nieuws

Opdrachtgever legt risico vaker bij opdrachtnemer

bouwbreed Premium

De opdrachtgever bepaalt steeds meer de gang van zaken in het bouwproces. Die zal dit proces verder willen rationaliseren en stroomlijnen en snel en efficient besluiten willen nemen. De contract- en organisatievorm bepaalt in hoge mate het risico dat de opdrachtgever loopt. Die beschikt doorgaans niet over een alomvattende kennis van projectontwikkeling en/of bouw en zal de risico’s zoveel mogelijk bij de opdrachtnemers willen leggen.

De opdrachtgever doet er goed aan verantwoordelijkheden en aansprakelijkheden expliciet in het contract te regelen. Partijen proberen niet zelden risico’s bij een ander te leggen, stelt J. Hoek in ‘Contract- en organisatievormen in de bouw'(*). De betrokkenheid en invloed op het bouwproces zou daarentegen tot een andere verdeling moeten leiden. Dat kan de onderlinge verhoudingen verstoren en de aanvankelijk overeengekomen aansprakelijkheid op losse schroeven zetten. De aandacht voor het gebouwde komt daardoor nogal eens in de verdrukking.

Rechter

Het Burgerlijk Wetboek voorziet in een wettelijk matigingsrecht. Het contract kan dat niet beperken of uitsluiten. De rechter zal een verplichting tot schadevergoeding matigen wanneer betaling onaanvaardbare gevolgen oplevert. Hij kijkt onder meer naar de aard van de aansprakelijkheid, de rechtsverhouding en de draagkracht van de partijen. Wanneer een opdrachtnemer vrijwillig risico’s neemt, ligt matiging niet voor de hand. De rechter kan echter uitzonderingen maken en nagaan of een overeenkomst echt vrijwillig is aangegaan, hoe groot de kans was dat het risico zich zou voordoen en of het voorval/gebrek kon worden voorkomen.

De opdrachtgever die een traditioneel bouwcontract met een aannemer sluit kan de laatste tijdens het ontwerp inschakelen als adviseur voor de bouwkosten en de uitvoering. Hij kan de risico’s ook verminderen door het elektrotechnisch- en bouwkundig deel integraal aan te besteden. Verder kan de opdrachtgever instemmen met alternatieven zodat de aanbieder meer maatwerk kan leveren. In het geval van een bouwteam moet het contract in deugdelijke werk- en besluitvormingsprocedures voorzien. Naast dit bouwteamcontract kan de opdrachtgever met elke partij een apart contract sluiten over specifieke werkzaamheden, de vergoeding en de aansprakelijkheid. Deze aansprakelijkheidsregeling geldt dan ook voor het werk volgens het bouwteamcontract.

Overleg

De opdrachtgever kan de risico’s/nadelen van prestatiecontracten verminderen wanneer hij de architect het ontwerp meer in detail laat uitwerken. Tussentijds overleg moet uitwijzen of de eerder overeengekomen prestatie-eisen nog steeds gelden. Het is aan de opdrachtgever duidelijke en bindende eisen te stellen en de opdrachtnemer voldoende vrijheid van handelen te geven. Een bouwkostendeskundige moet vooraf de bouwkosten ramen. Diens opgave geldt dan als maximale prijs.

Contracten voor sleutelklare projecten dienen risico’s zo concreet mogelijk te omschrijven en deze zoveel mogelijk afzonderlijk met de prijs te verrekenen. Dat dwingt de partijen de risico’s te benoemen en te waarderen. Het contract moet expliciet aangeven in welke gevallen de opdrachtgever zijn medewerking moet verlenen en wat de gevolgen zijn wanneer hij dat nalaat. Voor de verevening van onvoorzienbare en buitengewone risico’s kan een aparte stelpost in de aanneemsom worden opgenomen. Risico’s die boven deze post uitkomen zijn voor rekening van de opdrachtgever.

(*)Mr J. Hoek schreef ‘Contract- en organisatievormen in de bouw’ voor de Postdoctorale Opleiding Vastgoedkunde in Amsterdam.

Reageer op dit artikel