nieuws

‘Mensen willen een huis dat eruit ziet als een huis’

bouwbreed Premium

Er is een toenemende vraag naar traditionele, romantische architectuur. Zoals architect Peter Drijver het uitdrukt: “Mensen willen een huis dat eruit ziet als een huis.” De architecten die nu de uitbreidingswijken ontwerpen missen volgens hem echter de noodzakelijke kennis van die traditie.

Architect Peter Drijver en zijn compagnon Mieke Bosse van het Haagse bureau Scala zijn in de jaren tachtig begonnen in de stadsvernieuwing. Na opdrachten waarin restauratie en renovatie een grote rol speelden, volgden de opdrachten voor nieuwbouw in uitbreidingsgebieden.

Peter Drijver: “Het bleken gesplitste praktijken, alsof die zich in een heel ander land afspeelden. Ook voor kopers is dat onderscheid tussen bestaande bouw en nieuwbouw blijkbaar vanzelfsprekend. Dat je in de bestaande bouw hoge plafonds en mooie details vindt, en natuurlijk niet in uitbreidingswijken. Daar vind je steeds dezelfde oppervlakkige trends en geijkte oplossingen – eerst een tijdje platte daken, nu lessenaarsdaken. Huizen die eruit zien als een compositie van vlakken.”

Sinds de opkomst van het modernisme in de jaren twintig zijn architecten gaandeweg hun kennis van de traditie verloren, analyseert Drijver. Restauratie-architecten weten nog wel alles van het minste geringste profiellijstje, en kunnen iets perfect terugbrengen in oude staat. Maar die zijn weer niet in staat om iets nieuws te ontwerpen. Het zijn gescheiden werelden. Drijver en Bosse proberen in hun praktijk die twee werelden te verbinden. Drijver: “Sommige mensen willen traditioneel wonen, en daar is niets mis mee. De vraag voor de architect is, hoe je dat op een hoger niveau kunt brengen. Hoger dan de traditionele aannemerswoning, die op zijn best onopvallend is maar ook niet meer dan dat.”

Toen Drijver zich ging verdiepen in het ontwerp van de traditionele woning, bleek dat heel moeilijk te zijn. “Wij zijn die kennis kwijt. Gewoon kwijt. Het is merkwaardig als je dat moet constateren. Het is heel moeilijk om een goede traditionele plattegrond te maken en bijvoorbeeld te zorgen dat het kappenplan en de schoorsteen daar goed op aansluiten. Ooit bestonden er geijkte oplossingen voor standaard-problemen – hoe sluit een fronton aan op een lijstgevel, waar laat je de dakgoot, de regenpijpen. Nu moeten wij dat allemaal weer opnieuw uitzoeken.”

Op tafel komen twee recente plannen van Scala. In Almere bouwt Volker-Stevin een serie vrijstaande huizen onder de typenaam villa Jefferson, voor projectontwikkelaar Strijland is een plan gemaakt voor enkele verschillende villa’s in Bentveld. Beide plannen zijn te beschouwen als stijloefeningen – hoe traditionele vormen en eigentijdse middelen zijn te combineren.

Jefferson

Drijver: “Almeerderhout is een villapark waar alles eigendom is van een vereniging van eigenaren, heel Amerikaans van opzet. De omgeving biedt geen aanknopingspunten voor het ontwerp. Dat was voor ons aanleiding om te refereren aan Jefferson. Die was een van de eerste presidenten van de VS, viel in ongenade en verdiepte zich, als ambassadeur in Parijs, in architectuur. Voor hem was de vraag hoe de architectuur in een nieuw land eruit moest zien. Daartoe koos hij het beste uit de oude wereld. Toen hij in de VS terugkwam heeft hij onder andere de universiteit van Virginia gebouwd. Heel Palladiaans maar met eigentijdse uitvindingen zoals bijzondere draairamen.”

Geinspireerd op zijn werk verrijzen nu in het nieuwe land van Almere villa’s met zowel traditionele als moderne trekjes. Wat traditioneel is aan het uiterlijk behoeft niet veel betoog. In het interieur is de hoge centrale hal met vide en daklicht kenmerkend. Het woonprogramma is standaard eigentijds, met inpandige garage, woonkamer over de breedte aan de achterkant en drie slaapkamers op de verdieping.

Nadere bestudering van het werk maakt duidelijk dat niet alles is wat het lijkt. Het dakoverstek aan de achterkant steunt op houten klossen, lijkt het. Maar die slag verloor de architect van de aannemer. In plaats van houten klossen in te metselen, vond die het eenvoudiger ze alleen maar als schijn-decoratie onder het overstek te ‘plakken’. Ook meer schijn dan wezen is de fraaie schoorsteen midden op het dak.

Hechter

Het plan voor Bentveld maakt een hechter doortimmerde indruk. De omgeving gaf hier inspiratie voor een eigentijdse variant op een jaren dertig type. Ook hier vormt de dubbelhoge hal, met licht van boven, de kern van de plattegrond van de twee-onder-een-kapper.

Een extra ruimtelijk accent is de as die van voordeur, via hal en eetkamer loopt naar de veranda. Het is een meer besloten, traditionelere plattegrond dan die van de villa Jefferson, waarbij stijlvol de centrale haard in woonkamer en slaapkamer aansluit. De schoorsteen daarboven staat precies op het snijpunt van de twee kappen.

Deze verwerking van de traditie is niet onomstreden, volgens Drijver. “In uitbreidingswijken vind je veelal dezelfde soort architectuur. Verwijzen naar de traditie wordt daarbij unaniem afgewezen door architecten. Symmetrie en zadeldaken zijn taboe, ook al zouden die in sommige situaties goed uitkomen. Waarom dat is, is een raadsel; het is bijna een morele kwestie.”

Gezellig

Al vanaf de eerste nieuwbouwprojecten onderzoekt Scala dit braakliggende, verboden gebied. Het streven was al vroeg woningbouw te maken die modern was ‘maar toch gezellig’. Drijver: “Dat was wat onbeholpen uitgedrukt. Het gaat om architectuur met zeggingskracht op zoveel mogelijk niveaus.”

Reageer op dit artikel