nieuws

‘Hemels gewelf’ Kijkduin trekt veel bezoekers

bouwbreed

Met vijfduizend kubieke meter aarde heeft de Rotterdamse aannemer Oranjewoud in de duinen van Kijkduin een reusachtige krater aangelegd. Dit nu volgroeide ‘Hemels Gewelf’ van de Amerikaanse kunstenaar James Turrell brengt zelfs de meest argeloze, verdwaalde hondenuitlater onder de bekoring van licht en ruimte.

Wat is er mooier dan de hemel en de kleuren van het licht? Sterker nog wat is er fascinerender dan een Hollandse wolkenlucht? Dat moeten al die bezoekers denken die van heinde en ver naar Kijkduin komen om “Het Hemels Gewelf” van de Amerikaanse kunstenaar James Turrell (1943) te ondergaan. Licht en ruimte zijn optimaal te ervaren in het panorama dat deze kunstenaar, in opdracht van Stroom haags centrum voor beeldende kunst, voor de puinduinen van Kijkduin heeft ontworpen. Vorig jaar september is het kunstwerk officieel in gebruik genomen, en nu de beplanting is volgroeid is het helemaal in zijn omgeving opgenomen. Nederland is een uniek en voor iedereen toegankelijk kunstwerk rijker geworden.

Het is allemaal begonnen tijdens een congres van de International Federation of Landscape Architecture in 1992 in Den Haag. Thema was de relatie tussen landschapsarchitectuur en beeldende kunst. Op voorstel van Lilly van Ginneken, directeur van Stroom haags centrum voor beeldende kunst en tevens betrokken bij de organisatie van het congres, werd James Turrell uitgenodigd een plan te maken voor de kust van Den Haag.

Voor het door hem ontworpen panorama bleken de zogenaamde puinduinen in Kijkduin de geschikte locatie. Daar heeft aannemer Oranjewoud BV uit Rotterdam het ontwerp van Turrell uitgevoerd op basis van technische tekeningen van Stadsbeheer Ingenieursbureau Gemeente Den Haag. Aangezien er niet gegraven mocht worden in de duinen, kon de vereiste krater alleen worden gecreeerd door grond op het bestaande duin aan te brengen. Daartoe is 5000 kubieke meter aarde naar boven gebracht met behulp van twee kranen met gieken van 12 en 8 meter. Vervolgens is van deze grond een ellipsvormige krater met een hoogte van 5 meter en een doorsnede van 30 tot 40 meter gevormd.

De hemel als koepel

De krater bestaat geheel uit teelaarde. De buitenzijde is beplant met helmgras en rosa ruga. Aan de binnenkant zijn graszoden gelegd. De kom van de krater is te betreden door een 6 meter lange tunnel van staal en beton.

Eenmaal in de krater vormt het groen van het gras een fraai contrast met de lucht. De strakke lijn van de kraterrand verscherpt dit contrast. Middenin de kom staan twee natuurstenen banken. Normaal gesproken ervaar je de hemel boven de aarde niet of nauwelijks. De lucht is aanwezig zonder direct aandacht te trekken. Op je rug liggend op een van de banken toont de hemel als een koepel die zich over de krater welft. Licht en ruimte krijgen door de vorm van de krater en de wijze waarop je ligt – met je hoofd een beetje achterover – iets tastbaars.

Licht werk

Het werk is typerend voor hoe Turrell met licht werkt. Turrell gaat daar echter op een onorthodoxe manier mee om. Hij gebruikt licht letterlijk als materie. Onder zijn handen wordt licht tastbaar. Uitgangspunt bij zijn ontwerp voor de duinen in Kijkduin was de typische Hollandse wolkenlucht. Hij raakte daardoor al bij zijn eerste bezoek aan Nederland, in 1976, gefascineerd. Essentie van Turrells panorama is dat je de verandering van het licht zo intens mogelijk ondergaat. Zelfs de argeloze hondenuitlater die per ongeluk in de krater terechtkomt, heeft in de gaten dat het hier om een speciale ruimte gaat. Het Hemels Gewelf heeft iets magnetisch.

De door James Turrell ontworpen krater in de puinduinen van Kijkduin.

Voor wie ligt op de natuurstenen bank in het midden van de krater wordt de hemelkoepel bijna tastbaar.

Foto: Jannes Linders

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels