nieuws

Stad Utrecht brengt het water terug in de singels Herstel ‘historische vergissing’ kost 100 miljoen gulden

bouwbreed Premium

Utrecht staat in de startblokken om een historische vergissing te herstellen. Als de gemeenteraad akkoord gaat, kan al na de zomer worden begonnen met het uitgraven van de circa anderhalve kilometer singel die 25 jaar geleden werd gedempt. Het herstel van de historische singelstructuur gaat de stad zo’n honderd miljoen gulden kosten.

De Utrechtse singel tussen Willemsplantsoen en Weersluis werd in de jaren zeventig gedempt, een tijdperk waarin het sterk groeiende autoverkeer alle ruimte opeiste. Dus toen het winkel- en kantorencentrum Hoog Catharijne verrees, lag het voor de hand om op het gedempte singeltrace een stadsverkeersweg aan te leggen. Aanvankelijk was het zelfs de bedoeling de singels volledig te dempen en op het trace een rondweg te bouwen. De toenmalige minister van cultuur Marga Klompe stak daar een stokje voor.

Echt lekker heeft het verdwijnen van een belangrijk stuk singel de stad en haar inwoners nooit gezeten. De kritiek op het dempen van de singel en de roep om de terugkeer van het water, zijn nooit verstomd. Het contrast tussen de bestaande singelstructuur, in de negentiende eeuw sfeervol ingericht door de landschapsarchitect Zocher, en de betonnen racebaan die het gedempte singeldeel was geworden, was ook erg groot.

Herstel van de meer dan 800 jaar oude singelstructuur leek lang een utopie. De stad had de verkeersweg te hard nodig en ontbeerde de financiele middelen voor herstel. Sinds Utrecht echter definitief koos voor het terugdringen van het autoverkeer en Hoog Catharijne en omgeving in het kader van het Utrecht City Project een ingrijpende facelift krijgen, werd herstel van de oude singelstructuur realiteit.

‘We kiezen voor een eigentijds aanzien van de singels’

Met de terugkeer van het water in de singel wil de gemeente de leefbaarheid van de stad verbeteren, de kwaliteit van de omgeving verhogen en de monumentale waarde van de eeuwenoude Utrechtse singelstructuur benadrukken. Het moet weer plezierig worden op en langs de Utrechtse singels. Niet alleen voor de Utrechters zelf, maar ook voor de schippers van de plezierjachtjes en de vele tienduizenden toeristen die de stad jaarlijks bezoeken.

Projectmanager Rini van Veen van de Dienst Stadsbeheer: “Het water wordt diep genoeg voor niet al te grote schepen. Rondvaartboten kunnen dus weer echt rond het centrum varen. En jachtjes hoeven niet meer in file door de Oude Gracht, maar kunnen gebruik maken van een aantrekkelijke alternatieve route via de singels. Het aantal ligplaatsen en voorzieningen voor de recreatievaart wordt flink uitgebreid.”

Van Veen benadrukt dat weliswaar de historische structuur wordt hersteld, maar dat niet per se de aanblik van vroeger terugkeert: “We zetten de klok niet terug, maar kiezen voor een eigentijds aanzien.”

Dit komt onder meer tot uitdrukking in de keuze van materialen voor taluds en het ontwerp van de oeververbindingen. Sommige delen van de nieuw aangelegde singel krijgen, net als vroeger, stenen of betonnen kadewanden. Op andere gedeelten wordt een aflopend talud met gras en bomen of struiken aangelegd. Hier komen kleinschalige voorzieningen voor wandelaars. Bovendien krijgen deze gebieden een ecologische functie.

‘Je weet nooit wat je in de grond tegenkomt’

Het herstel van de singelstructuur is een project van jaren en wordt gefaseerd aangepakt. Om te beginnen is het de beurt aan de Weerdsingel tussen Weerdsluis en Paardenveld. De plannen hiervoor zijn zo goed als klaar. Als de gemeenteraad haar fiat geeft – en dat zal vrijwel zeker gebeuren gezien het draagvlak voor de plannen – beginnen na de zomer de eerste werkzaamheden. In het jaar 2001 kan dan op de plaats van deze brede en lawaaiige verkeersader weer koel, helder water stromen.

Aan de oevers zullen Utrechters zich verpozen in het groen, terwijl langs aanlegsteigers talloze plezierjachtjes liggen afgemeerd. De Weerdsingel doorsnijdt de belangrijkste toegangsweg vanuit het noorden naar het centrum. Om de bereikbaarheid van het centrum ook tijdens de werkzaamheden te garanderen, wordt eerst op het droge een vaste brug gebouwd, ontworpen door de Haarlemse architect Wiek Roling. Pas als deze brug klaar is, begint het ontgraven van de eerste circa 300 meter singel. “Het ontgraven is op zich eenvoudig”, zegt Van Veen. “Maar in een stad als Utrecht weet je nooit wat je in de grond tegenkomt. Behalve fundamenten, bruggehoofden of kadewanden kunnen we ook op delen van de oude stadsmuur stuiten. Als dat gebeurt, willen we deze muur zeker op de een of andere manier in de plannen opnemen en zichtbaar maken.”

Een deel van het trace behoort tot het Utrecht City Project

Na de Weerdsingel is de Daalse Singel tot aan het Leidsche Veer aan de beurt. Hier krijgt de singel aan de stadszijde, net als vroeger, steile kadewanden. Ter hoogte van het Paardenveld is een brug voor langzaam verkeer gepland. Het gedeelte aan het andere uiteinde van de afgesneden singel, tussen Willemsplantsoen en Mariaplaats, komt waarschijnlijk na de eeuwwisseling aan bod.

Hetzelfde geldt voor het laatste ontbrekende stuk in de singelring, de Catharijnesingel tussen Vredenburg en Mariaplaats. Dit deel van het trace van enkele honderden meters is onderdeel van het Utrecht City Project. De terugkeer van het water hier – waarschijnlijk rond 2010 – kost alleen al 50 miljoen gulden.

Tenslotte wordt, eveneens in het kader van het Utrecht City Project, de verbinding tussen de singels en de Leidsche Rijn hersteld. Die verbinding ligt nu deels verborgen in duikers.

Maar in de toekomst moet het mogelijk zijn om met niet al te grote schepen van het Merwedekanaal via de Leidsche Rijn naar de Utrechtse binnenstad te varen. Ook daarmee is dan een historische situatie hersteld, die een kwart eeuw geleden werd opgeofferd aan de bouw van Hoog Catharijne.

Reageer op dit artikel