nieuws

Bouw kan duurzame ontwikkeling bevorderen

bouwbreed

Als een beter milieu bij onszelf begint ligt het op de weg van degenen die beter ke weten anderen het goede voorbeeld te geven. Enerzijds vergt dat internationaal overleg over wat er te doen staat. Anderzijds kan ieder voor zich al met verbeteringen beginnen. Zo kan de bouwnijverheid ervoor zorgen dat gebouwen slechts met een fractie toeke van de oorspronkelijk verbruikte energie. Aldus president prof. dr. E. von Weizsacker van het Wuppertal Institut fur Klima, Umwelt, Energie in een gesprek met deze krant.

“Je moet een onderscheid maken tussen stoffen die de lucht vervuilen en andere milieuschade”, zegt Von Weizsacker. “Met de bestrijding van het eerste boekt het westen succes. Landen als Thailand, Indonesie, China en Mexico lukt dat beduidend minder. Kijk je naar het verbruik van grondstoffen, ruimte, energie en water dan presteert het westen slecht maar China daarentegen goed. Echter, de Chinezen doen er alles aan om net zo slecht te worden als het westen. Om die reden moet het westen, beter gezegd het noorden, een model ontwikkelen dat bijvoorbeeld het zuidoosten van Azie laat zien dat ook zonder milieuschade welvaart ontstaat. Want wat wij hier doen wordt daar overgenomen, om het even wat het is.”

Investeringen

“Gaat het om het verminderen van de luchtvervuiling dan vergt dat niet onaanzienlijke investeringen”, rekent Von Weizsacker voor. “Vergroten van de efficientie valt evenwel goedkoper uit dan de gebruikelijke gang van zaken. Vergelijk bijvoorbeeld een fabriek voor energiezuinige lampen in India en een fabriek voor standaard gloeilampen en reken daarbij de kosten voor een centrale die deze lampen van energie voorziet. Dan zie je dat de eerste variant economisch gezien meer rendeert dan de tweede. Tot op heden bestaat in onder meer India geen interesse voor de eerste variant. Daar wordt gezegd: we doen net zo als het westen. Zolang die aan onrendabele methoden vasthouden ke wij dat voorbeeld zonder meer overnemen.”

“Wanneer wij het beter doen ke we anderen met redenen omkleed aanraden het ook zo te doen”, meent Von Weizsacker. “Je kunt nu eenmaal niet zeggen: wij zijn door inefficientie rijk geworden maar jullie mogen dan niet. Daarmee bepleit ik geen kapitaalvernietiging. Ik zou meer dan tevreden zijn als een milieumatig onrendabele fabriek eenmaal afgeschreven wordt vervangen door een rendabele. Je ziet echter overal op de wereld dat ook het nieuwe kapitaal in technologische dinosaurussen wordt geinvesteerd. Dat komt omdat er geen visie over een technologisch vernieuwde maatschappij bestaat. Het lijkt daarbij efficienter om op de reeds eerder ingeslagen weg voort te gaan. Per jaar wordt ecologisch negatieve activiteiten met om en nabij f. 1330 miljard gesubsidieerd. Te denken valt aan overmatig energieverbruik, overmatig vervoer en een overmatige benutting van grond. Oftewel: we investeren in milieubederf.”

Doorbreken

“De vraag hoe dat te doorbreken is laat zich moeilijk beantwoorden”, weet Von Weizsacker. “Het is een soort ‘prisoners-dilemma’. Als meerdere mensen gevangen zitten is het van belang dat niemand tegenover de rechter de ander beschuldigt zodat allen er met zeg een jaar vanaf komen. Zodra de een zegt: hij heeft het gedaan krijgt hij vrijspraak en moet de ander twintig jaar achter de tralies. Het eerste voorbeeld vereist consensus; het tweede list en bedrog. Het laatste komt in ons geval neer op milieubederf omdat het lijkt dat dit voordeel oplevert. Gesubsidieerde milieuschade voorkomen vraagt een internationale aanpak. En vooralsnog ook veel tijd. Toch ontkomen we daar niet aan. En is er eenmaal een praktische visie op bijvoorbeeld technologie en maatschappij geformuleerd hoeven de resultaten niet zo lang op zich te laten wachten.”

“Zonder die visie ke diplomaten niet met elkaar confereren”, zegt Von Weizsacker. “En die komt er pas als iedereen ervan overtuigd is geraakt dat er een visie moet komen. Hoe moeilijk dat alleen al is bewijst de reeds lang besproken accijns op vliegtuigbrandstof. De Verenigde Staten, Australie, de Marshall-eilanden en de OPEC zijn daar faliekant tegen. Toch zul je ergens moeten beginnen en de bouwnijverheid is daarvoor een ideaal proefterrein. Technisch gezien kun je een gebouw zodanig uitvoeren dat de gebruiker met een tiende van de energie toe kan die een traditioneel gebouw verbruikt. Het overgrote deel van de benodigde maatregelen kan kostenneutraal worden gerealiseerd. De aanzet daartoe geeft een combinatie van gezondheidskundige aspecten, ecologische verantwoording en economische belangen. Duurzame bouw vergde enkele jaren geleden nog aanzienlijke meerkosten; tegenwoordig is het verschil met traditionele bouw nagenoeg te verwaarlozen.”

Broeikaseffect

“Mede op die manier ke we het broeikaseffect afdoende bestrijden”, stelt Von Weizsacker. “Hoe langer we daarmee wachten hoe kleiner de kans wordt dat we dit effect profitabel ke verminderen. Laten we in de komende twintig jaar de zaak sloffen dan raakt een land als Nederland meer dan aanzienlijke bedragen kwijt om de stijgende waterspiegel het hoofd te bieden. Dat zal namelijk met kapitaalvernietiging gepaard gaan. Over vijftig jaar is hetzelfde resultaat alleen met een catastrofale kapitaalvernietiging te boeken. En laten we onszelf niets wijsmaken: dat broeikaseffect bestaat ook al ke we de preciese oorzaak daarvan nog niet bepalen. Het staat hoe dan ook vast dat de temperatuur stijgt zodra er meer koolstofdioxide in de lucht komt. Daardoor neemt de vochtigheid toe wat wolkvorming in de hand werkt.”

“Hangen die op een hoogte van minder dan 500 meter dan vermindert het broeikaseffect omdat ze meer zonlicht terugkaatsen”, legt Von Weizsacker uit. “Met het gevolg dat de temperatuur daalt. Reiken de wolken meer dan een kilometer hoog dan treedt het omgekeerde op. Iets dergelijks speelt ook bij de verijzing en de toendra”s. In het eerste geval blijft er meer ijs liggen wanneer het kouder wordt en dat ijs kaats dus ook meer zonlicht terug zodat het nog kouder wordt enzovoort. Blijft er minder ijs liggen ontdooit de toendra en brengen de aanvankelijk bevroren plantenresten meer methaan en koolstofdioxide in de lucht zodat het warmer wordt enzovoort. Oftewel, we hebben het zelf in de hand of er een ijstijd ontstaat of dat we een uitermate hete periode tegemoet gaan.”

Ernst Von Weizsacker: “Technisch gezien kun je een gebouw zodanig uitvoeren dat de gebruiker met een tiende van de energie toekan die een traditioneel gebouw verbruikt.” foto Peter van Mulken

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels