nieuws

Projectdirecteur Vroege mist nieuwe uitdaging na stormvloedkering ‘Nederland loopt een generatie achter’

bouwbreed

Zaterdag wordt de stormvloedkering in de Nieuwe Waterweg officieel in gebruik gesteld door koningin Beatrix. Podirecteur C.J. Vroege van Bouwkombinatie Maeslant Kering (BMK) was daarna graag een nieuwe uitdaging aangegaan in de vorm van een complex ondergronds po. Maar dat is er voorlopig niet. Volgens Vroege een gemiste kans. “Nederland loopt een generatie achter op de behoefte. Een ondergrondse Betuwelijn en een vliegveld in de Noordzee hadden er eigenlijk al lang moeten zijn.”

Na zaterdag dient zich voor Vroege voorlopige geen po van hetzelfde kaliber aan. Vroege: “Dat is weliswaar nooit een automatisme, maar ik had graag betrokken willen zijn in een complex tunnelpo. Maar hoe spijtig het ook is, dat is er niet. Terwijl de toekomst van Nederland in ondergrondse projecten hoort te liggen. Ons land is vol. We hadden ons al lang moeten specialiseren in constructies onder het aardoppervlak. Nog steeds worden al die containers over de weg vervoerd, dat had toch al lang geregeld moeten zijn! Die Betuwelijn had er al lang moeten liggen. maar dan wel helemaal ondergronds. En met automatische treinen en verticale laadstations.”

“Dat het nog niet zover is, is geen kwestie van geld. Dat is een te gemakkelijk argument. Denk je dat onze kleinkinderen ons afrekenen op een investering van twee miljard meer of minder? We werken niet voor onze leeftijdgenoten, maar voor de generaties na ons. In feite lopen we nu al een generatie achter.”

“De infrastructuur waar we nu gebruik van maken is ook aangelegd door onze voorouders. Mensen als Lely en Leeghwater, die hadden visie. Misschien is er nu ook nog wel visie, maar realisatie wordt onmogelijk gemaakt door de politieke besluitvorming in deze super-democratie. Daardoor blijft het bij oppervlakkige, kleine werken. Een tunneltje hier en een tunneltje daar. In de hele wereld maken we havens en vliegvelden. We beschikken over een geweldige ervaring, die we ook ondergronds zouden ke gebruiken. Maar daar komen we niet aan toe en dat is jammer.”

“Zo blijven we bijvoorbeeld zitten met die belachelijke hoeveelheid vliegtuigen boven een dichtbevolkte stad als de Randstad. Dat vliegveld in de Noordzee had er al lang moeten zijn! De vijfde baan is een prachtig parkeerterrein vanwaar je ondergronds naar het vliegveld wordt vervoerd. Maar in Nederland blijven we praten. Dat is de waanzin ten top, een aanfluiting waarbij voorbijgegaan wordt aan wat we technisch ke. Wat we nodig hebben zijn noodprogramma’s in plaats van praatprogramma’s.”

Aanpassing software

De stormvloedkering in de Nieuwe Waterweg is ook na 10 mei nog niet helemaal klaar. De kering voldoet weliswaar aan de voorwaarden uit het acht jaar geleden gesloten contract met Rijkswaterstaat, maar het komende jaar zal nog worden besteed aan aanpassingen aan nieuwe inzichten. Vroege: “Door studies van de laatste vijf jaar zijn we weer wat wijzer geworden. We weten nu dat er rekening moet worden gehouden met incidentele ‘seiches’, onvoorspelbare statische golven in de Noordzee die door resonantie in het Europoortbekken tot grotere hoogten ke aangroeien dan oorspronkelijk was aangenomen. Bij een gesloten kering kan dat betekenen dat het negatieve verval (als het water aan de zeezijde lager staat dan aan de landzijde) groter kan worden dan de anderhalve meter waarop de kering is ontworpen.” Aanpassingen zullen volgens Vroege worden gezocht in de besturingssfeer. De besturing van de kering zal worden gekoppeld aan de daling van de waterspiegel. Daarvoor is onder andere een grotere computer nodig en geheel nieuwe software. Naar verwachting zal die over een jaar gereed zijn en is de kering helemaal af.

Gekromde tenen

De rolverdeling tussen BMK en Rijkswaterstaat heeft de ontwerpers van de stormvloedkering de nodige hoofdbrekens gekost. Niet dat Vroege er nachtmerries van kreeg, maar soms zat hij wel met gekromde tenen. “Vooral als het vastliep doordat Rijkswaterstaat plotseling van ontwerper toetser moest worden en helemaal niet gewend bleek om het ontwerp op onderdelen goed te keuren voordat de totale context was te overzien. Op zich is dat begrijpelijk, want je moet de onderlinge samenhang kennen alvorens toestemming te ke geven. Maar het paste ons niet omdat we gebonden waren aan een geconditioneerde bouwtijd. En dan probeer je alvast met die brokstukken van het werk te beginnen waarvan je met een redelijke veiligheid de onderlinge relaties kunt schatten. Rijkswaterstaat wilde echter eerst het hele ontwerp zien. Dat is heel normaal, maar dan moet je niet zoveel haast hebben. En niet worden geconfronteerd met wijzigingen die in korte tijd moeten worden doorgevoerd uit bezuinigingsoverwegingen. Dan krijg je conflicten doordat ontwerp en uitvoering niet parallel lopen.”

“Met wat we nu weten, zouden we ons niet meer laten verleiden tot last-minute wijzigingen uit budgettaire en politieke overwegingen. We zouden nu meer tijd willen voor het verder uitontwikkelen van het ontwerp, voordat we er ‘ja’ tegen zouden zeggen. En ons zeker niet meer laten forceren door ad hoc oplossingen en politieke motivaties. Tenslotte zijn we techneuten. Met name in de ontwerpfase hebben we in een overhaast ijltempo gewerkt en dat komt het ontwerp niet ten goede. Dan moet je grote marges nemen.”

Vroege is ervan overtuigd dat als er meer tijd was geweest, het ontwerp van de stormvloedkering nog verder had ke worden geoptimaliseerd, met name waar het gaat om de relatie tussen de civiele werken en de staalconstructies. Als de opgedane kennis zou worden gebruikt voor een vergelijkbare constructie in het buitenland – hij denkt bijvoorbeeld aan Antwerpen of locaties in Canada – zou er ongetwijfeld een eenvoudiger ontwerp uit de bus komen, denkt de podirecteur.

De kering die er nu ligt is ook al eenvoudiger dan het oorspronkelijke ontwerp. Vroege: “Zij lijkt uiterlijk nog bijna identiek aan het basisontwerp. Het belangrijkste verschil is de vormgeving van de vakwerkarmen. Het idee van rechthoekige constructies is verlaten ten gunste van een driehoekig verband van dikwandige pijpen. Daardoor is de kering fraaier geworden. En als een constructie er fraaier uitziet, zit hij ook logischer in elkaar. De eenvoudigste constructies zijn de mooiste. Natuurlijk had de vereenvoudiging vooral een functionele betekenis. Er was veel minder las- en montagewerk nodig. Bovendien werd de oppervlaktebehandeling veel eenvoudiger doordat het oppervlak veel kleiner is. Voor Rijkswaterstaat betekent het ook een grote reductie in de onderhoudskosten op de lange termijn. In ronde constructies komen veel minder krimpspanningen voor dan wanneer de constructie haakse hoeken bevat. Ook voor vogels is de kering geen interessante plek meer. Er zijn geen beschutte plekken waar ze ke nestelen of zelfs maar willen zitten.”

“Ook de configuratie van de deur is heel anders dan in het oorspronkelijke ontwerp. De in het kader van bezuinigingen doorgevoerde wijzigingen bleken totaal ongecontroleerde bewegingen van de deur tijdens het afzinken tot gevolg te hebben. Anderhalf jaar hebben we toen moeten zoeken naar de uiteindelijke vormgeving van de deur. Maar als je maar van ver genoeg kijkt lijkt de kering nog sprekend op het basisontwerp.”

Met het gegeven dat de kering zou worden gebouwd met de bedoeling om bijna nooit te gebruiken, heeft Vroege nooit moeite gehad. “Het alternatief was het verhogen van de dijken en die liggen ook maar te liggen.

En de Oosterscheldekering ziet er als zij open is toch ook veel spectaculairder uit dan in gesloten toestand? De uitdaging zit vooral in het bedenken en maken ervan. Rijkswaterstaat legt in een paar A4-tjes vast wat er moet komen en dan is het prachtig om samen met ingenieurs vanuit die geschreven tekst zo’n constructie te bedenken.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels