nieuws

Woon- en werkpo vergt lange adem

bouwbreed

In hartje Den Haag wordt binnenkort begonnen met de transformatie van het braakliggende voormalige bedrijfsterrein van het Duinwaterleidingbedrijf Zuid Holland (DHZ) tot een woon- en werklocatie. Het gaat hierbij om 21 sociale huurwoningen, 18 koopwoningen en negen bedrijfsruimten/ateliers. Zo op het oog niets bijzonders, maar schijn bedriegt. Het po, met de intrigerende naam ‘De Waterspin’ is niet alleen door staatssecretaris Tommel als voorbeeldpo voor Duurzaam en Energiezuinig Bouwen aangewezen, het komt er vooral door de inspanningen van een klein groepje idealisten. Maar dat is niet zonder slag of stoot gegaan.

“Zulke mensen heb je gewoon nodig. Het houdt je niet alleen scherp, het zorgt er tevens voor dat je de grenzen van de mogelijkheden opzoekt en daar misschien zelfs wel overheen gaat.” Aldus Jan van der Lingen van WDC Consulting. Als dubo-adviseur is hij nauw bij de totstandkoming van het project ‘De Waterspin’ betrokken geweest.

De geschiedenis van het po dateert al van ruim vijf jaar geleden toen een aantal bewoners uit Den Haag hun oog liet vallen op het terrein van de Duinwaterleiding met daarop een pand met de tot de verbeelding sprekende naam ‘het Alcatraz-gebouw’. Samen met MBP-architecten ontwikkelde de bewonersvereniging de vereniging ‘De Waterspin’ een plan voor een bio-ecologisch bouwpo.

De doelstelling van het plan is simpel. De waardevolle elementen op het terrein moeten zoveel mogelijk worden behouden. De kantoorpanden en het Alcatrazgebouw blijven bewaard. Daarnaast vindt er nieuwbouw plaats in de koop- en huursector. Het po dient uitgevoerd te worden rondom de thema’s duurzaamheid, ecologie, hergebruik van materialen, energiebesparing, collectiviteit, zelfbeheer, toegankelijkheid voor meerdere inkomensgroepen, haalbaarheid, en integratie van wonen en werken. De rondgang van de initiatiefgroep met hun haalbaarheidsstudie heeft een aantal jaren geduurd voordat het Woningbedrijf Den Haag er pakweg drie jaar geleden heil in begon te zien. “Het was ook een verlanglijstje dat er niet om liegt”, zegt Van der Lingen.

Overtuigd

Maar in een adem voegt hij er aan toe dat hij van begin af aan “overtuigd van de kwaliteiten” van het plan is geweest. Dat geloof is er ook de oorzaak van geweest dat hij nooit het gevoel heeft gehad dat het po het niet zou halen. “Hoewel het toch een paar keer op springen heeft gestaan. Er is ontstellend veel gediscussieerd en gedaan. Dat heeft veel tijd gekost ja.”

Er was door de vereniging en niet in de laatste plaats de gemeente Den Haag en het Woningbedrijf die als opdrachtgever ging functioneren, hoog ingezet. “Er is een moment geweest”, zegt Van der Lingen, “dat we met een gat van f. 1,2 miljoen zaten.” Uiteindelijk is dat tekort met onder andere bws-gelden, groene financiering en monumentenzorg redelijk onder controle gebracht.

Zoals het plan nu uiteindelijk wordt uitgevoerd komt het bio-ecologische karakter tot uitdrukking in de bijzondere vormgeving en materiaalkeuze die uiteraard zoveel mogelijk zijn gebaseerd op duurzaam bouwen, milieuvriendelijkheid en onderhoudsbesparing. De nieuwbouwwoningen zijn voorzien van een serre aan de woonkamer en keuken. De woningen in Alcatraz grenzen aan een grote gezamenlijke vide, een zogenaamde warmtebuffer en wintertuin.

De waterbesparing wordt onder andere bereikt door doorstroombegrenzers en speciale douchekoppen. Regenwater wordt opgeslagen en gebruikt voor toiletdoorspoeling. In de gemeenschappelijke ruimtes van de voormalige dienstwoningen worden zogenaamde hot-fill wasmachine- aansluitingen gemaakt, zodat energie kan worden bespaard. Het afvalwater van de wasmachines wordt biologisch gereinigd in een rietvijver en vervolgens opnieuw gebruikt.

Uniek

Uniek in het hele po is dat het energiebedrijf Eneco een drietal units energiebesparende warmtepompen plaatst. “De warmtepompen”, zo vertelt Van der Lingen, “onttrekken op een diepte van zo’n vijftig meter warmte aan het grondwater en door gebruik van warmtewisselaars wordt de temperatuur opgewaardeerd, zodat er voldoende warm water beschikbaar is voor ruimteverwarming en warm tapwater. Dat Eneco dit systeem wil toepassen geeft ook aan hoe zij tegenover het po staan.”

Bouwprogramma

Het Alcatraz-gebouw wordt tot negen sociale huurwoningen omgebouwd. Deze worden als casco-woning opgeleverd. Verder komen hier vier ateliers en vijf bedrijfsruimten. In het ernaast gelegen kantoorpand komen nog eens vier sociale huurwoningen met een maandhuur van f. 575. De overige woningen worden in de nieuwbouw gerealiseerd. Verder komen er achttien koopwoningen waarvan twee in de vrije sector voor een bedrag van f. 222.000 van de hand gaan. De overige zeventien moeten varierend tot maximaal f. 190.000 opbrengen.

Het wordt allemaal uitgevoerd door Kanters Bouwbedrijf in Puttershoek. Voor de koopwoningen fungeert het bedrijf ook als poontwikkelaar. “Wij zijn via de architect destijds bij het po betrokken geraakt”, vertelt Jan de Boer van het bouwbedrijf. De verkoop loopt redelijk. Op het moment dat er veertien van de achttien woningen zijn verkocht gaat het bedrijf bouwen. De Boer spreekt met nadruk van “een leerzaam proces” maar waar een hoop prestige bij is komen kijken. “Zeker als je bekijkt wat we hebben moeten doorworstelen, dan kom je op een gegeven moment op een punt dat je eigenlijk niet meer terug kunt. Maar, ik denk dat we het met z’n allen haalbaar hebben gemaakt. Idealistisch? Ja. Maar wel realistisch.”

Leerproces

Ook Van der Lingen zegt van dit po een hoop te hebben geleerd. “Het is van belang om voortaan eerst duidelijk te hebben hoeveel geld er beschikbaar is en vervolgens van daaruit te gaan werken. En niet zoals hier is gebeurd andersom.”

Binnenkort wordt met de bouw begonnen. Volgend jaar moet ‘De Waterspin’ klaar zijn.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels