsmuur moest zijn.”

De muur werd stukje voor stukje uitgegraven. “Het is onbegrijpelijk hoe taai zo’n muur is”, zegt Fischer. “Naar beneden toe wordt de muur ook steeds breder.” De voet van de muur ligt op ruim vijf meter onder het maaiveld. Gedurende het graven stuitten bouwvakkers op een ronde muur van kloostermoppen.

“Eigenlijk hebben we uit nieuwsgierigheid een stukje verder gegraven”, bekent Ten Brinke. Daarmee kwam een deel van de toren van de Hamburgerpoort aan het licht. “We melden een dergelijke vondst altijd bij de gemeente. Dat is niet alleen verplicht, maar ik vind ook dat je mensen de kans moet geven om het te onderzoeken”, aldus de directeur. “Er zijn al zo weinig monumenten in Doetinchem overgebleven.”

Ei

Bij een eerder bouwproject in het centrum van Doetinchem werd het bouwbedrijf ook al eens verrast door de oude stadsmuur. Bij onderzoek kwam zelfs een eeuwenoude woning tevoorschijn. Ook zijn bij bouwwerkzaamheden aan oude panden in het centrum al eens oude putten gevonden. “We stuiten ook vaak op brandlagen”, vertelt Fischer. “Doetinchem is in het verleden dikwijls afgebrand. Vanwege het hoge water werd de stad eerst opgehoogd, voordat de bouw begon. Om die reden zit de Hamburgerpoort ook zo diep in de grond.”

Ten Brinke tekent op een blaadje hoe de stadsmuur vroeger heeft gelopen. “Doetinchem had de vorm van een ei”, laat hij zien. “Een collega van ons bouwt aan de andere kant van de stad. Best kans dat hij op een van de andere stadspoorten stuit. Ook wij gaan over een tijdje weer bouwen op een plaats waar mogelijk een stadsmuur onder de grond zit.”

Gevoel

Omdat Ten Brinke meer bouwprojecten in het centrum van Doetinchem heeft, is een archeologische vondst voor hem niet nieuw. “We kijken altijd eerst of zo’n vondst interessant kan zijn voor onderzoek”, legt Ten Brinke uit. “Dat kan je zien aan de stenen en het metselwerk. Daar moet je een beetje gevoel voor hebben. Wij doen ook restauraties, dus in de loop der jaren hebben we wel geleerd de waarde te beoordelen. Vervolgens kijkt de gemeente hoe belangrijk de vondst is en of ze een onderzoek waard is.”

De Doetinchemse oudheidkundige vereniging ‘Deutekom’ heeft drie dagen lang onderzoek gedaan op het terrein. Het vermoeden bestaat dat ook de tweede toren van de oude stadspoort nog in de grond zit. Die zou zich dan onder de weg moeten bevinden die langs het bouwterrein loopt. “Dat kost natuurlijk handen vol geld om open te breken”, realiseert de geboren en getogen Doetinchemmer Ten Brinke zich. “Ook verkeerstechnisch levert het problemen op. Misschien dat over een paar jaar, als de rondweg rond Doetinchem is aangelegd, de mogelijkheid bestaat de poort uit te graven. Ik hoop dat dat ooit nog eens gebeurt.”

Contouren

Na het korte oudheidkundig onderzoek is de poortmuur weer onder het zand verdwenen en zijn de bouwwerkzaamheden hervat. “Dan blijft de poort het best bewaard. Anders loop je de kans dat mensen de kloostermoppen uit de muur bikken. Bovendien zal er in de grond langs de muur ook het een en ander te vinden zijn, zoals glas en aardewerk. Vroeger gooiden mensen het afval over de stadsmuur weg.”

Er is inmiddels wel contact met de gemeente gelegd over een mogelijk symbolische weergave van de poorttoren. Er komt een vijf tot zeven meter breed trottoir voor het kantoren- en appartementencomplex. Het is goed mogelijk om in een afwijkende kleur steen de contouren van de toren in het trottoir aan te geven. In de naamgeving van het nieuwe complex kan de poort niet herinnerd worden. De naam ‘Hamburgerpoort’ is al vergeven aan het tegenover gelegen winkelcentrum.

De restanten van de middeleeuwse stadsmuur in Doetinchem zijn weliswaar weer toegedekt, de opwinding over de archeologische vondst is er niet minder om. Bouwers van Ten Brinke stuitten onlangs op dit stukje goed geconserveerde historie bij hun grondwerkzaamheden tegenover het gemeentehuis, waar een kantoren- en appartementencomplex komt. Bij het uitgraven van de stadsmuur, kwam ook een deel van de eeuwenoude Hamburgerpoort tevoorschijn. De vondsten zitten de bouwers niet in de weg, ze vallen net buiten het bouwproject.

Reageer op dit artikel