nieuws

Carbonpapier

bouwbreed Premium

Wat de fabriek was voor de industriele revolutie, is de informatietechnologie voor de groei, nu, van wereldwijde netwerken van bedrijvigheid. Doorkauwend op deze vergelijking van de Spaanse socioloog Castells, kwam ik op deze plaats al eens tot de slotsom dat de bouw zijn tijd vooruit is geweest. De bouw was altijd al zo’n flexibel netwerk. Maar ook stelde ik dat die voorsprong nu veranderd is in een achterstand, omdat de bouw onvoldoende de vruchten heeft geplukt van de informatietechnologie.

Dat is makkelijk geschreven, maar is het ook een beetje waar?

Is het allereerst waar dat de bouw ooit voorop lag? De bouw wordt immers al heel lang beschouwd als een achterlijke bedrijfstak waar de verworvenheden van de industrialisering geruisloos aan voorbij zijn gegaan. Na de oorlog is nog een poging gedaan tot echte industriele serieproductie in woningfabrieken, maar van de resultaten daarvan werd niemand vrolijk. Dus die fabrieken zijn geruisloos verdwenen. Wat resteert is een zekere mate van prefabricage van onderdelen. Die moeten echter wel in weer en wind aan elkaar worden gekit, zodat een nog steeds bedenkelijke kwaliteit het resultaat is. Terwijl de space shuttles de dampkring in- en uitvliegen dat het een lieve lust is, kampen wij nog steeds met lekkende ramen in de nieuwbouw. Dus hoe voorlijk was die bouw ooit?

Dit is een valse voorstelling van zaken. Zij zou pas opgaan als die shuttles op voortdurend andere plaatsen gebouwd en gelanceerd worden, varierend van het achterlijkste gat in de provincie tot de ontoegankelijkste steeg in de stad. Grote kans dat ze dan als lekke mandjes uit de lucht vallen.

De ware prestatie van de bouw is geweest dat met steeds minder mensen, in steeds kortere tijd op steeds ingewikkelder locaties, steeds ingenieuzere bouwwerken tot stand zijn gebracht. Dat kon slechts door juist af te zien van productie in starre fabrieken. De bouw is van oudsher een netwerk geweest van flexibel in te schakelen bedrijven en kennis, uiterst modern dus. Waar u het maar wilt hebben komt dit ensemble in wisselende samenstelling het gevraagde kunstje vertonen. Dat gold in de tijd van de bouw van kathedralen en geldt nog steeds.

De tweede vraag is dan: hoe waar is het dat de bouw zijn voorsprong heeft verspeeld en nu zelfs achterloopt?

Het beste bewijs is de uitdrukking ‘in de bouw kan nooit wat’. Is het ensemble eenmaal samengesteld, dan is op centraal niveau alles geregeld, vastgelegd en dichtgetimmerd. Een huizenkoper moet maanden voor de start van de bouw aangeven welk van de drie kleuren tegeltjes hij wil. Een afwijkende kleur is helemaal een probleem. Die problemen hebben niets te maken met de moeilijkheidsgraad van de wens of het werk, maar met een verouderde organisatie. Want wie goede maatjes wordt met de mensen in de bouwkeet kan heel veel gedaan krijgen. Wat een niveau hoger bestempeld wordt als onmogelijk, kan in het informele (deels zwarte!) circuit worden opgelost dankzij korte lijnen en gespreide verantwoordelijkheid.

De inflexibiliteit van de officiele uitvoeringspraktijk doet denken aan een boekhouding uit de jaren vijftig. Elke handeling vergt formulieren in tienvoud en zeeen van tijd. De enige verandering is dat het carbonpapier is afgeschaft. Maar de echte voordelen van informatietechnologie, die met vliegensvlugge communicatie en CAD/CAM maatwerk tot een fluitje van een cent maken, zijn nog niet tot de burelen doorgedrongen.

Reageer op dit artikel