nieuws

Stadshart Amstelveen: winkels betalen cultuur Nieuw centrum voor f. 1 miljard

bouwbreed Premium

amstelveen – De gemeente Amstelveen heeft vanaf september een nieuw stadshart. Van het treurige plein uit de jaren zestig is dan niets meer over. Simpel was het niet: de bestrating, een geschrokken kat en de Zaagtand kost de bouwers heel wat hoofdbrekens. Het nieuwe winkelcentrum krijgt eindelijk zijn lang gewenste Bijenkorf.

Laarzen aan, helm op en baggeren maar. De bouwvakkers kijken nauwelijks op of om als er weer bezoekers door de bouwput wandelen. Daar hebben ze ook helemaal geen tijd voor, want er is letterlijk en figuurlijk nog een hoop werk aan de winkel. Volgens de planning zijn de deuren in september open. “Er moet inderdaad nog wel erg veel gebeuren op sommige plekken, maar dat is een kwestie van mensen naar binnen sturen”, verklaart Chris van Holthe, projectmanager van ontwikkelaar MAB. De aannemer hangt een dikke claim boven het hoofd als hij niet op tijd oplevert, dus die zal zich wel twee keer bedenken.

Amstelveen bezat in de jaren zestig een van de eerste winkelcentra in Nederland. Zo vooruitstrevend als het toen was, zo verpauperd lag het plein er een paar jaar geleden bij. Hier en daar ‘upgraden’ hielp niet meer. Het was tijd voor een drastische ingreep. Het nieuwe hart krijgt 13.000m2 winkels, 35.000m2 kantoren, 5000m2 uitgaan en dienstverlening, 14.250 m2 cultuur en 2200 overdekte parkeerplaatsen. Binnenhalen van de Bijenkorf stond sinds die jaren zestig op het verlanglijstje. Daar is nu werkelijk alles voor opzij geschoven.

De Bijenkorf heeft de aannemer heel wat hoofdbrekens extra gekost. “Ze wilden graag een strakke entree zonder extra steunpilaar onder de constructie. De constructeur heeft er zijn kerstvakantie voor opgeofferd en is gaan rekenen om de overspanning in een keer te overbruggen. Met veel kunst- en vliegwerk is het gelukt om die entree zo te ontwerpen. Je krabt je dan wel twee keer op het hoofd als je ziet dat bij de inrichting toch weer gekozen is voor een steunpilaar in het midden, ‘want anders wordt het zo massief’.”

Zaagtand

De Zaagtand is een flat uit de jaren zestig, die blijft staan. “Een gemiste kans dat dat ding niet tegen de vlakte is gegaan. Maar het was onbespreekbaar en dus moest die flat worden ingepast. De constructie stamt nog uit de periode van ‘flink veel beton en ijzer en dan blijft het wel staan’. Een deel van de fundering van de flat moest worden verwijderd om plaats te maken voor de winkels. Maandenlang overlast van pneumatisch boren, zagen de bewoners niet zitten. Daarom is gekozen voor explosieven. We zijn er zelf boven gaan zitten om extra vertrouwen te wekken, toen die tot ontploffing werden gebracht, maar spannend was dat wel.” Hier en daar is in het winkelcentrum nog te zien dat de constructie van de flat ingepast is.

Ook op het nieuwe plein wordt een keer per week markt gehouden. De uitstraling moest modern, apart en uitnodigend worden. In eerste instantie is voor een bijna zwarte steen gekozen, maar dat riep zoveel weerstand op dat werkelijk iedereen zich ermee ging bemoeien. Vorige week zijn drie mannen begonnen met de straten van een roodzwart natuursteen. “Het is een steen met een gouden randje geworden, als je bedenkt hoeveel vergaderuren dat heeft gekost.”

De energieprestatienorm (EPN) voor de winkels is Van Holthe een doorn in het oog. “In winkels ben je 10 maanden aan het koelen en maar 2 maanden aan het verwarmen. Toch dwingt de regelgeving je steeds energiezuiniger te bouwen en dat betekent dus nog meer koelen met bijbehorend energieverbruik.” De EPN heeft ook tot heel wat rekenwerk geleid bij het vele glaswerk in de woontoren van Liesbeth van der Pol. De architecte heeft dit gebouw recht tegenover de nog te bouwen bibliotheek ontworpen als een geschrokken kat: hoog op de poten en een kromme rug. “De betonconstructies die dat symboliseren zijn alleen voor de sier, maar allesbehalve makkelijk te bevestigen.”

De parkeergarage is met 900 plekken in twee lagen een van de grootste in zijn soort. Vanaf drijvende pontons is onderwaterbeton gestort. Een kleine misrekening zorgde ervoor dat twee kolommen in de weg stonden en de entree te smal zou worden om vlekkeloos in te draaien met een auto. Gelukkig werd dat op tijd ontdekt. Draagkolommen verplaatsen kan uiteraard niet zonder extra maatregelen. Daarom zijn de kolommen alsnog verplaatst met daar bovenop een complete muur om de draagkracht te verdelen. De ventilatieschacht om uitlaatgassen af te zuigen is nog verre van af. “Ik denk dat de aannemer zich daar fors op verkeken heeft, maar hij beweert nog steeds dat ook die op tijd af zal zijn.”

Richtlijn ontdoken

Amstelveen is een van de eerste publiek-private samenwerkingen waarvan iedereen het nut en succes inziet. De gemeente (47,5%) participeert samen met MAB en Bouwfonds (47,5%) en Ballast Nedam (5%) in een ontwikkelingsmaatschappij. Bij de investering van een miljard voor winkels, kantoren, huizen en parkeerplaatsen is niets Europees aanbesteed.

“Het hoefde niet, maar het zou ook helemaal niet handig zijn geweest. In de praktijk wordt de Europese richtlijn het vaakst ontdoken van alle regels en wetten”, besluit Chris van Holthe. Het aardige van de deal is dat vier culturele voorzieningen zijn betaald uit de ontwikkeling van de rest. De Amstelveners krijgen hun stadshart inclusief Cobra Museum, een cultuurstrip, bibliotheek en uitbreiding van het theater.

Reageer op dit artikel