nieuws

Mogelijk ASR in veel bruggen, viaducten en sluizen Rijk nalatig bij inspectie kunstwerken

bouwbreed

Een deel van de betonnen kunstwerken van het Rijk vertoont een scheurpatroon, dat mogelijk wordt veroorzaakt door ASR, de alkali silica reactie. Dat blijkt uit inspecties van de Bouwdienst Rijkswaterstaat. Tot nog toe wordt het patroon beschreven als ‘krimpscheuren’ en wordt er geen nader onderzoek gedaan. Toch kan er sprake zijn van ernstige schade, waarbij de veiligheid op termijn in het geding is.

Dat zei ir. A.J.M. Siemes, senior adviseur bij TNO Bouw te Rijswijk, tijdens een studiebijeenkomst van de Vereniging Adviseurs Beton Onderhoud en Reparatie (VABOR). De resultaten van de inspecties door de regionale Bouwdiensten Rijkswaterstaat worden opgeslagen in het Data Informatie Systeem Kunstwerken (DISK). Volgens Siemes wordt een craquele scheurpatroon met scheuren van minder dan 0,1 millimeter slechts in de helft van de gevallen gesignaleerd. Hij schat dat het in een kleine tien procent van de constructies voorkomt.

“Het wordt door de meeste mensen weggeschreven als krimpscheuren”, aldus Siemes. “Maar als je zo’n scheurpatroon ziet, heb je een indicatie voor ASR. Je moet dan gaan onderzoeken, bijvoorbeeld volgens de ISE-procedure, om onderscheid te kunnen maken tussen geen, lichte of ernstige schade. Tot nog toe wordt ten onrechte gesteld, dat scheurwijdtes tot 0,3 millimeter onbelangrijk zijn.”

Veiligheid in het geding

Er zijn inmiddels enkele tientallen gevallen van ASR geconstateerd. Tot 1990 werd ervan uitgegaan, dat de reactie niet voorkwam in Nederlands beton. Dat blijkt niet te kloppen. Er zijn bijvoorbeeld twintig viaducten en onderdoorgangen van de A59 in Noord-Brabant aangetast door ASR. “Dat is beslist geen op zichzelf staand geval”, aldus Siemes. “Er is daar normale portlandcement toegepast. De toeslag bestaat uit standaard Maasgrind. Elders is ook de diagnose ASR gesteld. Er zijn tientallen verdachte gevallen en er komt dan ook zeker meer onderzoek.”

De alkali silica reactie komt volgens Siemes niet alleen in de kunstwerken van Rijkswaterstaat voor. “Je ziet het ook in bruggen van landwegen en in betonplaten van balkons. Het oppervlak van het beton vertoont een grillig, landkaartachtig scheurpatroon. Het gaat gepaard met een zwelling van de constructie, waardoor er een herverdeling van krachten in de betonconstructie optreedt. Daardoor kan de veiligheid in het geding komen.”

De schade hoeft overigens niet altijd door ASR te komen. Het scheurpatroon kan ook ontstaan door vorst of andere oorzaken. Soms is er sprake van een sterk verminderde treksterkte, zonder dat er ASR wordt geconstateerd.

Groot aantal factoren

Het vaststellen van schade door de alkali silica reactie is geen eenvoudige zaak. Er moet op een groot aantal factoren gelet worden, zowel materiaalkundig als constructief. De landkaartachtige scheurvorming is een eerste aanwijzing. Daarnaast moet er sprake zijn van de toepassing van portlandcement, vorming van gel, vochtige omstandigheden en excessieve vervormingen. Siemes benadrukt dat alleen microscopisch onderzoek van enkele monsters van het beton niet voldoende is.

Rijkswaterstaat heeft nog niet gereageerd op de constatering dat een deel van alle betonnen kunstwerken nader onderzoek behoeft. Een bij de Bouwdienst te Utrecht gedetacheerde woordvoerder bevestigde echter, dat “het best zou kunnen zijn dat Siemes gelijk heeft.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels