nieuws

De zon: een arbo-risico?

bouwbreed

Zodra de zomer aanbreekt, wordt de laatste jaren campagne gevoerd op bouwplaatsen om de risico’s van zonneschijn onder de aandacht van bouwvakkers te brengen. Onder het motto ‘Kijk uit voor je huid’ dienen ze in de schaduw te werken, kleding aan te houden, een helm met nekflap te dragen en zich in te smeren met zonnebrandcreme. Is zonneschijn inderdaad een ernstig arbo-risico? Enige nuance is op zijn plaats. Bouwvakkers hebben een verhoogd risico op een vorm van huidkanker die over het algemeen goed behandelbaar is. De meest levensbedreigende vorm van huidkanker komt echter niet vaker voor bij buitenwerkers. Niettemin is het raadzaam intensieve blootstelling aan UV-straling te voorkomen.

Zodra de eerste zonnestralen doorbreken, weten veel bouwvakkers het wel. Ze trekken hun shirt uit, en laten de zonnestralen hun blote bast kietelen. Lekker bruin worden in de baas z’n tijd. Kan het nog mooier? Zonneschijn is lekker, en de ultraviolette (UV) straling heeft ook nog eens een aantal positieve effecten. Zo bevordert het de aanmaak van vitamine D, dat bijdraagt aan het voorkomen van botontkalking op latere leeftijd.

Sinds enkele jaren is er ook bezorgdheid om de schadelijke gevolgen van het werken in de zon. Verbranding van de huid is een van de bekendste van deze effecten. Daarnaast ke onderdrukking van het afweersysteem, versnelde veroudering van de huid, oogaandoeningen en huidkanker optreden. Het is met name deze ‘huidkanker’ die de laatste jaren de meeste bezorgdheid baart. Hierbij moet echter niet uit het oog worden verloren dat er verschillende vormen van huidkanker bestaan, waarbij de relatie met blootstelling aan UV-straling niet voor elke vorm even duidelijk is. Wetenschappers maken onderscheid tussen huidcarcinomen en melanomen. Huidcarcinomen komen het meest voor: bij ongeveer 90 procent van alle gevallen van huidkanker gaat het om deze vorm. Over het algemeen zijn huidcarcinomen, die zich pas op latere leeftijd openbaren, goed behandelbaar. Maar het aantal gevallen is groot – ongeveer 16.000 per jaar – en jaarlijks overlijden hieraan toch nog ongeveer 90 personen.

Agressiever

Naast deze vorm van huidkanker zijn er de agressievere en tevens meer levensbedreigende melanomen. Deze vorm van huidkanker komt minder voor: jaarlijks doen zich ongeveer 2000 gevallen voor. Het sterftecijfer van circa 350 is echter beduidend hoger dan bij de carcinomen. De kans op succes bij behandeling van melanomen is sterk afhankelijk van het moment van opsporen. Want bij een aantal soorten melanomen is de kans op uitzaaiingen groot.

Bij huidcarcinomen is er een duidelijke relatie met blootstelling aan zonlicht. Ze komen meer voor bij mensen in subtropische of tropische streken en bij buitenwerkers, waaronder beroepsgroepen als wegwerkers, straatmakers en dakdekkers. De huidcarcinomen komen bovendien hoofdzakelijk voor op de meest aan de zon blootgestelde delen van de huid: het hoofd en de nek.

Voor melanomen gaat dit alles niet op. Ze komen niet extra vaak – soms zelfs minder vaak – voor bij mensen met een buitenberoep. Ze komen evenmin extra veel voor op aan zonlicht blootgestelde delen van de huid, met uitzondering van een type. Het is daarom niet waarschijnlijk dat blootstelling aan UV-straling alleen verantwoordelijk is voor de sterke groei in het optreden van melanomen. Wel zijn er aanwijzingen dat het aantal verbrandingen op jonge leeftijd het ontstaan van melanomen kan bevorderen.

Beperken

Aanbevolen wordt de individuele blootstelling per dag zo te beperken, dat geen verbranding optreedt. De stand van de zon is hierbij van groot belang. In de maanden juni en juli tussen elf en drie uur staat de zon het hoogst. Afhankelijk van de gevoeligheid van de huid varieert de maximale blootstellingstijd dan van tien tot veertig minuten. In mei en augustus is dat vijftien tot zestig minuten. Voor april en september gelden periodes van vijfentwintig minuten tot ruim anderhalf uur. Voor elf uur ’s morgens of na drie uur ’s middags is de UV-straling minder fel en ke deze periodes worden verdubbeld.

Welke maatregelen ke hiervoor genomen worden? Soms zijn enkele organisatorische aanpassingen voldoende om het mogelijk te maken dat de werknemers op een bouwpo op de heetste uren van de dag overwegend in de schaduw ke werken. Dat heeft bovendien het voordeel dat behalve de straling van de zon ook de warmte wordt vermeden, wat gezien de zwaarte van veel bouwberoepen belangrijk is. Verder zouden op veel bouwplaatsen dekzeilen ke worden opgehangen om werkplekken af te schermen van de zon. Daarnaast is het toepassen van persoonlijke bescherming het meest voor de hand liggend. Aangeraden wordt kleding te dragen die het lichaam zoveel mogelijk bedekt houdt, maar toch luchtig is en goed ventileert.

Wanneer deze maatregelen niet toereikend zijn, is het raadzaam een helm of een pet met een klep van voren en met nekflap te dragen. Ook is het verstandig de aan zonlicht blootgestelde huid regelmatig met zonnebrandcreme (ongeveer factor 10) in te smeren.

In deze rubriek belicht de Stichting Arbouw elke vier weken een van haar producten en instrumenten waarmee de bouwnijverheid zijn voordeel kan doen. Binnen Arbouw werken het Algemeen Verbond Bouwbedrijf (AVBB), de Stichting Federatie Aannemers in de Afbouw- en Nevenbedrijven in de Bouwnijverheid (FAANB), de Bouw- en Houtbond FNV en de Hout- en Bouwbond CNV samen aan de verbetering van de arbeidsomstandigheden in de bouwnijverheid. Dit gebeurt onder meer door middel van onderzoek en ontwikkeling, de organisatie van het CAO-pakket bedrijfsgezondheidszorg, het verzorgen van praktijkgerichte cursussen en trainingen, en het geven van voorlichting en advies om veilig en gezond te werken. Voor meer informatie hierover kunt u terecht bij Arbouw: (020) 580 55 80.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels