nieuws

‘Onvoorstelbaar dat in die gebouwen mensen wonen’ Woontorens van Sarajevo zwaarst getroffen

bouwbreed

Technici van de Stedelijke Woningdienst van Amsterdam helpen bij de wederopbouw van de wijk Hrasno in Sarajevo. De wijk werd tijdens de burgeroorlog in voormalig Joegoslavie zwaar getroffen. De Stedelijke Woningdienst zoekt sponsors die de kosten van een onderzoek voor het herstel van vijf torenflats willen betalen.

Ir. Paul Rohlfs van de Stedelijke Woningdienst toont foto’s van een nachtmerrie: uitgestorven straten, kapotgeschoten ramen, zwartgeblakerde gevels. Hier en daar wapperen flarden van een gordijn. Tijdens de burgeroorlog in voormalig Joegoslavie lag de wijk Hrasno in de frontlinie. Niet een van de huizen kwam ongeschonden uit de strijd.

Paul Rohlfs: “Als je televisiebeelden ziet, lijkt het dat er hier en daar een gebouw getroffen is, maar in werkelijkheid ligt de hele wijk in puin. Het is bijna onvoorstelbaar dat in sommige van die gebouwen nog mensen wonen.”

In 1995 sloten de gemeentebesturen van Amsterdam en Sarajevo een contract over de inzet van technisch personeel van de Stedelijke Woningdienst bij het herstel van 3500 huizen in Hrasno. Inmiddels hebben de Amsterdammers samen met lokale aannemers een groot deel van de woningen weer bewoonbaar gemaakt. Enkele huizenblokken zijn uitwendig geheel hersteld.

Woontorens

Dat geldt niet voor de vijf woontorens die centraal in de wijk liggen. De gebouwen met elk twintig verdiepingen, waren het mikpunt van Servische tanks, die er aan de lopende band granaten op afschoten. Granaatinslagen en de daarop volgende branden maakten de woningen vrijwel volledig onbewoonbaar. Een technisch onderzoek moet uitwijzen of de gebouwen nog te herstellen zijn.

De torenflats zijn geen onderdeel van de overeenkomst die de gemeentebesturen sloten, omdat de enorme schade eenvoudige herstelwerkzaamheden uitsluit. Niettemin wil de Stedelijke Woningdienst onderzoeken of de torens nog te herstellen zijn en daarom zoekt ze sponsors om de kosten van dit onderzoek, f. 50.000, te betalen. Een brief naar honderd aannemers, ingenieursbureaus en bouwbedrijven leverde tot nu toe f. 12.000 op.

Uitgebrand

“We zijn in de eerste plaats bezig met eenvoudige reparaties. Het herstel van gevels, ramen en daken krijgt voorrang boven inpandige verbouwingen. Bij de torenflats kom je er niet met zulke betrekkelijk kleine karweitjes, daar moet veel meer gebeuren”, zegt Martin Kentie. Hij werkt bij de Stedelijke Woningdienst en verbleef twee jaar in Sarajevo om de wederopbouw van Hrasno te begeleiden.

“De meest noordelijke toren is helemaal uitgebrand en onbewoonbaar. In de vier andere wonen hier en daar nog mensen. De muren van die gebouwen zijn provisorisch gerepareerd met folie, maar liften en sanitaire voorzieningen ontbreken.”

Toch is de situatie niet hopeloos, vinden Kentie en Rohlfs. Er is een goede kans dat de gebouwen gerestaureerd ke worden.

“De basisconstructie van de torens is heel degelijk. Voor de val van de Sovjet Unie was Joegoslavie waar het woningbouw betrof een van de meest vooraanstaande landen van het Oostblok en dat zie je aan de kwaliteit van die torenflats. Ik heb het zwaarst getroffen gebouw bezocht en mijn eerste indruk is dat de constructies niet zijn bezweken”, aldus Rohlfs.

Hij baseert zich niet alleen op eigen waarneming, maar ook op gesprekken die hij voerde met de Boschnische constructeur Enver Hadzic en met Felix de Vries, de poleider in Sarajevo. “Het probleem is dat in Sarajevo niet voldoende kennis en ook niet voldoende apparatuur aanwezig is om het onderzoek uit te voeren”, zegt Kentie. “Daarom hebben we een beroep gedaan op het Nederlandse bedrijfsleven.”

Dit leverde drie constructeurs op die bereid zijn naar Sarajevo te gaan, plus de reeds vermelde f. 12.000. Rohlfs: “Dat bedrag is teleurstellend laag, maar met de reactie van de drie constructeurs zijn we heel erg blij. Volgende week besluiten we wie naar Sarajevo wordt gestuurd en ik hoop dat er ook nog geld binnenkomt om alles te betalen.”

Informatie: Poteam Sarajevo, telefoon 020-5527009/7019.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels