nieuws

Burcht Sedan na vijf eeuwen nog overeind

bouwbreed Premium

sedan – Een burcht met zeven etages, tal van onderaardse gewelven, muren van zeven tot 26 meter dik, die vijftien meter de grond in gaan. Het is een verrassend goed geconserveerde staalkaart van vijf eeuwen architectuur. Toch heeft de tand des tijds hier en daar zijn sporen achtergelaten. Sedan gaat het fort in zijn oude luister herstellen.

De 23.000 inwoners van het stadje Sedan, in het Franse departement Champagne et Ardenne (tegen de Belgische grens) kunnen zich beroemen op het grootste kasteelfort van Europa: Burcht Sedan.

Eerst een stukje geschiedenis. Al in de elfde eeuw stond op deze plaats een kerkje, waarvan de omtrekken op de grote binnenplaats nog zichtbaar zijn. Om de kerk heen verrezen gaandeweg verschillende gebouwtjes, die later in het uitdijende fortcomplex zijn opgenomen.

De gebouwen zijn dermate goed bewaard gebleven dat het dakgebinte van de Kleine Toren, een van de oudste delen van de burcht, nog steeds origineel is. Het kastanjehout is op geen enkele wijze bewerkt of geimpregneerd, maar heeft nimmer last gehad van houtworm. Na al die eeuwen is er zelfs geen spinneweb te zien. Tussen 1424 en 1429 heeft de Kleine Toren als woonverblijf gediend voor een van de bekendste Heren van de burcht, Evrard de la Marck.

Tegen de tijd dat de pijl en boog verdrongen werd door teertonnen, kogelslingers en kanonnen, moest ook de burcht worden gemoderniseerd. Zo werden de muren verzwaard en zijn er terrassen aangelegd. De burcht bood uiteindelijk onderdak aan niet minder dan 4000 soldaten.

Een prins van Oranje

De Heren van Sedan volgden elkaar in wisselende tempi op. Totdat de laatste loot van de familie De la Marck, Charlotte, de gade van prins Henri de la Tour d’Auvergne, in haar kraambed overleed. Datzelfde jaar nog hertrouwde Henri met Elisabeth van Nassau, dochter van Willem van Oranje. Hun zoon werd door de Franse koning voor de keus gesteld zijn prinsdom af te staan of een oorlog over zich uit te roepen. De oranjeprins koos voor de aftocht en het Franse leger nam de burcht in bezit.

Het leger heeft het complex sinds 1642 vrij goed onderhouden, al is er niet zo nauw gekeken op het materiaalgebruik. In 1960 kocht de stad Sedan het 35.000 m2 grote complex voor het symbolische bedrag van een Franse franc. Sindsdien wordt er weer flink aan het fort gesleuteld. Geen eenvoudige klus, omdat het hele complex is aangemerkt als historisch gebouw, waardoor er alleen met originele materialen mag worden gewerkt.

“Gelukkig verkeert Sedan in de gelukkige omstandigheid dat er voldoende stenen in voorraad zijn”, vertelt een Nederlands sprekende gids. “Een ander geluk is dat de militairen eens wilden onderzoeken hoe krachtig het nieuw uitgevonden buskruit wel was. Zij hadden een grote voorraad in het zogenaamde Gouverneursbolwerk liggen, staken het aan en ziedaar: het hele bolwerk vloog de lucht in. Enfin, oude stenen genoeg voor de reparatie.”

Die stenen zijn hard nodig omdat er nu bij zware vorst of regenval soms stukken muur instorten. Maar de gids noemt de reparatie van de daken een groter probleem. “Dit vergt een speciale lei die niet meer in Frankrijk te vinden is en uit Wales moet komen.”

Het Damesbolwerk

Voor het publiek moeten er natuurlijk ook moderne voorzieningen aangebracht worden. De overheid heeft echter bepaald dat er niet in de muren mag worden geboord of gehakt. Hoofdarchitect Guenoun van de Dienst van Historische Monumenten moet dan ook uiterst voorzichtig opereren met de aanleg van licht, waterleidingen en riool.

Er zijn al heel wat zalen uitgegraven, er is een multi-media zaal ingericht, het Koningsbolwerk is gerestaureerd, er zijn talrijke opgravingen gedaan en het oude Damesbolwerk is opnieuw opengesteld. Het grote Gevorkte Bolwerk met zijn 25 meter hoge zaal zal voorlopig niet worden aangepakt en opengesteld. Daar is het te bouwvallig voor. In het hele complex brandt nu licht en hier en daar zijn de ruimten al zo mooi ingericht dat het lijkt of de oude bewoners zijn weergekeerd.

Slotgracht

Maar er is nog veel meer werk te doen aan hele stukken buitenmuur, aan het verplaatsen van de grote parkeerplaats en aan het uitgraven van een deel van de slotgracht. De gracht moet twintig meter breed worden en vier meter diep. Dit werk kan alleen worden uitgevoerd als de Franse Staat, het Departement, het Office de Tourisme en wellicht de Europese Unie geld beschikbaar stellen. De reparatie zal nog tientallen miljoenen francs vergen, eer de Burcht van Sedan in al zijn oude glorie is hersteld.

Koepelgewelf

Hoe werden in vroeger eeuwen al die fraaie koepelgewelven gebouwd? Heel eenvoudig. Je bouwt een ronde muur en begint die langzaam op te trekken. Elke keer als er weer een rand stenen (naar binnen buigend) is aangebracht, wordt de binnenruimte opgevuld met zand. Zo gaat het steeds hoger en wordt de opening nauwer, totdat de sluitsteen is geplaatst.

Via een toegangspoortje wordt het zand verwijderd en het gewelf is klaar.

Als overvloedige regenval wordt gevolgd door strenge vorst kunnen grote stukken muur het begeven.

De Burcht van Sedan is het hele jaar geopend: 15 maart tot 15 september dagelijks van 10.00 tot 19.00 uur; 16 september tot 14 maart dagelijks van 13.30 tot 17.30 uur (behalve op maandag).

Voor meer informatie: Office de Tourisme de Sedan, Postbus 322, F-08202, Sedan Cedex, Frankrijk, tel.: (0033) 242773.3, fax (0033) 24290328.

Reageer op dit artikel